Hoofdstuk 7 De sociale ontwikkeling en de
persoonlijkheidsontwikkeling in de babytjd
7.1 De basis van sociaal gedrag
Ervaren baby’s wel op dezelfde manier emotes als volwassenen? Vanaf welke leefijd kunnen ze de
emotes van anderen begrijpen? En hoe gebruiken ze de emotes van anderen om hun omgeving te
leren kennen?
7.1.1 Emotes in de babytidd ennen baby’s emotonele pie en en dalen?
Baby’s kunnen gezichten trekken die iets lijken te zeggen over hun emotonele gesteldheid. Deze
fundamentele gezichtsuitdrukkingen zijn in veel culturen voor een groot deel gelijk. De non-verbale
uitdrukking van emotess de zogenaamde non-verbale coderings blijf ongeveer het hele leven gelijk.
Hieruit is de conclusie getrokken dat we geboren worden met het vermogen om basale emotes te
uiten.
Volgens veel onderzoekers vertegenwoordigt de non-verbale uitng bij baby’s emotonele ervaringen.
Caroll Izard suggereert met zijn differentële emotetheorie dat emotonele uitngen niet alleen
emotonele ervaringen weerspiegelens maar ook de emotes zelf helpen reguleren. Baby’s lijken
emotes te voelen maar hun uitngsrepertoire is bij de geboorte vrij beperkt. Hoe ouder ze worden
hoe breder hun scala van complexe emotes wordt. Rond de 9 a 10 maanden beginnen de structuren
die het limbisch systeem vormen te groeien. Dit systeem werkt samen met de frontale lobben die het
ontstaan van emotes mogelijk maken.
Vreemdenangst en scheidingsangst
In de tweede helf van het eerste levensjaar ontwikkelen baby’s vreemdenangsts dit is de
voorzichtgheid en terughoudendheid die baby’s aan de dag leggen als ze een onbekende
ontmoeten. Scheidingsangst is de angst die bij kinderen wordt opgeroepen door de afwezigheid van
hun vaste verzorger. Deze angst is universeel en begint meestal rond 7 a 8 maanden. Rond de 14
maanden is deze angst het hoogst en daarna neemt het weer af.
Glimlachen
De eerste glimlachjes van een baby die ze vaak in hun slaap ontwikkelen hebben nog weinig
betekenis. Tussen drie en twaalf weken is het duidelijk dat baby’s voorspelbaar gaan glimlachen als
ze stmuli zien die hen bevalt. DDit kunnen speeltjes maar ook mensen zijnm De glimlach van een baby
als reacte op een andere persoon wordt gezien als de sociale glimlach.
Het interpreteren van de gezichtsuitdru ingen en stemmen van anderen
Pasgeboren baby’s kunnen de gezichtsuitdrukkingen van anderen imiteren. Dit vermogen van
imitate geef niet aan dat baby’s de gezichtsuitdrukking van andere begrijpen. Echters deze imitate
vormt wel het begin van het vermogen tot non-verbale decodering. Baby’s lijken vocale uitngen van
emotes iets eerder te kunnen interpreteren dan gezichtsuitdrukkingen. Rond de leefijd van 5
maanden kunnen baby’s vrolijke en droevige vocale uitngen van elkaar onderscheiden. Als baby’s 4
maanden oud zijn begrijpen ze de emote achter de gezichtsuitdrukking en vocale uitng van anderen
misschien al.
, 7.1.2 De ontwi eling van het i d weten baby’s wie ze ziin?
We worden niet geboren met het besef dat we onafankelijk van anderen en van de rest van de
wereld bestaan. Jonge baby’s lijken zich niet te realiseren dat zij een zelfstandig individu zijn. Het
zelfbesefs het bewustzijn dat men los van de rest van de wereld bestaats begint te groeien rond de
leefijd van 12 maanden.
Dit kan getest worden via de spiegelen – rougetest. Hierbij krijgt een baby zonder dat hij het merkt
een beetje rouge op zijn neus en wordt hij voor de spiegel gezet. Al baby’s hun neus aanraken of het
beetje rouge proberen weg te vegens vormt dat een bewijs dat ze enige kennis hebben van zichzelf.
Dit geef aan dat ze zichzelf beginnen zien als onafankelijke objecten.
