Leerdoel 1: Ik kan muscustransport behandelen en leg het
werkingsmechanisme uit.
Mucustransport in de luchtwegen is een van de verdedigingsmechanismen die de longen
bezitten. Het mucociliaire transport. transport onder invloed van de trilhaarbeweging. is het
meeste belichte mechanisme van het mucustransport. Er zijn ok nog andere mechanismen
bij het transport betrokken.
Het mucociliaire transport
Aan de binnenkant worden de luchtwegen bedekt met een laagje mucus. Dit zorgt voor het
verwijderen van neergeslagen partkels. Voor een deel wordt de mucuslaag voortbewogen
door de werking van de cilia; de trilharen. De cilia zijn onderdeel van het trilhaalepitheel dat
de luchtwegen bedekt. Tussen de cellen van het trilhaarepitheel bevinden zich de
mucusproducerende cellen. Bij patinten met COPD valt op dat de mucusklieren
hypertrofsch zijn en de mucuslaag erg verdikt is.
De trilharen maken een beweging. die bestaat uit een slagfase en een herstelfase.
In de perifere luchtwegen is de slagfrequente lager dan in de centrale luchtwegen.
Het mucociliaire transport kan door een aantal dingen verstoord zijn. De functe van de
trilharen kan worden beïnvloed door mechanische. chemische of infecteuze aard.
Het voortbewegen van de mucuslaag is verder afankelijk van de hoogte en de
samenstelling van de periciliaire laag. Daarnaast zijn ook de visco-elastsche eigenschappen
van de mucus van belang. In normale situates kunnen deze eigenschappen variiren zonder
een merkbare invloed op de transportsnelheid. Bij COPD-patinten kunnen veranderingen
in de visco-elastsche eigenschappen. samen met een gestoorde trilhaarfuncte zorgen voor
een verandering van de transportsnelheid. Zowel taai mucus als te waterig mucus verlagen
de transportsnelheid. Uit onderzoek komen er aanwijzingen dat mensen met chronische
bronchits een trager mucustransport hebben dan patinten met longemfyseem.
Tweefase-gas-vloeistofstroming
Met de tweefase-gas-vloeistofstroming wordt de interacte bedoeld tussen de luchtstroom
in de luchtwegen en de mucuslaag die de luchtwegen bekleedt. Deze interacte draagt bij
tot het transport van mucus van perifeer naar centraal. De interacte wordt beschreven bij
geforceerde expirate en bij het ademen in rust en wordt gebruikt om de efecten van het
hoesten te verklaren.
Wanneer erg gas dor een buis stroomt die gevuld is met vloeistof. dan zorgt dit voor
verplaatsing van de vloeistof. De mate waarin het stromende gas invloed uitoefent op het
verplaatsen van de vloeistof in de buis. is afankelijk van de stroomsnelheid van het gas. Bij
een lage stroomsnelheid is er slechts geringe fricte tussen het gas en de vloeistof (de
mucuslaag). Bij grote stroomsnelheden in de luchtwegen is de fricte groot en wordt er
turbulente van de luchtstroom veroorzaakt. De kinetsche energie van de luchtstroom
wordt overgedragen op de mucuslaag. waardoor deze in trilling raakt. Bij
luchtstroomsnelheden van meer dan 1 m/s ontstaat er een annulaire (ringvormige)
stroming van de mucuslaag. Nog grotere snelheden veroorzaken een zo sterke trilling van
de mucuslaag dat de deeltjes van de wand loslaten à mistlow. Een ‘annular’ of ‘mist fow’
treedt in de grote luchtwegen alleen op tjdens inspanning of geforceede expirate (hoesten
en hufen). Alleen in de grote luchtwegen kunnen dergelijke hoge luchtstroomsnelheden
bereikt worden.
Ook de dikte van de mucuslaag is van belang bij het overbrengen van de energie van de
luchtstroom op de mucuslaag. Een dikkere mucuslaag veroorzaakt een afname van de
diatmeter van de luchtweg. Hierdoor ondervindt de luchtstroom meer weerstand. wordt
1
werkingsmechanisme uit.
