Blok 5: zorg(en) voor gezondheid
Taak 1: Depressie: een impressie
Vanuit welke invalshoeken kun je depressie bekijken?
Leerdoelen:
1. Wat is depressie, welke vormen heb je en hoe vaak komt het voor?
DSM V
Onder de depressieve stemmingsstoornissen vallen:
- Disruptieve stemmingsdisregulatiestoornis
- Depressieve stoornis
- Persisterende depressieve stoornis (dysthymie)
- Premenstruele stemmingsstoornis
- Depressieve stemmingsstoornis door een middel/ medicatie
- Depressieve stemmingsstoornis door een somatische aandoening
- De andere gespecificeerde depressieve stemmingstoornis
- De ongespecificeerde stemmingsstoornis
Gemeenschappelijke kenmerken van al deze stoornissen zijn een aanwezigheid van een
neerslachtige, gevoelloze, prikkelbare stemming samengaand met somatische en cognitieve
veranderingen die invloed hebben op het functioneren.
Verschillen tussen de stoornissen zit in de timing, de duur en/of de etiologie
Risicofactoren van depressie (minor depressie)
- Temperament -> neuroticisme (negatieve affectiviteit) is een risicofactor voor het ontstaan
van een depressieve stoornis.
- Omgeving -> negatieve ervaringen in de kindertijd en stressvolle levensgebeurtenissen.
- Genetisch en fysiologisch -> eerstegraads familieleden van mensen met een depressie
hebben een 2 tot 4 keer hoger risico op het ontwikkelen van een depressie.
Oorzaak:
De oorzaak is niet precies bekend. Maar bij het ontstaan van depressie spelen verschillende
factoren een rol, waaronder geslacht, leeftijd, erfelijkheid en sociale omgeving (Depressie /
Erfocentrum).
Depressieve stoornis:
prevalentie: in Nederland 5,2%
- Verschillen per leeftijd: prevalentie bij 18 tot 29 jarigen is 3x zo hoog als de prevalentie bij
mensen van 60 jaar en ouder
o Kans neemt tijdens de puberteit aanzienlijk toe
- Voor vrouwen zijn de cijfers vanaf de vroege adolescentie 1,5 tot 3x zo hoog als bij mannen
Volgens het ministerie van Volksgezondheid worstelt jaarlijks 1 op de 20 Nederlanders met
depressie. 1 op de 5 volwassenen heeft ooit in zijn leven een depressie doorgemaakt. Bij
vrouwen (24,3%)komt dit vaker voor dan bij mannen (13,1%). Wereldwijd zijn volgens de WHO
naar schatting 350 miljoen mensen depressief. Het WHO voorspelt dat depressie in 2030
volksziekte nummer 1 zal zijn (Financieel dagbad).
1
, 2. Hoe diagnosticeer je depressie? (+classificatiesysteem)
DSM V
Depressieve stoornis
Classificatiecriteria:
- Ten minste 5 van de volgende symptomen zijn binnen een periode van 2 weken aanwezig
geweest en wijken af van het eerder functioneren (minstens één van de symptomen is a of
b):
A. Depressieve stemming gedurende het grootste gedeelte van de dag
B. Duidelijke vermindering van interesse of plezier in bijna alle activiteiten
C. Duidelijke gewichtsafname of gewichtstoename, of bijna elke dag een afgenomen of
toegenomen eetlust
D. Moeite met in- of doorslapen (insomnia) of overmatige slaperigheid (hypersomnia)
E. Psychomotorische agitatie (Bijv. hele tijd met een pen tikken, of met een flesje spelen) of
vertraging, bijna elke dag
F. Moeheid of verlies van energie
G. Gevoelens van waardeloosheid of buitensporige of onterechte schuldgevoelens
H. Afgenomen vermogen tot nadenken of concentratie of besluiteloosheid
I. Terugkerende gedachte aan de dood, terugkerende gedachten aan suïcide zonder dat er
specifieke plannen zijn gemaakt, een suïcidepoging hebben gedaan of een specifiek plan
hebben dit te plegen
- De symptomen veroorzaken klinisch significante lijdensdruk of beperkingen in het sociale,
beroepsmatige of algemene functioneren
- De episode kan niet worden toegeschreven aan de fysiologische effecten van een middel of
aan een somatische aandoening
- Het optreden van een depressieve episode kan niet worden verklaard door een
schizoaffectieve stoornis, schizofrenie, waanstoornis etc.
