Hoofdstuk 9 Bloedsomloop
Paragraaf 9.1 Hart en bloedsomloop
Niet alle bloedsomlopen zijn gelijk
Niet alleen bij mensen maakt de bouw van de bloedsomloop grote inspanningen mogelijk insecten
hebben daarvoor een open bloedsomloop.
Open bloedsomloop: het bloed omspoelt de organen en weefsels. Een groot bloedvat (de hartbuis)
aan de rugzijde met gespierde hartkamers houdt de stroming in stand.
De kamers pompen het bloed (dat geen bloedcellen heeft) naar de kop toe vanaf de kop
gaat het bloed door de lichaamsholte en omspoelt het de organen en de weefsels.
Door het ritmisch bewegen van de hartkamers ontstaat er een pomp- en zuigbeweging die
het bloed wegpompt en weer aanzuigt via openingetjes in de hartbuis.
O2-transport gaat niet via het bloed; de insecten nemen O 2 op via tracheeën.
Een vissenhart heeft maar 1 boezem en 1 kamer vissen hebben een gesloten bloedsomloop hun
bloed stroomt rond binnen een enkelvoudige bloedsomloop.
Gesloten bloedsomloop: het bloed stroomt in bloedvaten door het lichaam.
Enkelvoudige (enkele) bloedsomloop: bloedsomloop waarbij het bloed tijdens één rondgang één
keer het hart passeert.
Het bloed neemt in de kieuwen O2 op en stroomt direct door naar de rest van het lichaam,
waar het O2 afgeeft en CO2 opneemt het O2-arme bloed stroomt via het hart weer naar de
kieuwen de zwembewegingen van de vissen verhogen de stroomsnelheid van het bloed.
Amfibieën, reptielen, vogels en zoogdieren (ook mensen) hebben een dubbele bloedsomloop.
Dubbele bloedsomloop: bloedsomloop waarbij het bloed tijdens één rondgang twee keer het hart
passeert. Bestaat uit een kleine en een grote bloedsomloop.
Bij vogels en zoogdieren zijn de linker- en de rechterharthelft volledig gescheiden door een
tussenschot het hart vormt zo 2 aparte pompen.
De rechterpomp, de rechterkamer pompt O2-arm bloed door de longslagaders naar de
longen hier neemt het bloed in de longhaarvaten O 2 op en geeft CO2 af het O2-rijke
bloed stroomt via de longaders naar de linkerboezem van het hart kleine bloedsomloop.
De linkerkamer pompt het O2-rijke bloed via de aorta en de slagaders naar de organen
hier diffundeert (een deel van) de O 2 naar de cellen het O2-arme bloed stroomt verder via
aders en komt door een van beide holle aders in de rechterboezem van het hart grote
bloedsomloop.
Kleine bloedsomloop (bij mensen): de weg van het bloed bij de opname van O 2: van de
rechterharthelft via de longen naar de linkerharthelft.
Grote bloedsomloop (bij mensen): de weg van het bloed bij de afgifte van O 2: van de linkerharthelft,
via de organen naar de rechterharthelft.
, De aorta is de grote lichaamsslagader waardoor het O 2-rijke bloed vanuit het hart het lichaam
instroomt de aorta vertakt zich in slagaders naar de verschillende organen toe een slagader is
meestal vernoemd naar het orgaan waar het bloed naartoe stroomt.
Slagader: bloedvat dat bloed vanaf het hart naar de organen en de weefsels brengt.
De eerste vertakking van de aorta is de kransslagader: slagader die de hartspier van zuurstof en
voedingsstoffen voorziet.
Via aders stroomt het O2-arme bloed van de organen naar het hart terug.
Ader: bloedvat dat het bloed vanaf de organen en de weefsel naar het hart brengt.
Het bloed vanuit het hoofd en de armen komt via de bovenste holle ader in de rechterboezem
vanuit de borst en de lagergelegen delen gebeurt dat via de onderste holle ader.
Aders zijn meestal vernoemd naar het orgaan waar ze vandaan komen behalve de holle aders,
kransaders en de poortader.
Kransaders voeren het bloed af uit het hartspierweefsel naar de rechterboezem.
Poortader hierdoor stroomt het bloed van de darmen naar de lever.
In de weefsels stroomt het bloed door haarvaten: dunste bloedvaten waarvan de wand één cellaag
dik is; hier vindt de uitwisseling van stoffen plaats tussen het bloed en de cellen van een weefsel.
Een dubbele gesloten bloedsomloop maakt het mogelijk snel en gericht veel O 2-rijk bloed te brengen.
Een leven lang pompen
Beide harthelften pompen gelijktijdig evenveel bloed weg elke helft bestaat uit een boezem en een
kamer.
Boezems: bovenste holle ruimten in het hart die bloed ontvangen van aders en dat doorgeven aan de
kamers.
Kamers: onderste holle ruimten in het hart die bloed ontvangen uit de boezems en de slagaders in
pompen.
Hartslag: activiteit van het hart, bestaat uit drie fasen: het vullen van de kamers, het leegpersen van
de kamers en een korte pauze.
Deze 3 fasen lopen links en rechts synchroon.
Hartcyclus: de 3 fasen van de hartslag samen.
Hartcyclus fases:
De diastole: fase in de hartcyclus waarin bloed via de boezems de kamers instroomt.
De boezemsystole: fase in de hartcyclus; de boezems trekken samen, waardoor ze bloed naar
de kamers persen.
De kamersystole: fase in de hartcyclus; de kamers trekken samen, waardoor ze bloed de
slagaders inpersen.
