Kinderen en mindfulness
Welk effect heeft het geven van mindfulness lessen op het zelfstandig werken
in de ogen van leerlingen tussen de 10 en 12 jaar?
Maxime Heemskerk
21-02-2020
Mart Ottenheim
s1075639
1e kans
PV2OO2-15
,Inhoudsopgave
Inhoudsopgave 1
Samenvatting 2
Inleiding 3
Aanleiding van het onderzoek 3
Hoofdvraag en deelvragen 4
Hoofdstukindeling 5
Hoofdstuk 1: Theoretisch kader 6
Concentratie 6
Motivatie 6
Mindfulness 7
Effect van mindfulness volgens theorieën 8
Hoofdstuk 2: Onderzoeksmethode 10
Hoofdstuk 3: Resultaten 13
Nulmeting 13
Tussenmeting 14
Eindmeting 15
Hoofdstuk 4: Conclusie, aanbeveling en discussie 17
Conclusie en aanbeveling 17
Discussie 18
Hoofdstuk 5: Literatuurlijst 19
Bijlagen 21
Vragenlijst 21
Nulmeting 22
Tussenmeting 23
Eindmeting 24
Mindfulness oefeningen 25
1
,Samenvatting
In de praktijk zocht ik naar een onderwerp om uitgebreider bij stil te staan. Zo kwam ik
bij mindfulness oefeningen in het onderwijs. Via mijn oude LIO mentor hoorde ik over
de methode ‘Meditaties voor Kinderen en Tieners’ en ben ik me er in gaan verdiepen
(Brug, F., 2013). Ik werd erg nieuwsgierig toen ik andere onderzoeken las. De resultaten
waren lovend in zowel het onderwijs als bij andere beroepen en het dagelijks leven. Zou
dit wat voor OBS de Vogels zijn? Eerste ben ik in gesprek gegaan met mijn directeur om
het plan voor te leggen. Ook hij was erg enthousiast en is akkoord gegaan met het plan
om mindfulness oefeningen in te zetten in groep 7/8. Daarna heb ik de oefeningen
samengesteld die voor 2 weken zouden worden uitgevoerd voorafgaand aan het
zelfstandig werken door mij. In totaal deden 20 kinderen mee aan het onderzoek.
Vervolgens stelde ik vragenlijsten samen voor leerlingen die zij na afloop van het
zelfstandig werken invulden. Zo kon ik vergelijken of zij door de mindfulness oefeningen
zich beter konden concentreren op het zelfstandig werken. Als uitkomst van het
onderzoek kan geconcludeerd worden dat de leerlingen profijt hebben gehad van de
oefeningen. De resultaten geven aan dat de leerlingen na afloop minder moeite hebben
om zich te concentreren op het schoolwerk en zich minder rusteloos voelen. Het is nog
onduidelijk of we als school ons verder gaan richten op mindfulness. Voor mij is het wel
duidelijk dat ik het binnen mijn klas zal doorzetten. Door dit onderzoek is het wel
duidelijk geworden dat we op het gebied van sociaal-emotionele ontwikkeling iets willen
aanvullen.
2
, Inleiding
Kinderen krijgen tegenwoordig snel een label opgeplakt zodra ze te druk zijn, zich niet
kunnen concentreren op één taak of snel hun aandacht verliezen, maar waar komt dit
vandaan? Komt het omdat kinderen een verminderde concentratie hebben? Hoe kunnen
wij binnen het onderwijs er voor zorgen dat leerlingen bij de les blijven?
Aanleiding van het onderzoek
De vragen die ik hierboven stel zijn tegenwoordig heel relevant. Ook ik als toekomstige
juf wil de concentratie van leerlingen verbeteren. Ik heb binnen mijn stages gekampt
met de vraag: hoe kan ik de concentratie ten opzichte van het zelfstandig werk van
leerlingen ten goede komen? Dit zal worden onderzocht door mindfulness oefeningen in
te zetten. Zijn mindfulness oefeningen echt de oplossing om leerlingen weer
geconcentreerd aan het werk te laten gaan?
Ik ben van mening dat het een zeer actueel onderwerp is, omdat ik zelf heb gemerkt dat
leerlingen hun concentratie snel verzwakt. Meerdere factoren kunnen invloed hebben
op het afzwakken van de concentratie. Volgens de Vos (2009) kan een kind met hele
andere dingen bezig zijn, dit kunnen leuk en minder leuke dingen zijn.
Een zwakke concentratie kan ook komen door een gebrek aan motivatie (de Vos, T.,
2009), daarom is het belangrijk dat leerkrachten hun onderwijs zo inrichten dat het de
leerlingen aanspreekt en motiveert. Kunnen mindfulness oefeningen er voor zorgen dat
de concentratie ten opzichte van het zelfstandig werk stijgt?
In dit onderzoek ga ik uitzoeken wat het effect is van mindfulness oefeningen op het
zelfstandig werken in de ogen van leerlingen tussen de 10 en 12 jaar. In het volgend
hoofdstuk worden de hoofd -en deelvragen besproken en beschreven. Bij het hoofdstuk
‘hoofdstukindeling’ wordt de opbouw van het verslag kort beschreven.
