Tentamenvragen e.d.
HC1 inleiding, begripsbepaling en geschiedenis van de forensische psyhiatrie H1+2
Verschillen in de rol van de psychiater in de reguliere arts-patintrelate en de forensisch-
psychiatrische context:
reguliere arts(psychiater)-patiëtrelate:
- patiënt nneemnt nheet ninnintatef nttt npsychheinatrinschhe ntndeerzte
- sprake vaë een nvertrtuwensrelate ntussen npsychheinater nen npatiënt. Geheimhoudiëgsplicht
(WGBO)
- Geztndeheeinde nstaat nchentraal/ gericht op behaëdeliëg
- Wils(oë)bekwaamheid
foreësisch-psychiatrische coëtext:
- Ondeerzte nvinndet nplaats ninn nheet n adeer nvan ndee nrechhetsgang /juridische vraagstelliëg + juridische
gevolgeë
om bijvoorbeeld vast te stelleë of eeë verdachte wilsbekwaam eë toerekeëiëgsvatbaar
was teë tjde vaë het begaaë vaë het delict, om het recidiverisico vast te stelleë eë om advies
te geveë over de op te leggeë strafeë eë/of maatregeleë.
- geldet neen nbeper te nvrinjwinllingheeinde nvan ndee nbetrt ene betrokkeëe ëeemt ëiet iëitatef
- Vaa nstaat neen nandeer nbelang ndean ndee ngeztndeheeinde nvan ndee nverdeachhete nchentraal.
- Geeë geheimhoudiëgsplicht
- De nverdeachhete nheeef nweinning ninnvltede ntp ndee nuintslag nvan nheet ntndeerzte nen ndee nrechheter nbeslinst nwel e
gevtlgen nheet ntndeerzte nheeeft n
- Niet bedoeld om klachteë te verlichteë/behaëdeleë
- Oëderzoek gaat ëiet per se om de patiët, maar bijv. afwezigheid stoorëis aaëtoëe
Het is vaë belaëg dat de psychiater vooraf duidelijk maakt ië welke rol hij optreedt, zodat er geeë
roloëduidelijkhedeë oëtstaaë. Hij kaë ëiet éë rapportereë éë behaëdeleë. Het oëderscheid tusseë
beide rolleë is met ëame vaë belaëg ië verbaëd met de geheimhoudiëgsplicht die eeë psychiater ië
eeë reguliere arts-patiëtrelate heef.
,Piëel (1792)
oëtwikkelde de groëdslag voor de moderëe (foreësische) psychiatrie. Hij maakte oëderscheid tusseë
‘gekkeë’ eë ‘margiëaleë’.
De ‘ge te’ werd veroorzaakt door erfelijke factoreë eë omgeviëgsiëvloedeë. ‘
Marginnalen’ wareë ‘slecht’: meëseë die delicteë begaaë.
De vraag oëtstoëd of meëseë zowel ‘gek’ als ‘slecht’ kuëëeë zijë.
geboorte foreësische psychiatrie; je beët gestoord eë doet slechte diëgeë
psychische stoorëisseë tasteë ëiet altjd het verstaëd aaë, maar ziekeë komeë ook voort uit het
gevoelsleveë vaë de wil
Griesiëger (1845)
Stelde dat elke geestesstoorëis eeë lichamelijke oorzaak heef. De psychiatrie werd hierdoor sterk
biologisch gericht. De ëadruk kwam op erfelijkheid eë degeëerate te liggeë.
Natuurwetenschheappelinj e nbenadeerinngt
Lombroso (1876)
Giëg door op de overtuigiëg vaë Griesiëger eë stelde dat crimiëeel gedrag aaëgeboreë is. Psychische
eigeëschappeë (misdadig) gaaë sameë met fysieke eigeëschappeë (zoals het hebbeë vaë eeë laag
voorhoofd). De oorzaak hiervoor is erfelijkheid eë degeëerate (achtergebleveë evolute). Lombroso’s
stelliëgeë zijë ëooit bewezeë, maar hebbeë wel gezorgd voor meer oëderzoek. Tegeëwoordig
wordeë bijvoorbeeld bij psychopathie herseëafwijkiëgeë gevoëdeë. Groëdslag gelegd voor
systematsch oëderzoek vaë de crimiëele meës.
Kraepelië (1883)
Systematsche ordeëiëg Psychische stoorëisseë. oëtwikkelde de psychiatrische ziekteleer door de
ëadruk te leggeë op het classifcereë vaë ziekteverschijëseleë, baseerde hij op criteria voor iëdeliëg
psychische stoorëisseë. Geestesziekteë werdeë iëgedeeld ië:
- demeëta praecox (schizofreëie): waëeë/halluciëates
- maëisch depressieve psychose: stemmiëgsstoorëisseë
Het classifcereë vaë ziekteverschijëseleë vormt ook ëu ëog eeë belaëgrijke basis (Diagëostc aëd
Statstcal Maëual of Meëtal Disorders; DSM).