7.1.3 Social referencingd voelen wat anderen voelen
We voelen ons allemaal wel eens onzekers op die momenten kijken we naar anderen om te zien hoe
zij reageren. Dit afgaan op de reacte van anderen noemen we ook wel social referencing. Dit
fenomeen manifesteert zich rond de leefijd van 8 a 9 maanden. Bij social referencing maken baby’s
vooral gebruik van gezichtsuitdrukkingen van anderen. Een verklaring voor social referencing kan zijn
dat het waarnemen van de gezichtsuitdrukking van iemand anders de emote oproept die de
gezichtsuitdrukking weergeef. Het is ook mogelijk dat baby’s informate halen uit de
gezichtsuitdrukking van een ander.
7.1.4 Theory of mindd hoe baby’s het mentale leven van anderen en zichzelf zien
Baby’s beginnen al vrij vroeg bepaalde dingen over mentale processen van zichzelf en anderen te
begrijpen. Flavell deed onderzoek naar de theory of mind; het vermogen om zich een beeld te
vormen van het perspectef van een ander en indirect ook van zichzelf. Baby’s zijn steeds beter in
staat om intentonaliteit en causaliteit te begrijpen. Als kinderen ongeveer 2 jaar zijn beginnen ze
empathie te vertonens een emotonele respons die correspondeert met de gevoelens van een andere
persoon.
7.2 Relates aangaan
7.2.1 Hechtngd het vormen van sociale banden
De belangrijkste basis voor sociale ontwikkeling die in de babytjd plaatsvindt is hechtng; het inteme
fysiek een emotonele contact tussen ouder en kind in de periode direct na de geboorte. Het kind
richt zich vanaf de geboorte al tot zorgende fguren om hem heens toch spreken we na 7 a 8
maanden pas van een gehechtheidsrelate. Deze relate komt op twee momenten tot uitngg
- Als het kind gescheiden wordt van zijn/haar gehechtheidsfguur
- Als het kind in nood verkeert of onder stress staat.
Hechtng
Bij onderzoeken werd gekeken hoe hechtng eruit ziet in het dierenrijk. Konrad Lorenz ontdekte dat
gansjes waarvan de eieren in een broedmachine werden uitgebroed en die hém zagen op het
moment dat het uit kwam hem overal volgden. Dit noemde hij inprentng; gedrag dat plaatsvindt
tjdens een kriteke periode en waarbij een wezen zich hecht aan het eerste bewegende object dat hij
ziet.
Volgens John Bowlby is hechtng primair gebaseerd op de behoefe van kinderen aan veiligheid en
persoonlijkheidsontwikkeling in de babytjd
7.1 De basis van sociaal gedrag
Ervaren baby’s wel op dezelfde manier emotes als volwassenen? Vanaf welke leefijd kunnen ze de
emotes van anderen begrijpen? En hoe gebruiken ze de emotes van anderen om hun omgeving te
leren kennen?
7.1.1 Emotes in de babytidd ennen baby’s emotonele pie en en dalen?
Baby’s kunnen gezichten trekken die iets lijken te zeggen over hun emotonele gesteldheid. Deze
fundamentele gezichtsuitdrukkingen zijn in veel culturen voor een groot deel gelijk. De non-verbale
uitdrukking van emotess de zogenaamde non-verbale coderings blijf ongeveer het hele leven gelijk.
Hieruit is de conclusie getrokken dat we geboren worden met het vermogen om basale emotes te
uiten.
Volgens veel onderzoekers vertegenwoordigt de non-verbale uitng bij baby’s emotonele ervaringen.
Caroll Izard suggereert met zijn differentële emotetheorie dat emotonele uitngen niet alleen
emotonele ervaringen weerspiegelens maar ook de emotes zelf helpen reguleren. Baby’s lijken
emotes te voelen maar hun uitngsrepertoire is bij de geboorte vrij beperkt. Hoe ouder ze worden
hoe breder hun scala van complexe emotes wordt. Rond de 9 a 10 maanden beginnen de structuren
die het limbisch systeem vormen te groeien. Dit systeem werkt samen met de frontale lobben die het
ontstaan van emotes mogelijk maken.
Vreemdenangst en scheidingsangst
In de tweede helf van het eerste levensjaar ontwikkelen baby’s vreemdenangsts dit is de
voorzichtgheid en terughoudendheid die baby’s aan de dag leggen als ze een onbekende
ontmoeten. Scheidingsangst is de angst die bij kinderen wordt opgeroepen door de afwezigheid van
hun vaste verzorger. Deze angst is universeel en begint meestal rond 7 a 8 maanden. Rond de 14
maanden is deze angst het hoogst en daarna neemt het weer af.