3
Welk effect heeft het geven van mindfulness lessen op het zelfstandig werken
in de ogen van leerlingen tussen de 10 en 12 jaar?
Maxime Heemskerk
21-02-2020
Mart Ottenheim
s1075639
1e kans
PV2OO2-15
,Inhoudsopgave
Inhoudsopgave 1
Samenvatting 2
Inleiding 3
Aanleiding van het onderzoek 3
Hoofdvraag en deelvragen 4
Hoofdstukindeling 5
Hoofdstuk 1: Theoretisch kader 6
Concentratie 6
Motivatie 6
Mindfulness 7
Effect van mindfulness volgens theorieën 8
Hoofdstuk 2: Onderzoeksmethode 10
Hoofdstuk 3: Resultaten 13
Nulmeting 13
Tussenmeting 14
Eindmeting 15
Hoofdstuk 4: Conclusie, aanbeveling en discussie 17
Conclusie en aanbeveling 17
Discussie 18
Hoofdstuk 5: Literatuurlijst 19
Bijlagen 21
Vragenlijst 21
Nulmeting 22
Tussenmeting 23
Eindmeting 24
Mindfulness oefeningen 25
1
,Samenvatting
In de praktijk zocht ik naar een onderwerp om uitgebreider bij stil te staan. Zo kwam ik
bij mindfulness oefeningen in het onderwijs. Via mijn oude LIO mentor hoorde ik over
de methode ‘Meditaties voor Kinderen en Tieners’ en ben ik me er in gaan verdiepen
(Brug, F., 2013). Ik werd erg nieuwsgierig toen ik andere onderzoeken las. De resultaten
waren lovend in zowel het onderwijs als bij andere beroepen en het dagelijks leven. Zou
dit wat voor OBS de Vogels zijn? Eerste ben ik in gesprek gegaan met mijn directeur om
het plan voor te leggen. Ook hij was erg enthousiast en is akkoord gegaan met het plan
om mindfulness oefeningen in te zetten in groep 7/8. Daarna heb ik de oefeningen
samengesteld die voor 2 weken zouden worden uitgevoerd voorafgaand aan het
zelfstandig werken door mij. In totaal deden 20 kinderen mee aan het onderzoek.
Vervolgens stelde ik vragenlijsten samen voor leerlingen die zij na afloop van het
zelfstandig werken invulden. Zo kon ik vergelijken of zij door de mindfulness oefeningen
zich beter konden concentreren op het zelfstandig werken. Als uitkomst van het
onderzoek kan geconcludeerd worden dat de leerlingen profijt hebben gehad van de
oefeningen. De resultaten geven aan dat de leerlingen na afloop minder moeite hebben
om zich te concentreren op het schoolwerk en zich minder rusteloos voelen. Het is nog
onduidelijk of we als school ons verder gaan richten op mindfulness. Voor mij is het wel
duidelijk dat ik het binnen mijn klas zal doorzetten. Door dit onderzoek is het wel
duidelijk geworden dat we op het gebied van sociaal-emotionele ontwikkeling iets willen
aanvullen.
2
, Inleiding
Kinderen krijgen tegenwoordig snel een label opgeplakt zodra ze te druk zijn, zich niet
kunnen concentreren op één taak of snel hun aandacht verliezen, maar waar komt dit
vandaan? Komt het omdat kinderen een verminderde concentratie hebben? Hoe kunnen
wij binnen het onderwijs er voor zorgen dat leerlingen bij de les blijven?
Aanleiding van het onderzoek
De vragen die ik hierboven stel zijn tegenwoordig heel relevant. Ook ik als toekomstige
juf wil de concentratie van leerlingen verbeteren. Ik heb binnen mijn stages gekampt
met de vraag: hoe kan ik de concentratie ten opzichte van het zelfstandig werk van
leerlingen ten goede komen? Dit zal worden onderzocht door mindfulness oefeningen in
te zetten. Zijn mindfulness oefeningen echt de oplossing om leerlingen weer
geconcentreerd aan het werk te laten gaan?
Ik ben van mening dat het een zeer actueel onderwerp is, omdat ik zelf heb gemerkt dat
leerlingen hun concentratie snel verzwakt. Meerdere factoren kunnen invloed hebben
op het afzwakken van de concentratie. Volgens de Vos (2009) kan een kind met hele
andere dingen bezig zijn, dit kunnen leuk en minder leuke dingen zijn.
Een zwakke concentratie kan ook komen door een gebrek aan motivatie (de Vos, T.,
2009), daarom is het belangrijk dat leerkrachten hun onderwijs zo inrichten dat het de
leerlingen aanspreekt en motiveert. Kunnen mindfulness oefeningen er voor zorgen dat
de concentratie ten opzichte van het zelfstandig werk stijgt?
In dit onderzoek ga ik uitzoeken wat het effect is van mindfulness oefeningen op het
zelfstandig werken in de ogen van leerlingen tussen de 10 en 12 jaar. In het volgend
hoofdstuk worden de hoofd -en deelvragen besproken en beschreven. Bij het hoofdstuk
‘hoofdstukindeling’ wordt de opbouw van het verslag kort beschreven.
3