- Er heeft zich nooit een manische of hypomanische voorgedaan
De in de criteria genoemde symptomen van de depressieve stoornis dienen vrijwel dagelijks voor te
komen om als aanwezig te worden beschouwd (m.u.v. gewichtstoename en suïcidegedachten). De
sombere stemming dient het grootste deel van de dag en ook vrijwel dagelijks aanwezig te zijn.
Bijkomende kenmerken die de classificatie ondersteunen:
- Depressieve stoornis is gerelateerd aan een hoge mortaliteit
- Depressieve mensen in een verpleegtehuis hebben een sterk verhoogde kans om in het
eerste jaar te overlijden. De verschijnselen zijn vaak: huilerigheid, prikkelbaarheid, tobben,
angst….
- Bij kinderen kan een separatieangst voorkomen
- Hyperactiviteit van de HPA- as staat in relatie met depressieve episoden
- Afwijkingen in specifieke neuronale systemen voor emotieverwerking , beloning zoeken en
emotieregulatie bij volwassen met een depressieve stoornis
Depressie kent verschillende mate van ernst: (ICD-10)
- Milde depressie: 2 of 3 van de symptomen zijn vaak aanwezig. Hier is de patiënt meestal
door bedroefd, maar zal waarschijnlijk in staat zijn om door te gaan met zijn dagelijks leven.
- Matige depressie: vier of meer van de symptomen zijn gewoonlijk aanwezig en de patiënt
heeft waarschijnlijk grote moeite om door te gaan met zijn dagelijkse bezigheden.
2
Taak 1: Depressie: een impressie
Vanuit welke invalshoeken kun je depressie bekijken?
Leerdoelen:
1. Wat is depressie, welke vormen heb je en hoe vaak komt het voor?
DSM V
Onder de depressieve stemmingsstoornissen vallen:
- Disruptieve stemmingsdisregulatiestoornis
- Depressieve stoornis
- Persisterende depressieve stoornis (dysthymie)
- Premenstruele stemmingsstoornis
- Depressieve stemmingsstoornis door een middel/ medicatie
- Depressieve stemmingsstoornis door een somatische aandoening
- De andere gespecificeerde depressieve stemmingstoornis
- De ongespecificeerde stemmingsstoornis
Gemeenschappelijke kenmerken van al deze stoornissen zijn een aanwezigheid van een
neerslachtige, gevoelloze, prikkelbare stemming samengaand met somatische en cognitieve
veranderingen die invloed hebben op het functioneren.
Verschillen tussen de stoornissen zit in de timing, de duur en/of de etiologie
Risicofactoren van depressie (minor depressie)
- Temperament -> neuroticisme (negatieve affectiviteit) is een risicofactor voor het ontstaan
van een depressieve stoornis.
- Omgeving -> negatieve ervaringen in de kindertijd en stressvolle levensgebeurtenissen.
- Genetisch en fysiologisch -> eerstegraads familieleden van mensen met een depressie
hebben een 2 tot 4 keer hoger risico op het ontwikkelen van een depressie.
Oorzaak:
De oorzaak is niet precies bekend. Maar bij het ontstaan van depressie spelen verschillende
factoren een rol, waaronder geslacht, leeftijd, erfelijkheid en sociale omgeving (Depressie /
Erfocentrum).
