Recht en Instituties van Milieu-
en Ruimtelijk Beleid
Samenvatting
Grondwet...........................................................................................................................................3
Trias Politica..............................................................................................................................3
Regering en kabinet...................................................................................................................3
De rechtsbronnen......................................................................................................................3
Formeel en materieel recht.......................................................................................................4
Ruimtelijke planning.................................................................................................................4
Wetboek van Strafrecht (WvSr)........................................................................................................5
Burgerlijke Wetboek (BW)...............................................................................................................6
Relevantie privaatrecht voor ‘beleidsmakers’...........................................................................7
Voorbeeld PPS (info website rijk).............................................................................................7
Algemene wet bestuursrecht (Awb).................................................................................................9
Relevante wet- en regelgeving.................................................................................................10
Awb (Algemene wet bestuursrecht)........................................................................................10
Rechtsbescherming..................................................................................................................11
Bestuurlijke voorprocedure.....................................................................................................11
Wet ruimtelijk omgeving (Wro)......................................................................................................13
Structuurvisie...........................................................................................................................13
Bestemmingsplan.....................................................................................................................15
Planschade en Maatgevende Norm.........................................................................................16
Crisis- en herstelwet................................................................................................................16
Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo).......................................................................17
Omgevingsvergunning.............................................................................................................17
Planschaderisico’s....................................................................................................................18
Omgevingswet (Ow)........................................................................................................................19
Vaststellingsprocedure............................................................................................................19
Omgevingsplan........................................................................................................................19
Omgevingsvisie........................................................................................................................19
Participatie..............................................................................................................................20
Wet natuurbescherming (Wnb)......................................................................................................21
Europese wetgeving.................................................................................................................21
, Nationale grondslag................................................................................................................22
Aanwijzing Natura 2000-gebieden.........................................................................................22
Bereiken doelstelling Natura 2000.........................................................................................22
Natuurnetwerk Nederland......................................................................................................23
Plantoets..................................................................................................................................23
ADC-toets.................................................................................................................................23
Milieueffectrapportage............................................................................................................24
Mitigatie en extern salderen...................................................................................................24
Rechtspraak Natura 2000.......................................................................................................24
Besluit ruimtelijke ordening (Bro).................................................................................................26
Bestemmingsplannen..............................................................................................................26
Watertoets................................................................................................................................27
, In de maatschappij vervult het recht een belangrijke rol vanuit een filosofische invalshoek: de
vrijheid van de een betekent de beperking van de ander, gebaseerd op normen en waarden.
Grondwet
De Grondwet is het belangrijkste wettelijke fundament. De grondwet waarborgt de
grondrechten en de democratische rechtsstaat. In het eerste hoofdstuk van de Grondwet gaat
het over grondrechten. Grondrechten berusten op de gedachte dat de mens meer is dan alleen
onderdaan van een staat en dat de overheid de meerdere heeft te eerbiedigen (bijv.
vrijheidsrechten, kiesrecht). Het grootste deel van de grondwet gaat over de inrichting van de
Staat en de bevoegdheden van de belangrijkste overheidsorganen.
Trias Politica
Kenmerk van een democratische rechtsstraat: Trias Politica: scheiding der machten.
wetgevende macht (parlement + regering);
de rechtgevende macht (onafhankelijke rechters);
uitvoerende macht (regering + ambtenaren + koning).
De wetgever stelt regels vast (dus de eerste en tweede kamer keuren wetten goed of af), rechter
toetst of regels goed worden toegepast (de rechter legt straffen op aan wie de wet overtreedt) en
uitvoerende macht controleert of regels worden nageleefd.
Regering en kabinet
Regering: koning + ministers
Kabinet: ministers + staatsecretarissen
Parlement: eerste + tweede kamer (Staten-Generaal)
Wat rechtmatig is, hoeft niet door iedereen rechtvaardigheid te worden gevonden. Een rechter
toetst de rechtmatigheid en niet de rechtvaardigheid (is er aan de geldende regels voldaan?). De
wetgever kan de regels aanpassen. Rechter toetst aan het positieve recht.
Rechtshandeling: een rechtshandeling is een handeling die gericht is op enig rechtsgevolg. Zo is
een vergunning er op gericht iemand een recht te geven iets te doen/ hebben. De
rechtshandelingen moeten publiekrechtelijk zijn om van een besluit te kunnen spreken. Alleen
bestuursorganen zijn bevoegd om deze handelingen te verrichten.
De rechtsbronnen
Positieve recht: rechtsbronnen; alle rechtsregels die in Nederland gelden. Het recht dat door
een bepaalde gemeenschap erkend is.