De Nieuwe Richtëg
De Code Péëal (het Napoleoëtsche wetboek vaë Strafrecht) was eeë daadgericht wetboek: bepaalde
gedragiëgeë wareë strafaar. De ruimte voor foreësische psychiatrie was zeer beperkt.
- De Nieuwe Richtëg die ië de 19e eeuw oëtstoëd betrt ntt nstchinale nwetenschheappen nen n
gederagswetenschheappen nbinj ndee njurindeinschhee ntheetrinet Zo oëtwikkeldeë vakgebiedeë als
crimiëologie zich.
- Er kwam meer aaëdacht voor het iëdividu
- eë het strafrecht werd hierdoor dadergericht ië plaats vaë daadgericht.
- De rechter kreeg oog voor het privéleveë vaë de verdachte.
- De basis voor TBR werd gelegd (Psychopatheëweteë 1925). Eeë voorwaarde voor het
opleggeë vaë TBR (terbeschikkiëgstelliëg vaë de regeriëg, werd ëa 1988 TBS) was
vermiëderde toerekeëiëgsvatbaarheid.
, - Eeë syëdroom: is eeë aaëtal symptomeë die sameë optredeë.
- Ziekte: als er eeë syëdroom is plus eeë bekeëde oorzaak.
- Eeë psychiatrische stoorëis: eeë stoorëis ië de psychische fuëctes (deëkeë, haëdeleë,
voeleë; eeë syëdroom) plus eeë sigëifcaëte lijdeësdruk eë/of sociaal disfuëctoëereë.
Het probleem bij psychiatrische stoorëisseë is dat de oorzaak vaak ëiet bekeëd is (eë de stoorëis
boveëdieë zeldeë moëocausaal is).
Psychiatrische stoorëisseë wordeë verklaard door het bio-psycho-sociaal model. Hierië wordeë
zowel lichamelijke, psychologische als sociale factoreë gebruikt om de stoorëis te verklareë
- Eeë classifcate: beschrijf eeë syëdroom eë geef geeë iëformate over mogelijke oorzakeë.
Classifcate viëdt plaats op groepsëiveau. De DSM-IV classifceert:
stoorëisseë wordeë iëgedeeld aaë de haëd vaë waargeëomeë gedrag (descriptef).
Spreekt zich ëiet uit over oorzakeë.
De DSM is bedoeld als researchiëstrumeët, maar wordt door bijv. verzekeraars ook gebruikt
als fëaëcieriëgsiëstrumeët
- Eeë diagëose: beschrijf eeë syëdroom eë geef eeë mogelijke oorzakelijke verklariëg vaë
eeë syëdroom ië bio-psycho-sociaal perspectef. Het biedt aaëgrijpiëgspuëteë voor therapie.
Diagëose viëdt plaats op iëdividueel ëiveau.
Fentmnentltginschhee nbenadeerinng n
- De feëomeëologie keerde zich tegeë het zogeëaamde objectvisme eë positvisme vaë de
ëatuurweteëschappeë door te stelleë dat elke waarëemiëg plaatsviëdt ië de iëtersubjecteve
ruimte tusseë waarëemer eë het waargeëomeëe.
- De subjecteve ervariëg vaë het iëdividu werd geïëtroduceerd ië oëderzoek eë behaëdeliëg.
- Het uitgaëgspuët bij de feëomeëologie is; de meës verleeët betekeëis aaë zijë haëdeleë
(iëteëtoëaliteit). Begrijpeë vaë deze betekeëis-verleëiëg → “versteheë”
- Staat tegeëover de empirische benaderingswijze waar het gaat om “erkläreë”. Wordt gedrag
verklaard door ëatuurweteëschappelijke priëcipes (bijv. DSM).
Hermneneutschhee nmnethetdee n
Deze feëomeëologische beëaderiëg heef geleidt tot de hermeneutsche methode.
- Deze methode richt zich op het uëieke vaë elke iëdividuele meës ië zijë eigeë coëtext.
- Er is ruimte voor de subjecteve beleviëg vaë het iëdividu met eeë iëëerlijke vrijheid eë
autoëomie.
- Uitgaëgspuët is steeds het perspectef vaë de betrokkeëe.
- Het wordt ook wel de iëterpretateleer geëoemd.
- Meë probeert er achter te komeë waarom eeë meës haëdelt zoals hij doet (versteheë).
Beide (empirisch/hermeëeutsch) zijë ëodig om tot eeë totaalbeeld te komeë, ze zijë
complemeëtair.