Depressieve stoornis:
prevalentie: in Nederland 5,2%
- Verschillen per leeftijd: prevalentie bij 18 tot 29 jarigen is 3x zo hoog als de prevalentie bij
mensen van 60 jaar en ouder
o Kans neemt tijdens de puberteit aanzienlijk toe
- Voor vrouwen zijn de cijfers vanaf de vroege adolescentie 1,5 tot 3x zo hoog als bij mannen
Volgens het ministerie van Volksgezondheid worstelt jaarlijks 1 op de 20 Nederlanders met
depressie. 1 op de 5 volwassenen heeft ooit in zijn leven een depressie doorgemaakt. Bij
vrouwen (24,3%)komt dit vaker voor dan bij mannen (13,1%). Wereldwijd zijn volgens de WHO
naar schatting 350 miljoen mensen depressief. Het WHO voorspelt dat depressie in 2030
volksziekte nummer 1 zal zijn (Financieel dagbad).
1
, 2. Hoe diagnosticeer je depressie? (+classificatiesysteem)
DSM V
Depressieve stoornis
Classificatiecriteria:
- Ten minste 5 van de volgende symptomen zijn binnen een periode van 2 weken aanwezig
geweest en wijken af van het eerder functioneren (minstens één van de symptomen is a of
b):
A. Depressieve stemming gedurende het grootste gedeelte van de dag
B. Duidelijke vermindering van interesse of plezier in bijna alle activiteiten
C. Duidelijke gewichtsafname of gewichtstoename, of bijna elke dag een afgenomen of
toegenomen eetlust
D. Moeite met in- of doorslapen (insomnia) of overmatige slaperigheid (hypersomnia)
E. Psychomotorische agitatie (Bijv. hele tijd met een pen tikken, of met een flesje spelen) of
vertraging, bijna elke dag
F. Moeheid of verlies van energie
G. Gevoelens van waardeloosheid of buitensporige of onterechte schuldgevoelens
H. Afgenomen vermogen tot nadenken of concentratie of besluiteloosheid
I. Terugkerende gedachte aan de dood, terugkerende gedachten aan suïcide zonder dat er
specifieke plannen zijn gemaakt, een suïcidepoging hebben gedaan of een specifiek plan
hebben dit te plegen
- De symptomen veroorzaken klinisch significante lijdensdruk of beperkingen in het sociale,
beroepsmatige of algemene functioneren
- De episode kan niet worden toegeschreven aan de fysiologische effecten van een middel of
aan een somatische aandoening
- Het optreden van een depressieve episode kan niet worden verklaard door een
schizoaffectieve stoornis, schizofrenie, waanstoornis etc.
- Er heeft zich nooit een manische of hypomanische voorgedaan
De in de criteria genoemde symptomen van de depressieve stoornis dienen vrijwel dagelijks voor te
komen om als aanwezig te worden beschouwd (m.u.v. gewichtstoename en suïcidegedachten). De
sombere stemming dient het grootste deel van de dag en ook vrijwel dagelijks aanwezig te zijn.
Bijkomende kenmerken die de classificatie ondersteunen:
- Depressieve stoornis is gerelateerd aan een hoge mortaliteit
- Depressieve mensen in een verpleegtehuis hebben een sterk verhoogde kans om in het
eerste jaar te overlijden. De verschijnselen zijn vaak: huilerigheid, prikkelbaarheid, tobben,
angst….
- Bij kinderen kan een separatieangst voorkomen
- Hyperactiviteit van de HPA- as staat in relatie met depressieve episoden
- Afwijkingen in specifieke neuronale systemen voor emotieverwerking , beloning zoeken en
emotieregulatie bij volwassen met een depressieve stoornis
Depressie kent verschillende mate van ernst: (ICD-10)
- Milde depressie: 2 of 3 van de symptomen zijn vaak aanwezig. Hier is de patiënt meestal
door bedroefd, maar zal waarschijnlijk in staat zijn om door te gaan met zijn dagelijks leven.
- Matige depressie: vier of meer van de symptomen zijn gewoonlijk aanwezig en de patiënt
heeft waarschijnlijk grote moeite om door te gaan met zijn dagelijkse bezigheden.
2