Wetten: elke algemeen geldende geschreven rechtsregel die afkomstig is van een tot
wetgeving bevoegd overheidsorgaan;
De jurisprudentie (de rechtspraak): de rechter vormt rechtsregels wanneer wetten met
niet zulke duidelijke regels of ontbrekende regels. Wanneer andere rechters deze regels
later toepassen, is er sprake van jurisprudentie;
Gewoonterecht/ ongeschreven recht: gewoonten die niet in de wet zijn vastgelegd, maar
die wel als bindende rechtsregels worden beschouwd en nageleefd. Een rechter kan de
geldigheid van zo’n rechtsregel uit het gewoonterecht beoordelen;
Verdragen: in beginsel hebben zij in ons recht dezelfde werking als gewone wetten en
dus behoren ze tot het positief recht.
en Ruimtelijk Beleid
Samenvatting
Grondwet...........................................................................................................................................3
Trias Politica..............................................................................................................................3
Regering en kabinet...................................................................................................................3
De rechtsbronnen......................................................................................................................3
Formeel en materieel recht.......................................................................................................4
Ruimtelijke planning.................................................................................................................4
Wetboek van Strafrecht (WvSr)........................................................................................................5
Burgerlijke Wetboek (BW)...............................................................................................................6
Relevantie privaatrecht voor ‘beleidsmakers’...........................................................................7
Voorbeeld PPS (info website rijk).............................................................................................7
Algemene wet bestuursrecht (Awb).................................................................................................9
Relevante wet- en regelgeving.................................................................................................10
Awb (Algemene wet bestuursrecht)........................................................................................10
Rechtsbescherming..................................................................................................................11
Bestuurlijke voorprocedure.....................................................................................................11
Wet ruimtelijk omgeving (Wro)......................................................................................................13
Structuurvisie...........................................................................................................................13
Bestemmingsplan.....................................................................................................................15
Planschade en Maatgevende Norm.........................................................................................16
Crisis- en herstelwet................................................................................................................16
Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo).......................................................................17
Omgevingsvergunning.............................................................................................................17
Planschaderisico’s....................................................................................................................18
Omgevingswet (Ow)........................................................................................................................19
Vaststellingsprocedure............................................................................................................19
Omgevingsplan........................................................................................................................19
Omgevingsvisie........................................................................................................................19
Participatie..............................................................................................................................20
Wet natuurbescherming (Wnb)......................................................................................................21
Europese wetgeving.................................................................................................................21
, Nationale grondslag................................................................................................................22
Aanwijzing Natura 2000-gebieden.........................................................................................22
Bereiken doelstelling Natura 2000.........................................................................................22
Natuurnetwerk Nederland......................................................................................................23
Plantoets..................................................................................................................................23
ADC-toets.................................................................................................................................23
Milieueffectrapportage............................................................................................................24
Mitigatie en extern salderen...................................................................................................24
Rechtspraak Natura 2000.......................................................................................................24
Besluit ruimtelijke ordening (Bro).................................................................................................26
Bestemmingsplannen..............................................................................................................26
Watertoets................................................................................................................................27
, In de maatschappij vervult het recht een belangrijke rol vanuit een filosofische invalshoek: de
vrijheid van de een betekent de beperking van de ander, gebaseerd op normen en waarden.
Grondwet
De Grondwet is het belangrijkste wettelijke fundament. De grondwet waarborgt de
grondrechten en de democratische rechtsstaat. In het eerste hoofdstuk van de Grondwet gaat
het over grondrechten. Grondrechten berusten op de gedachte dat de mens meer is dan alleen
onderdaan van een staat en dat de overheid de meerdere heeft te eerbiedigen (bijv.
vrijheidsrechten, kiesrecht). Het grootste deel van de grondwet gaat over de inrichting van de
Staat en de bevoegdheden van de belangrijkste overheidsorganen.
Trias Politica
Kenmerk van een democratische rechtsstraat: Trias Politica: scheiding der machten.
wetgevende macht (parlement + regering);
de rechtgevende macht (onafhankelijke rechters);
uitvoerende macht (regering + ambtenaren + koning).
De wetgever stelt regels vast (dus de eerste en tweede kamer keuren wetten goed of af), rechter
toetst of regels goed worden toegepast (de rechter legt straffen op aan wie de wet overtreedt) en
uitvoerende macht controleert of regels worden nageleefd.
Regering en kabinet
Regering: koning + ministers
Kabinet: ministers + staatsecretarissen
Parlement: eerste + tweede kamer (Staten-Generaal)
Wat rechtmatig is, hoeft niet door iedereen rechtvaardigheid te worden gevonden. Een rechter
toetst de rechtmatigheid en niet de rechtvaardigheid (is er aan de geldende regels voldaan?). De
wetgever kan de regels aanpassen. Rechter toetst aan het positieve recht.
Rechtshandeling: een rechtshandeling is een handeling die gericht is op enig rechtsgevolg. Zo is
een vergunning er op gericht iemand een recht te geven iets te doen/ hebben. De
rechtshandelingen moeten publiekrechtelijk zijn om van een besluit te kunnen spreken. Alleen
bestuursorganen zijn bevoegd om deze handelingen te verrichten.
De rechtsbronnen
Positieve recht: rechtsbronnen; alle rechtsregels die in Nederland gelden. Het recht dat door
een bepaalde gemeenschap erkend is.
Wetten: elke algemeen geldende geschreven rechtsregel die afkomstig is van een tot
wetgeving bevoegd overheidsorgaan;
De jurisprudentie (de rechtspraak): de rechter vormt rechtsregels wanneer wetten met
niet zulke duidelijke regels of ontbrekende regels. Wanneer andere rechters deze regels
later toepassen, is er sprake van jurisprudentie;
Gewoonterecht/ ongeschreven recht: gewoonten die niet in de wet zijn vastgelegd, maar
die wel als bindende rechtsregels worden beschouwd en nageleefd. Een rechter kan de
geldigheid van zo’n rechtsregel uit het gewoonterecht beoordelen;
Verdragen: in beginsel hebben zij in ons recht dezelfde werking als gewone wetten en
dus behoren ze tot het positief recht.