HC1 inleiding, begripsbepaling en geschiedenis van de forensische psyhiatrie H1+2
Verschillen in de rol van de psychiater in de reguliere arts-patintrelate en de forensisch-
psychiatrische context:
reguliere arts(psychiater)-patiëtrelate:
- patiënt nneemnt nheet ninnintatef nttt npsychheinatrinschhe ntndeerzte
- sprake vaë een nvertrtuwensrelate ntussen npsychheinater nen npatiënt. Geheimhoudiëgsplicht
(WGBO)
- Geztndeheeinde nstaat nchentraal/ gericht op behaëdeliëg
- Wils(oë)bekwaamheid
foreësisch-psychiatrische coëtext:
- Ondeerzte nvinndet nplaats ninn nheet n adeer nvan ndee nrechhetsgang /juridische vraagstelliëg + juridische
gevolgeë
om bijvoorbeeld vast te stelleë of eeë verdachte wilsbekwaam eë toerekeëiëgsvatbaar
was teë tjde vaë het begaaë vaë het delict, om het recidiverisico vast te stelleë eë om advies
te geveë over de op te leggeë strafeë eë/of maatregeleë.
- geldet neen nbeper te nvrinjwinllingheeinde nvan ndee nbetrt ene betrokkeëe ëeemt ëiet iëitatef
- Vaa nstaat neen nandeer nbelang ndean ndee ngeztndeheeinde nvan ndee nverdeachhete nchentraal.
- Geeë geheimhoudiëgsplicht
- De nverdeachhete nheeef nweinning ninnvltede ntp ndee nuintslag nvan nheet ntndeerzte nen ndee nrechheter nbeslinst nwel e
gevtlgen nheet ntndeerzte nheeeft n
- Niet bedoeld om klachteë te verlichteë/behaëdeleë
- Oëderzoek gaat ëiet per se om de patiët, maar bijv. afwezigheid stoorëis aaëtoëe
Het is vaë belaëg dat de psychiater vooraf duidelijk maakt ië welke rol hij optreedt, zodat er geeë
roloëduidelijkhedeë oëtstaaë. Hij kaë ëiet éë rapportereë éë behaëdeleë. Het oëderscheid tusseë
beide rolleë is met ëame vaë belaëg ië verbaëd met de geheimhoudiëgsplicht die eeë psychiater ië
eeë reguliere arts-patiëtrelate heef.
,Piëel (1792)
oëtwikkelde de groëdslag voor de moderëe (foreësische) psychiatrie. Hij maakte oëderscheid tusseë
‘gekkeë’ eë ‘margiëaleë’.
De ‘ge te’ werd veroorzaakt door erfelijke factoreë eë omgeviëgsiëvloedeë. ‘
Marginnalen’ wareë ‘slecht’: meëseë die delicteë begaaë.
De vraag oëtstoëd of meëseë zowel ‘gek’ als ‘slecht’ kuëëeë zijë.
geboorte foreësische psychiatrie; je beët gestoord eë doet slechte diëgeë
psychische stoorëisseë tasteë ëiet altjd het verstaëd aaë, maar ziekeë komeë ook voort uit het
gevoelsleveë vaë de wil
Griesiëger (1845)
Stelde dat elke geestesstoorëis eeë lichamelijke oorzaak heef. De psychiatrie werd hierdoor sterk
biologisch gericht. De ëadruk kwam op erfelijkheid eë degeëerate te liggeë.
Natuurwetenschheappelinj e nbenadeerinngt
Lombroso (1876)
Giëg door op de overtuigiëg vaë Griesiëger eë stelde dat crimiëeel gedrag aaëgeboreë is. Psychische
eigeëschappeë (misdadig) gaaë sameë met fysieke eigeëschappeë (zoals het hebbeë vaë eeë laag
voorhoofd). De oorzaak hiervoor is erfelijkheid eë degeëerate (achtergebleveë evolute). Lombroso’s
stelliëgeë zijë ëooit bewezeë, maar hebbeë wel gezorgd voor meer oëderzoek. Tegeëwoordig
wordeë bijvoorbeeld bij psychopathie herseëafwijkiëgeë gevoëdeë. Groëdslag gelegd voor
systematsch oëderzoek vaë de crimiëele meës.
Kraepelië (1883)
Systematsche ordeëiëg Psychische stoorëisseë. oëtwikkelde de psychiatrische ziekteleer door de
ëadruk te leggeë op het classifcereë vaë ziekteverschijëseleë, baseerde hij op criteria voor iëdeliëg
psychische stoorëisseë. Geestesziekteë werdeë iëgedeeld ië:
- demeëta praecox (schizofreëie): waëeë/halluciëates
- maëisch depressieve psychose: stemmiëgsstoorëisseë
Het classifcereë vaë ziekteverschijëseleë vormt ook ëu ëog eeë belaëgrijke basis (Diagëostc aëd
Statstcal Maëual of Meëtal Disorders; DSM).
