Crisis – Integrale Veiligheidskunde
INHOUDSOPGAVE
Week B1 – Introductie.................................................................................................................. 2
Geschiedenis .................................................................................................................................................. 2
Uitgangspunten voor crisisbeheersing ............................................................................................................ 2
Bestuur veiligheidsregio ................................................................................................................................. 4
Wet veiligheidsregio’s .................................................................................................................................... 4
Week B2 – Basis (1) ...................................................................................................................... 7
Week B3 – Basis (2) .................................................................................................................... 11
Week B4 – Basis (3) .................................................................................................................... 14
GGD/GHOR .................................................................................................................................................. 14
Gemeenten................................................................................................................................................... 15
Netcentrisch werken ..................................................................................................................................... 15
Week B5 – Crisisbesluitvorming.................................................................................................. 17
Deel 1 - Crisiscommunicatie .......................................................................................................................... 17
Deel 2 – Bestuurlijke aspecten ...................................................................................................................... 23
Week B6 – Crisiscommunicatie (1) .............................................................................................. 25
Week B9 – Crisiscommunicatie (2) .............................................................................................. 31
, 2
WEEK B1 – INTRODUCTIE
NIPV (Nederlands Instituut Publieke Veiligheid), IFV (Instituut Fysieke Veiligheid) ‘Lessen uit crises en
mini-crises’, Onderzoeksraad Voor Veiligheid.
Belangrijk: IFV Basisinformatie regionale crisisbeheersing (https://nipv.nl/wp-
content/uploads/2022/05/20171031-IFV-Basisinformatie-Regionale-crisisbeheersing.pdf).
Referentiekader Regionaal Crisisplan 2016.
GESCHIEDENIS
Vroeger: ‘rampenbestrijding’... 1947 –Bescherming Bevolking.
- 1975: nota Hulpverlening bij ongevallen rampen.
- 1981: Wet rampenplannen.
o Wordt vooral een verantwoordelijkheid van de gemeenten.
- 1985: Brandweerwet & Wet rampen en zware ongevallen (Wrzo).
o Gemeenten moeten brandweerzorg regelen.
- 1991: Wet geneeskundige hulp bij ongevallen en rampen (Wet ghor).
- 2010: Wet veiligheidsregio’s (Wvr).
o Samenwerking gemeenten op regionale schaal geformaliseerd.
Door rampen begin 2000 (vuurwerkramp Enschede en brand in café Volendam) zorgde ervoor dat er
afgevraagd werd of het allemaal wel goed geregeld is. Hieruit zijn de veiligheidsregio’s ontstaan.
Multidisciplinair optreden door: brandweer, GHOR (Geneeskundige HulpverleningsOrganisatie in de
Regio), politie, bevolkingszorg (de gemeente).
UITGANGSPUNTEN VOOR CRISISBEHEERSING
1. Crisismanagement is niet gelijk aan crisisplanning;
2. Stem hulpverlening af op (zelf)redzaamheid van burgers;
3. Wat je zelden doet, doe je zelden goed;
4. Schoenmaker, blijf bij je leest;
5. Het ‘opperbevel’ kent zijn grenzen;
6. Crisismanagement is goed netwerkmanagement;
7. Crisisbeheersing is voor een belangrijk deel crisiscommunicatie;
8. Samenwerken, maar ook professioneel optreden maken het verschil.
Bestuurlijke ketens
- “Diegene die verantwoordelijk is voor een bepaald beleidsterrein is ook verantwoordelijk
voor de beheersing van een crisis op dat beleidsterrein.”
- Algemene keten: handhaving, openbare orde en veiligheid en rampenbestrijding.
o Bevoegd gezag decentraal: burgemeester, voorzitter Veiligheidsregio.
o Operationele leiding: OL van het ROT (Operationeel Leider van het Regionaal
Operationeel Team).
- Functionele ketens: specifiek beleidsterrein.
o Bestuurlijke verantwoordelijkheid: vakminister.
CRISIS SAMENVATTING |FLEXYLEXY
, 3
o (En eventueel decentrale overheden, bijvoorbeeld Rijkswaterstaat versus
waterschappen).
Bottom-up aanpak in de algemene keten:
Bij een crisis van meer dan regionale betekenis kan bestuurlijke opschaling plaatsvinden in twee
stappen: 1. Geven van aanwijzingen -> 2. Overnemen van het gezag.
CRISIS SAMENVATTING |FLEXYLEXY
, 4
Top-down aanpak bij functionele ketens:
Bij een crisis in een functionele keten treft de vakminister (of internationaal orgaan) maatregelen.
