Fysiologie
Les 1: Vitaminen en mineralen
Vitamines: Organische, losse, individuele eenheden (moleculen) die in kleine hoeveelheden
voorkomen in eten (van nature of synthetsch geproduceerd).
Leveren geen energie en worden dus niet verbruikt. Omdat het niet wordt verbruikt,
heeft een mens ook niet zoveel nodig. Ze zijn wel essenteel voor regulate van
lichaamsprocessen.
Organismen kunnen niet of in onvoldoende mate zelf vitaminen maken. Sommige
vitaminen kunnen door het lichaam zelf worden aangemaakt.
Soorten vitaminen:
o Wateroplosbaar: Vitamine C en alle B-vitamines. Deze vitamines kan het
lichaam niet of nauwelijks opslaan en worden geabsorbeerd in de bloedbaan,
met uitzondering van vitamine B12. De nieren flteren de overtollige
hoeveelheid aan deze vitamines en verlaat het lichaam via de urine en
hierdoor komt het bijna nooit voor dat je teveel van deze vitamines
binnenkrijgt. Deze moet je regelmatger binnenkrijgen dan de vet oplosbare
vitaminen.
o Vet oplosbaar: Vitamine A, D, E, en K. Komen vooral voor in voedingsveten.
Het lichaam kan deze vitamines in beperkte mate opslaan. Chylomicronen die
een vet oplosbare vitamine bevaten worden via de lymfe getransporteerd
naar de bloedbaan en uiteindelijk naar de lever. Deze vitamines worden
uitgescheiden via de urine of de gal.
Bioavailability: Hoeveelheid van de ingenomen hoeveelheid wordt daadwerkelijk
geabsorbeerd. Er zijn verschillende factoren die de absorpte van vitamines bepalen.
o Efficiëntnte vertering.
o Bereiding: Bij het bereiden en bewaren van eten gaan vitamines verloren. Dit
kan oplopen van 10-50% of zelfs meer. Het hangt af van het type
voedingsmiddel, de bereidingstemperatuur, de hoeveelheid (kook)vocht en
blootstelling aan zuurstof.
Door snijden, pureren, uitpersen van producten gaat vitamine C
verloren door blootstelling aan de lucht.
Bij compacte producten (vlees en aardappelen) is het verlies kleiner
doordat ze vitamines beter vasthouden dan producten met een losse
structuur (spinazie en broccoli).
Het lichaam neemt vitamines uit gesneden, gekookte en goed
gekauwde groente makkelijker op. Vitamines uit gekookte en
gesneden groente komen gemakkelijker vrij in het maag-darmkanaal,
waardoor de kans groter is dat ze worden opgenomen in de
darmwand.
o Behoefte: Verschillen tussen kinderen, mannen en vrouwen en zelfs van
persoon tot persoon. De een neemt meer vitamines op uit voeding, de ander
heeft een betere stofwisseling en iedereen heeft een andere erfelijke aanleg.
o Andere componenten in de voeding: De opname van calcium is afankelijk
van de vitamine D-voorziening in het lichaam. Vet-oplosbare vitamines
1
Les 1: Vitaminen en mineralen
Vitamines: Organische, losse, individuele eenheden (moleculen) die in kleine hoeveelheden
voorkomen in eten (van nature of synthetsch geproduceerd).
Leveren geen energie en worden dus niet verbruikt. Omdat het niet wordt verbruikt,
heeft een mens ook niet zoveel nodig. Ze zijn wel essenteel voor regulate van
lichaamsprocessen.
Organismen kunnen niet of in onvoldoende mate zelf vitaminen maken. Sommige
vitaminen kunnen door het lichaam zelf worden aangemaakt.
Soorten vitaminen:
o Wateroplosbaar: Vitamine C en alle B-vitamines. Deze vitamines kan het
lichaam niet of nauwelijks opslaan en worden geabsorbeerd in de bloedbaan,
met uitzondering van vitamine B12. De nieren flteren de overtollige
hoeveelheid aan deze vitamines en verlaat het lichaam via de urine en
hierdoor komt het bijna nooit voor dat je teveel van deze vitamines
binnenkrijgt. Deze moet je regelmatger binnenkrijgen dan de vet oplosbare
vitaminen.
o Vet oplosbaar: Vitamine A, D, E, en K. Komen vooral voor in voedingsveten.
Het lichaam kan deze vitamines in beperkte mate opslaan. Chylomicronen die
een vet oplosbare vitamine bevaten worden via de lymfe getransporteerd
naar de bloedbaan en uiteindelijk naar de lever. Deze vitamines worden
uitgescheiden via de urine of de gal.
Bioavailability: Hoeveelheid van de ingenomen hoeveelheid wordt daadwerkelijk
geabsorbeerd. Er zijn verschillende factoren die de absorpte van vitamines bepalen.
o Efficiëntnte vertering.
o Bereiding: Bij het bereiden en bewaren van eten gaan vitamines verloren. Dit
kan oplopen van 10-50% of zelfs meer. Het hangt af van het type
voedingsmiddel, de bereidingstemperatuur, de hoeveelheid (kook)vocht en
blootstelling aan zuurstof.
Door snijden, pureren, uitpersen van producten gaat vitamine C
verloren door blootstelling aan de lucht.
Bij compacte producten (vlees en aardappelen) is het verlies kleiner
doordat ze vitamines beter vasthouden dan producten met een losse
structuur (spinazie en broccoli).
Het lichaam neemt vitamines uit gesneden, gekookte en goed
gekauwde groente makkelijker op. Vitamines uit gekookte en
gesneden groente komen gemakkelijker vrij in het maag-darmkanaal,
waardoor de kans groter is dat ze worden opgenomen in de
darmwand.
o Behoefte: Verschillen tussen kinderen, mannen en vrouwen en zelfs van
persoon tot persoon. De een neemt meer vitamines op uit voeding, de ander
heeft een betere stofwisseling en iedereen heeft een andere erfelijke aanleg.
o Andere componenten in de voeding: De opname van calcium is afankelijk
van de vitamine D-voorziening in het lichaam. Vet-oplosbare vitamines
1