Mucustransport in de luchtwegen is een van de verdedigingsmechanismen die de longen
bezitten. Het mucociliaire transport. transport onder invloed van de trilhaarbeweging. is het
meeste belichte mechanisme van het mucustransport. Er zijn ok nog andere mechanismen
bij het transport betrokken.
Het mucociliaire transport
Aan de binnenkant worden de luchtwegen bedekt met een laagje mucus. Dit zorgt voor het
verwijderen van neergeslagen partkels. Voor een deel wordt de mucuslaag voortbewogen
door de werking van de cilia; de trilharen. De cilia zijn onderdeel van het trilhaalepitheel dat
de luchtwegen bedekt. Tussen de cellen van het trilhaarepitheel bevinden zich de
mucusproducerende cellen. Bij patinten met COPD valt op dat de mucusklieren
hypertrofsch zijn en de mucuslaag erg verdikt is.
De trilharen maken een beweging. die bestaat uit een slagfase en een herstelfase.
In de perifere luchtwegen is de slagfrequente lager dan in de centrale luchtwegen.
Het mucociliaire transport kan door een aantal dingen verstoord zijn. De functe van de
trilharen kan worden beïnvloed door mechanische. chemische of infecteuze aard.
Het voortbewegen van de mucuslaag is verder afankelijk van de hoogte en de
samenstelling van de periciliaire laag. Daarnaast zijn ook de visco-elastsche eigenschappen
van de mucus van belang. In normale situates kunnen deze eigenschappen variiren zonder
een merkbare invloed op de transportsnelheid. Bij COPD-patinten kunnen veranderingen
in de visco-elastsche eigenschappen. samen met een gestoorde trilhaarfuncte zorgen voor
een verandering van de transportsnelheid. Zowel taai mucus als te waterig mucus verlagen
de transportsnelheid. Uit onderzoek komen er aanwijzingen dat mensen met chronische
bronchits een trager mucustransport hebben dan patinten met longemfyseem.
Tweefase-gas-vloeistofstroming
Met de tweefase-gas-vloeistofstroming wordt de interacte bedoeld tussen de luchtstroom
in de luchtwegen en de mucuslaag die de luchtwegen bekleedt. Deze interacte draagt bij
tot het transport van mucus van perifeer naar centraal. De interacte wordt beschreven bij
geforceerde expirate en bij het ademen in rust en wordt gebruikt om de efecten van het
hoesten te verklaren.
Wanneer erg gas dor een buis stroomt die gevuld is met vloeistof. dan zorgt dit voor
verplaatsing van de vloeistof. De mate waarin het stromende gas invloed uitoefent op het
verplaatsen van de vloeistof in de buis. is afankelijk van de stroomsnelheid van het gas. Bij
een lage stroomsnelheid is er slechts geringe fricte tussen het gas en de vloeistof (de
mucuslaag). Bij grote stroomsnelheden in de luchtwegen is de fricte groot en wordt er
turbulente van de luchtstroom veroorzaakt. De kinetsche energie van de luchtstroom
wordt overgedragen op de mucuslaag. waardoor deze in trilling raakt. Bij
luchtstroomsnelheden van meer dan 1 m/s ontstaat er een annulaire (ringvormige)
stroming van de mucuslaag. Nog grotere snelheden veroorzaken een zo sterke trilling van
de mucuslaag dat de deeltjes van de wand loslaten à mistlow. Een ‘annular’ of ‘mist fow’
treedt in de grote luchtwegen alleen op tjdens inspanning of geforceede expirate (hoesten
en hufen). Alleen in de grote luchtwegen kunnen dergelijke hoge luchtstroomsnelheden
bereikt worden.
Ook de dikte van de mucuslaag is van belang bij het overbrengen van de energie van de
luchtstroom op de mucuslaag. Een dikkere mucuslaag veroorzaakt een afname van de
diatmeter van de luchtweg. Hierdoor ondervindt de luchtstroom meer weerstand. wordt
1