Departementale activiteiten worden binnen het eigen beleidsterrein uitgevoerd door het
desbetreffende DCC (Departementaal Coördinatiecentrum Crisisbeheersing).
BESTUUR VEILIGHEIDSREGIO
- Algemeen bestuur: de burgemeesters van de gemeenten in de veiligheidsregio.
- Burgemeesters vertegenwoordigen hun gemeente en leggen verantwoording af aan het
bestuur van de gemeente (=gemeenteraad).
- Multidisciplinaire samenwerking met vele netwerkpartners, vaak op basis van een
convenant, bijvoorbeeld NVWA (Nederlandse Voedsel- en Waren Autoriteit) en RIVM
(RijksInstituut voor Volksgezondheid en Milieu).
- Toezicht op taakuitvoering door Inspectie Justitie & Veiligheid (rapport ‘Staat van de
rampenbestrijding’).
WET VEILIGHEIDSREGIO’S
Artikel 10
Bij de regeling, bedoeld in artikel 9, worden aan het bestuur van de veiligheidsregio de volgende
taken en bevoegdheden overgedragen:
a) Het inventariseren van risico’s van branden, rampen en crises;
b) Het adviseren van het bevoegd gezag over risico’s van branden, rampen en crises in de bij of
krachtens de wet aangewezen gevallen alsmede in de gevallen die in het beleidsplan zijn
bepaald;
c) Het adviseren van het college van burgemeester en wethouders over de taak, bedoeld in
artikel 3, eerste lid;
d) Het voorbereiden op de bestrijding van branden en het organiseren van de
rampenbestrijding en de crisisbeheersing;
e) Het instellen en in stand houden van een brandweer;
f) Het instellen en in stand houden van een GHOR;
g) Het voorzien in de meldkamerfunctie;
h) Het aanschaffen en beheren van gemeenschappelijk materieel;
i) Het inrichten en in stand houden van de informatievoorziening binnen de diensten van de
veiligheidsregio en tussen deze diensten en de andere diensten en organisaties die
betrokken zijn bij de onder d, e, f, en g genoemde taken.
Preparatie = planvorming + OTO
O = Opleiden (vakbekwaam worden), T = Trainen, O = Oefenen (vakbekwaam blijven).
CRISIS SAMENVATTING |FLEXYLEXY
INHOUDSOPGAVE
Week B1 – Introductie.................................................................................................................. 2
Geschiedenis .................................................................................................................................................. 2
Uitgangspunten voor crisisbeheersing ............................................................................................................ 2
Bestuur veiligheidsregio ................................................................................................................................. 4
Wet veiligheidsregio’s .................................................................................................................................... 4
Week B2 – Basis (1) ...................................................................................................................... 7
Week B3 – Basis (2) .................................................................................................................... 11
Week B4 – Basis (3) .................................................................................................................... 14
GGD/GHOR .................................................................................................................................................. 14
Gemeenten................................................................................................................................................... 15
Netcentrisch werken ..................................................................................................................................... 15
Week B5 – Crisisbesluitvorming.................................................................................................. 17
Deel 1 - Crisiscommunicatie .......................................................................................................................... 17
Deel 2 – Bestuurlijke aspecten ...................................................................................................................... 23
Week B6 – Crisiscommunicatie (1) .............................................................................................. 25
Week B9 – Crisiscommunicatie (2) .............................................................................................. 31
, 2
WEEK B1 – INTRODUCTIE
NIPV (Nederlands Instituut Publieke Veiligheid), IFV (Instituut Fysieke Veiligheid) ‘Lessen uit crises en
mini-crises’, Onderzoeksraad Voor Veiligheid.
Belangrijk: IFV Basisinformatie regionale crisisbeheersing (https://nipv.nl/wp-
content/uploads/2022/05/20171031-IFV-Basisinformatie-Regionale-crisisbeheersing.pdf).
Referentiekader Regionaal Crisisplan 2016.
GESCHIEDENIS
Vroeger: ‘rampenbestrijding’... 1947 –Bescherming Bevolking.
- 1975: nota Hulpverlening bij ongevallen rampen.
- 1981: Wet rampenplannen.
o Wordt vooral een verantwoordelijkheid van de gemeenten.
- 1985: Brandweerwet & Wet rampen en zware ongevallen (Wrzo).
o Gemeenten moeten brandweerzorg regelen.
- 1991: Wet geneeskundige hulp bij ongevallen en rampen (Wet ghor).
- 2010: Wet veiligheidsregio’s (Wvr).
o Samenwerking gemeenten op regionale schaal geformaliseerd.