Paragraaf 9.1 Hart en bloedsomloop
Niet alle bloedsomlopen zijn gelijk
Niet alleen bij mensen maakt de bouw van de bloedsomloop grote inspanningen mogelijk insecten
hebben daarvoor een open bloedsomloop.
Open bloedsomloop: het bloed omspoelt de organen en weefsels. Een groot bloedvat (de hartbuis)
aan de rugzijde met gespierde hartkamers houdt de stroming in stand.
De kamers pompen het bloed (dat geen bloedcellen heeft) naar de kop toe vanaf de kop
gaat het bloed door de lichaamsholte en omspoelt het de organen en de weefsels.
Door het ritmisch bewegen van de hartkamers ontstaat er een pomp- en zuigbeweging die
het bloed wegpompt en weer aanzuigt via openingetjes in de hartbuis.
O2-transport gaat niet via het bloed; de insecten nemen O 2 op via tracheeën.
Een vissenhart heeft maar 1 boezem en 1 kamer vissen hebben een gesloten bloedsomloop hun
bloed stroomt rond binnen een enkelvoudige bloedsomloop.
Gesloten bloedsomloop: het bloed stroomt in bloedvaten door het lichaam.
Enkelvoudige (enkele) bloedsomloop: bloedsomloop waarbij het bloed tijdens één rondgang één
keer het hart passeert.
Het bloed neemt in de kieuwen O2 op en stroomt direct door naar de rest van het lichaam,
waar het O2 afgeeft en CO2 opneemt het O2-arme bloed stroomt via het hart weer naar de
kieuwen de zwembewegingen van de vissen verhogen de stroomsnelheid van het bloed.
Amfibieën, reptielen, vogels en zoogdieren (ook mensen) hebben een dubbele bloedsomloop.
Dubbele bloedsomloop: bloedsomloop waarbij het bloed tijdens één rondgang twee keer het hart
passeert. Bestaat uit een kleine en een grote bloedsomloop.
Bij vogels en zoogdieren zijn de linker- en de rechterharthelft volledig gescheiden door een
tussenschot het hart vormt zo 2 aparte pompen.
De rechterpomp, de rechterkamer pompt O2-arm bloed door de longslagaders naar de
longen hier neemt het bloed in de longhaarvaten O 2 op en geeft CO2 af het O2-rijke
bloed stroomt via de longaders naar de linkerboezem van het hart kleine bloedsomloop.
De linkerkamer pompt het O2-rijke bloed via de aorta en de slagaders naar de organen
hier diffundeert (een deel van) de O 2 naar de cellen het O2-arme bloed stroomt verder via
aders en komt door een van beide holle aders in de rechterboezem van het hart grote
bloedsomloop.
Kleine bloedsomloop (bij mensen): de weg van het bloed bij de opname van O 2: van de
rechterharthelft via de longen naar de linkerharthelft.
Grote bloedsomloop (bij mensen): de weg van het bloed bij de afgifte van O 2: van de linkerharthelft,
via de organen naar de rechterharthelft.
, De aorta is de grote lichaamsslagader waardoor het O 2-rijke bloed vanuit het hart het lichaam
instroomt de aorta vertakt zich in slagaders naar de verschillende organen toe een slagader is
meestal vernoemd naar het orgaan waar het bloed naartoe stroomt.
Slagader: bloedvat dat bloed vanaf het hart naar de organen en de weefsels brengt.
De eerste vertakking van de aorta is de kransslagader: slagader die de hartspier van zuurstof en
voedingsstoffen voorziet.
Via aders stroomt het O2-arme bloed van de organen naar het hart terug.
Ader: bloedvat dat het bloed vanaf de organen en de weefsel naar het hart brengt.
Het bloed vanuit het hoofd en de armen komt via de bovenste holle ader in de rechterboezem
vanuit de borst en de lagergelegen delen gebeurt dat via de onderste holle ader.
Aders zijn meestal vernoemd naar het orgaan waar ze vandaan komen behalve de holle aders,
kransaders en de poortader.
Kransaders voeren het bloed af uit het hartspierweefsel naar de rechterboezem.
Poortader hierdoor stroomt het bloed van de darmen naar de lever.
In de weefsels stroomt het bloed door haarvaten: dunste bloedvaten waarvan de wand één cellaag
dik is; hier vindt de uitwisseling van stoffen plaats tussen het bloed en de cellen van een weefsel.
Een dubbele gesloten bloedsomloop maakt het mogelijk snel en gericht veel O 2-rijk bloed te brengen.
Een leven lang pompen
Beide harthelften pompen gelijktijdig evenveel bloed weg elke helft bestaat uit een boezem en een
kamer.
Boezems: bovenste holle ruimten in het hart die bloed ontvangen van aders en dat doorgeven aan de
kamers.
Kamers: onderste holle ruimten in het hart die bloed ontvangen uit de boezems en de slagaders in
pompen.
Hartslag: activiteit van het hart, bestaat uit drie fasen: het vullen van de kamers, het leegpersen van
de kamers en een korte pauze.
Deze 3 fasen lopen links en rechts synchroon.
Hartcyclus: de 3 fasen van de hartslag samen.
Hartcyclus fases:
De diastole: fase in de hartcyclus waarin bloed via de boezems de kamers instroomt.
De boezemsystole: fase in de hartcyclus; de boezems trekken samen, waardoor ze bloed naar
de kamers persen.
De kamersystole: fase in de hartcyclus; de kamers trekken samen, waardoor ze bloed de
slagaders inpersen.