Glimlachen
De eerste glimlachjes van een baby die ze vaak in hun slaap ontwikkelen hebben nog weinig
betekenis. Tussen drie en twaalf weken is het duidelijk dat baby’s voorspelbaar gaan glimlachen als
ze stmuli zien die hen bevalt. DDit kunnen speeltjes maar ook mensen zijnm De glimlach van een baby
als reacte op een andere persoon wordt gezien als de sociale glimlach.
Het interpreteren van de gezichtsuitdru ingen en stemmen van anderen
Pasgeboren baby’s kunnen de gezichtsuitdrukkingen van anderen imiteren. Dit vermogen van
imitate geef niet aan dat baby’s de gezichtsuitdrukking van andere begrijpen. Echters deze imitate
vormt wel het begin van het vermogen tot non-verbale decodering. Baby’s lijken vocale uitngen van
emotes iets eerder te kunnen interpreteren dan gezichtsuitdrukkingen. Rond de leefijd van 5
maanden kunnen baby’s vrolijke en droevige vocale uitngen van elkaar onderscheiden. Als baby’s 4
maanden oud zijn begrijpen ze de emote achter de gezichtsuitdrukking en vocale uitng van anderen
misschien al.
, 7.1.2 De ontwi eling van het i d weten baby’s wie ze ziin?
We worden niet geboren met het besef dat we onafankelijk van anderen en van de rest van de
wereld bestaan. Jonge baby’s lijken zich niet te realiseren dat zij een zelfstandig individu zijn. Het
zelfbesefs het bewustzijn dat men los van de rest van de wereld bestaats begint te groeien rond de
leefijd van 12 maanden.
Dit kan getest worden via de spiegelen – rougetest. Hierbij krijgt een baby zonder dat hij het merkt
een beetje rouge op zijn neus en wordt hij voor de spiegel gezet. Al baby’s hun neus aanraken of het
beetje rouge proberen weg te vegens vormt dat een bewijs dat ze enige kennis hebben van zichzelf.
Dit geef aan dat ze zichzelf beginnen zien als onafankelijke objecten.
7.1.3 Social referencingd voelen wat anderen voelen
We voelen ons allemaal wel eens onzekers op die momenten kijken we naar anderen om te zien hoe
zij reageren. Dit afgaan op de reacte van anderen noemen we ook wel social referencing. Dit
fenomeen manifesteert zich rond de leefijd van 8 a 9 maanden. Bij social referencing maken baby’s
vooral gebruik van gezichtsuitdrukkingen van anderen. Een verklaring voor social referencing kan zijn
dat het waarnemen van de gezichtsuitdrukking van iemand anders de emote oproept die de
gezichtsuitdrukking weergeef. Het is ook mogelijk dat baby’s informate halen uit de
gezichtsuitdrukking van een ander.
7.1.4 Theory of mindd hoe baby’s het mentale leven van anderen en zichzelf zien
Baby’s beginnen al vrij vroeg bepaalde dingen over mentale processen van zichzelf en anderen te
begrijpen. Flavell deed onderzoek naar de theory of mind; het vermogen om zich een beeld te
vormen van het perspectef van een ander en indirect ook van zichzelf. Baby’s zijn steeds beter in
staat om intentonaliteit en causaliteit te begrijpen. Als kinderen ongeveer 2 jaar zijn beginnen ze
empathie te vertonens een emotonele respons die correspondeert met de gevoelens van een andere
persoon.
7.2 Relates aangaan
7.2.1 Hechtngd het vormen van sociale banden
De belangrijkste basis voor sociale ontwikkeling die in de babytjd plaatsvindt is hechtng; het inteme
fysiek een emotonele contact tussen ouder en kind in de periode direct na de geboorte. Het kind
richt zich vanaf de geboorte al tot zorgende fguren om hem heens toch spreken we na 7 a 8
maanden pas van een gehechtheidsrelate. Deze relate komt op twee momenten tot uitngg
- Als het kind gescheiden wordt van zijn/haar gehechtheidsfguur
- Als het kind in nood verkeert of onder stress staat.
Hechtng
Bij onderzoeken werd gekeken hoe hechtng eruit ziet in het dierenrijk. Konrad Lorenz ontdekte dat
gansjes waarvan de eieren in een broedmachine werden uitgebroed en die hém zagen op het
moment dat het uit kwam hem overal volgden. Dit noemde hij inprentng; gedrag dat plaatsvindt
tjdens een kriteke periode en waarbij een wezen zich hecht aan het eerste bewegende object dat hij
ziet.
Volgens John Bowlby is hechtng primair gebaseerd op de behoefe van kinderen aan veiligheid en