Door rampen begin 2000 (vuurwerkramp Enschede en brand in café Volendam) zorgde ervoor dat er
afgevraagd werd of het allemaal wel goed geregeld is. Hieruit zijn de veiligheidsregio’s ontstaan.
Multidisciplinair optreden door: brandweer, GHOR (Geneeskundige HulpverleningsOrganisatie in de
Regio), politie, bevolkingszorg (de gemeente).
UITGANGSPUNTEN VOOR CRISISBEHEERSING
1. Crisismanagement is niet gelijk aan crisisplanning;
2. Stem hulpverlening af op (zelf)redzaamheid van burgers;
3. Wat je zelden doet, doe je zelden goed;
4. Schoenmaker, blijf bij je leest;
5. Het ‘opperbevel’ kent zijn grenzen;
6. Crisismanagement is goed netwerkmanagement;
7. Crisisbeheersing is voor een belangrijk deel crisiscommunicatie;
8. Samenwerken, maar ook professioneel optreden maken het verschil.
Bestuurlijke ketens
- “Diegene die verantwoordelijk is voor een bepaald beleidsterrein is ook verantwoordelijk
voor de beheersing van een crisis op dat beleidsterrein.”
- Algemene keten: handhaving, openbare orde en veiligheid en rampenbestrijding.
o Bevoegd gezag decentraal: burgemeester, voorzitter Veiligheidsregio.
o Operationele leiding: OL van het ROT (Operationeel Leider van het Regionaal
Operationeel Team).
- Functionele ketens: specifiek beleidsterrein.
o Bestuurlijke verantwoordelijkheid: vakminister.
CRISIS SAMENVATTING |FLEXYLEXY
, 3
o (En eventueel decentrale overheden, bijvoorbeeld Rijkswaterstaat versus
waterschappen).
Bottom-up aanpak in de algemene keten:
Bij een crisis van meer dan regionale betekenis kan bestuurlijke opschaling plaatsvinden in twee
stappen: 1. Geven van aanwijzingen -> 2. Overnemen van het gezag.
CRISIS SAMENVATTING |FLEXYLEXY
, 4
Top-down aanpak bij functionele ketens:
Bij een crisis in een functionele keten treft de vakminister (of internationaal orgaan) maatregelen.
Departementale activiteiten worden binnen het eigen beleidsterrein uitgevoerd door het
desbetreffende DCC (Departementaal Coördinatiecentrum Crisisbeheersing).
BESTUUR VEILIGHEIDSREGIO
- Algemeen bestuur: de burgemeesters van de gemeenten in de veiligheidsregio.
- Burgemeesters vertegenwoordigen hun gemeente en leggen verantwoording af aan het
bestuur van de gemeente (=gemeenteraad).
- Multidisciplinaire samenwerking met vele netwerkpartners, vaak op basis van een
convenant, bijvoorbeeld NVWA (Nederlandse Voedsel- en Waren Autoriteit) en RIVM
(RijksInstituut voor Volksgezondheid en Milieu).
- Toezicht op taakuitvoering door Inspectie Justitie & Veiligheid (rapport ‘Staat van de
rampenbestrijding’).
WET VEILIGHEIDSREGIO’S
Artikel 10
Bij de regeling, bedoeld in artikel 9, worden aan het bestuur van de veiligheidsregio de volgende
taken en bevoegdheden overgedragen:
a) Het inventariseren van risico’s van branden, rampen en crises;
b) Het adviseren van het bevoegd gezag over risico’s van branden, rampen en crises in de bij of
krachtens de wet aangewezen gevallen alsmede in de gevallen die in het beleidsplan zijn
bepaald;
c) Het adviseren van het college van burgemeester en wethouders over de taak, bedoeld in
artikel 3, eerste lid;
d) Het voorbereiden op de bestrijding van branden en het organiseren van de
rampenbestrijding en de crisisbeheersing;
e) Het instellen en in stand houden van een brandweer;
f) Het instellen en in stand houden van een GHOR;
g) Het voorzien in de meldkamerfunctie;
h) Het aanschaffen en beheren van gemeenschappelijk materieel;
i) Het inrichten en in stand houden van de informatievoorziening binnen de diensten van de
veiligheidsregio en tussen deze diensten en de andere diensten en organisaties die
betrokken zijn bij de onder d, e, f, en g genoemde taken.
Preparatie = planvorming + OTO
O = Opleiden (vakbekwaam worden), T = Trainen, O = Oefenen (vakbekwaam blijven).
CRISIS SAMENVATTING |FLEXYLEXY