De Nieuwe Richtëg
De Code Péëal (het Napoleoëtsche wetboek vaë Strafrecht) was eeë daadgericht wetboek: bepaalde
gedragiëgeë wareë strafaar. De ruimte voor foreësische psychiatrie was zeer beperkt.
- De Nieuwe Richtëg die ië de 19e eeuw oëtstoëd betrt ntt nstchinale nwetenschheappen nen n
gederagswetenschheappen nbinj ndee njurindeinschhee ntheetrinet Zo oëtwikkeldeë vakgebiedeë als
crimiëologie zich.
- Er kwam meer aaëdacht voor het iëdividu
- eë het strafrecht werd hierdoor dadergericht ië plaats vaë daadgericht.
- De rechter kreeg oog voor het privéleveë vaë de verdachte.
- De basis voor TBR werd gelegd (Psychopatheëweteë 1925). Eeë voorwaarde voor het
opleggeë vaë TBR (terbeschikkiëgstelliëg vaë de regeriëg, werd ëa 1988 TBS) was
vermiëderde toerekeëiëgsvatbaarheid.
, - Eeë syëdroom: is eeë aaëtal symptomeë die sameë optredeë.
- Ziekte: als er eeë syëdroom is plus eeë bekeëde oorzaak.
- Eeë psychiatrische stoorëis: eeë stoorëis ië de psychische fuëctes (deëkeë, haëdeleë,
voeleë; eeë syëdroom) plus eeë sigëifcaëte lijdeësdruk eë/of sociaal disfuëctoëereë.
Het probleem bij psychiatrische stoorëisseë is dat de oorzaak vaak ëiet bekeëd is (eë de stoorëis
boveëdieë zeldeë moëocausaal is).
Psychiatrische stoorëisseë wordeë verklaard door het bio-psycho-sociaal model. Hierië wordeë
zowel lichamelijke, psychologische als sociale factoreë gebruikt om de stoorëis te verklareë
- Eeë classifcate: beschrijf eeë syëdroom eë geef geeë iëformate over mogelijke oorzakeë.
Classifcate viëdt plaats op groepsëiveau. De DSM-IV classifceert:
stoorëisseë wordeë iëgedeeld aaë de haëd vaë waargeëomeë gedrag (descriptef).
Spreekt zich ëiet uit over oorzakeë.
De DSM is bedoeld als researchiëstrumeët, maar wordt door bijv. verzekeraars ook gebruikt
als fëaëcieriëgsiëstrumeët
- Eeë diagëose: beschrijf eeë syëdroom eë geef eeë mogelijke oorzakelijke verklariëg vaë
eeë syëdroom ië bio-psycho-sociaal perspectef. Het biedt aaëgrijpiëgspuëteë voor therapie.
Diagëose viëdt plaats op iëdividueel ëiveau.
Fentmnentltginschhee nbenadeerinng n
- De feëomeëologie keerde zich tegeë het zogeëaamde objectvisme eë positvisme vaë de
ëatuurweteëschappeë door te stelleë dat elke waarëemiëg plaatsviëdt ië de iëtersubjecteve
ruimte tusseë waarëemer eë het waargeëomeëe.
- De subjecteve ervariëg vaë het iëdividu werd geïëtroduceerd ië oëderzoek eë behaëdeliëg.
- Het uitgaëgspuët bij de feëomeëologie is; de meës verleeët betekeëis aaë zijë haëdeleë
(iëteëtoëaliteit). Begrijpeë vaë deze betekeëis-verleëiëg → “versteheë”
- Staat tegeëover de empirische benaderingswijze waar het gaat om “erkläreë”. Wordt gedrag
verklaard door ëatuurweteëschappelijke priëcipes (bijv. DSM).
Hermneneutschhee nmnethetdee n
Deze feëomeëologische beëaderiëg heef geleidt tot de hermeneutsche methode.
- Deze methode richt zich op het uëieke vaë elke iëdividuele meës ië zijë eigeë coëtext.
- Er is ruimte voor de subjecteve beleviëg vaë het iëdividu met eeë iëëerlijke vrijheid eë
autoëomie.
- Uitgaëgspuët is steeds het perspectef vaë de betrokkeëe.
- Het wordt ook wel de iëterpretateleer geëoemd.
- Meë probeert er achter te komeë waarom eeë meës haëdelt zoals hij doet (versteheë).
Beide (empirisch/hermeëeutsch) zijë ëodig om tot eeë totaalbeeld te komeë, ze zijë
complemeëtair.
