Samenvatting Interculturele Communicatie

Interculturele communicatie
Schriftelijk tentamen met 50% open vragen en 50% meerkeuze vragen
50 minuten duurt het tentamen

Lesweek 1.
Cultuur: de collectieve mentale programmering die de leden van de één groep of categorie
mensen onderscheidt van die van andere groepen. Geert Hofstede




Culturele ruis bestaat uit:
 Externe ruis: fysiek
 Interne ruis: emoties, vooroordelen, gevoelens
 Culturele ruis: verschil in betekenis

Lesweek 2.
Uimodel van cultuur
Cultuur bestaat uit lagen, net zoals een ui uit lagen bestaat
1. De buitenste of zichtbare laag van een cultuur noemen we de tastbare zaken.
2. De tweede laag noemen we normen en waarden. Dit zijn geschreven en ongeschreven
standaarden voor correct en gewenst gedrag.
3. De derde en diepste laag zijn de basiswaarden. Deze zijn abstract en onzichtbaar.

Culturele programmering: cultuur is aangeleerd gedrag door programmering (opvoeding) en
socialisatie.
 Universeel: iedereen eet
 Cultureel: hoe, wat wanneer eten wij?
 Individueel: eigen keuze in eten

Subculturen
 Familie
 Land
 Regio
 Religie
 Gender
 Etniciteit
 Muziekkeus
 Hobby
 Sport etc.

,Lesweek 3.
Model van Hofstede
Hofstede heeft in de jaren 70 toegang gekregen tot de dataset van een enquête bij
managers van IBM uit 50 verschillende landen. Bedrijfsstructuur is overal gelijk waardoor
nationale culturele verschillen zichtbaar worden. Hofstede vond vier culturele dimensies,
gebaseerd op universele dilemma’s. Later aangevuld met twee extra dimensies. Per dimensie
is er een rangorde aangebracht op een indexschaal 0 tot 100. Hierdoor kunnen landen
relatief en alleen ten opzichte van elkaar vergeleken worden. Een verschil van > 10
indexpunten is merk- en voelbaar.

1. Machtafstand
2. Individualisme tegenover collectivisme
3. Masculiniteit tegenover feminiteit
4. Onzekerheidsvermijding
5. Lange termijn- tegenover korte termijn gerichtheid
6. Hedonisme tegenover soberheid

Machtafstand
De mate waarin de minder machtige leden van organisaties en instellingen (zoals het gezin)
accepteren en verwachten dat de macht ongelijk verdeeld is. Een hoger indexcijfer geeft aan
dat hiërarchie duidelijk is vastgesteld en uitgevoerd in de samenleving. Een lager indexcijfer
geeft aan dat mensen autoriteit in twijfel trekken en macht proberen te verdelen.

Individualisme tegenover collectivisme
De mate waarin mensen in een samenleving zijn geïntegreerd in groepen.
 Individualistische samenlevingen hebben lossebanden die vaak alleen betrekking hebben
op een individu met zijn/ haar directe familie. Ze benadrukken het ‘ik’ versus het ‘wij’
 Collectivisme beschrijft een samenleving waarin nauw geïntegreerde relaties uitgebreide
families en anderen in in-groups binden. Deze groepen zijn doorspekt met onbetwistbare
loyaliteit en ondersteunen elkaar wanneer er een conflict ontstaat met een andere in-
group.

Masculiniteit tegenover feminiteit
 Masculiniteit is een voorkeur in de samenleving voor prestatie, heldhaftigheid,
assertiviteit en materiële beloningen voor succes. Vrouwen zijn enigszins assertief en
competitief, maar opmerkelijk minder dan mannen. Mannen streven naar succes via
competitie.
 Feminiteit is een voorkeur voor samenwerking, bescheidenheid, zorg voor de zwakken
en kwaliteit van leven. Mannen en vrouwen delen bescheiden en zorgzame opvattingen
gelijkelijk.

Onzekerheidsvermijding
De manier waarop mensen zich bedreigd voelen door onzekere of onbekende situaties. Dit
komt tot uiting in irritatie en behoefte aan voorspelbaarheid in formele en informele regels/
regelgeving/
 Hoge onzekerheidsvermijding: veel en strakke regels
 Lage onzekerheidsvermijding: beperkte regels/ voorschriften

, Lange termijn en korte termijn focus
Hoog scoren: pragmatischer te werk gaan. Spaarzaamheid stimuleren en modern onderwijs
als voorbereiding op de toekomst. Investeringen kunnen enige jaren duren voordat ze zich
terugbetalen.
Laag scoren: vasthouden aan waarden en tradities uit het verleden. Het verleden bepaalt
hun identiteit en hun beslissingen voor de toekomst. Investeringen moeten zich snel
terugbetalen (binnen een jaar).

Hedonisme tegenover soberheid
 Hedonisme staat voor een cultuur die toestaat dat mensen zich kunnen ontspannen en
van het leven genieten zoals vakanties en feesten.
 Soberheid staat voor een cultuur die genot en plezier alleen toestaat onder strikte
sociale normen. Het gevoel is dat het leven zwaar is en dat plicht, niet vrijheid de
normale staat van zijn is.

Lesweek 4.
Verbale communicatie: de manier waarop we ons uitdrukken met woorden; gesproken en
geschreven.
Aandachtspunten van taal bij interculturele communicatie:
 2e taal is nooit je landtaal
 Verkeerde vertalingen
 Verschil in betekenis van woorden

Wereldtaal: een taal die in grote delen van de wereld als communicatiemiddel wordt
gebruikt.
Meest gesproken wereldtalen:
 Mandarijn Chinees
 Spaans
 Engels
 Arabisch

Landstaal: de taal van je eigen land, de taal waarin je bent grootgebracht (moedertaal).
In je moederstaal kun je je goed uitdrukken, in de wereldtaal is dat altijd lastiger.

Woordbetekenis: woorden krijgen pas betekenis in de cultuur waarin ze geuit worden door:
 Associatie van woorden
 Affectieve waarde
 Ontbreken van woorden in culturen

Associatie van woorden
Wat betekent ‘integriteit’
 In Nederland/ Westerse landen: eerlijk zijn, trouw aan jezelf blijven
 In Japan/ Aziatische landen: harmonie, subtiliteit, je aanpassen aan de ander

Wat betekent ‘vrijheid’
 In de VS: van levensbelang, een randvoorwaarden om zelf een leven op te bouwen
 In Afghanistan: ondergeschikt aan het collectief van de familie of stam