2 Deelgebieden en toepassing in de psychologie
Pedagogiek: wetenschap van het opvoeden.
Opvoeden: het proces waarin een kind gevormd wordt naar de normen en waarden van de
opvoeders en de samenleving.
Ontwikkelingspsychologie
Ontwikkeling: proces van groei en verandering door erfelijkheid en omgeving.
Meeste aandacht naar kindertijd en adolescentie.
Ontwikkelingspsychologie: psychologische veranderingen bij toenemende leeftijd.
Psychosociaal functioneren
Psyche: geest: denken, voelen en gedrag
Sociaal: interactie met andere mensen
Hoe functioneer je in relatie tot anderen. Opgroeien is hier continu in veranderen.
3 krachten van ontwikkeling
Nature: factoren die aangeboren zijn (aanleg)
Nurture: factoren die aangeleerd zijn (omgeving)
Rijping: Veranderingen die voor een groot deel genetisch geregeld worden, waarop
omgevingsinvloeden kleine invloed hebben
Verloop van ontwikkeling
Continue verandering: geleidelijke ontwikkeling. Prestaties vloeien voort uit het vorige niveau. Het is
kwantitatieve ontwikkeling.
Discontinue verandering: ontwikkeling in stadia. Elk stadium levert kwalitatief ander gedrag op dan
het vorige.
,10 opvoeding
Gezin is het belangrijkste micro-opvoedings-systeem van een kind.
Opvoedingsbeleid: geheel aan normen en waarden die de opvoeders belangrijk vinden.
Ondersteuning en warmte
Controle en grenzen
Opvoedingsstijlen Baumrind
Autoritaire opvoedingsstijl
Veel regels en weinig warmte. ‘Het gaat zo omdat ik het zeg’. Geen ruimte voor overleg.
Autoritatieve opvoedingsstijl
Veel regels maar daarnaast ook veel warmte. Er is ruimte voor gesprek.
Permissieve opvoedingsstijl
Weinig regels en veel warmte. ‘als jij dat wil is het goed’.
Onverschillige/verwaarlozende opvoedingsstijl
Weinig regels en weinig warmte.
Goodness of fit Thomas & Chess 1999
Welke opvoedingsstijl werkt kan aan het temperament van het kind en aan de situatie liggen. Cultuur
is hierbij ook belangrijk.
, Culturele verschillen
Individualistische cultuur: autonomie en keuzevrijheid. Stimuleren en ontplooien.
Collectivistische cultuur: groepsnormen en familiebanden, autoriteit en conformisme.
Gezinstypen
Maten van gezinscohesie: betrokkenheid en harmonie.
Te veel= kluwengezin
Iedereen bemoeit zich met elkaar
Gezinsleden kunnen altijd op elkaar rekenen
Weinig ruimte voor autonomie en individualisatie
Te weinig=los zand gezin
Iedereen voor zich
Identificatiefiguur en basisveiligheid ontbreekt
Geen grenzen en ondersteuning
Halfopen/halfgesloten gezin
Communicatie open en gelijkwaardig
Duidelijke grenzen
Intimiteit en veiligheid
Zelfstandigheid wordt gestimuleerd
In een gezin kunnen coalities ontstaan waarbij het ene subsysteem zich tegen het ander opgaat
zetten. Bijvoorbeeld kinderen tegen ouders of moeder en zus tegen vader en broertje.
Pedagogiek: wetenschap van het opvoeden.
Opvoeden: het proces waarin een kind gevormd wordt naar de normen en waarden van de
opvoeders en de samenleving.
Ontwikkelingspsychologie
Ontwikkeling: proces van groei en verandering door erfelijkheid en omgeving.
Meeste aandacht naar kindertijd en adolescentie.
Ontwikkelingspsychologie: psychologische veranderingen bij toenemende leeftijd.
Psychosociaal functioneren
Psyche: geest: denken, voelen en gedrag
Sociaal: interactie met andere mensen
Hoe functioneer je in relatie tot anderen. Opgroeien is hier continu in veranderen.
3 krachten van ontwikkeling
Nature: factoren die aangeboren zijn (aanleg)
Nurture: factoren die aangeleerd zijn (omgeving)
Rijping: Veranderingen die voor een groot deel genetisch geregeld worden, waarop
omgevingsinvloeden kleine invloed hebben
Verloop van ontwikkeling
Continue verandering: geleidelijke ontwikkeling. Prestaties vloeien voort uit het vorige niveau. Het is
kwantitatieve ontwikkeling.
Discontinue verandering: ontwikkeling in stadia. Elk stadium levert kwalitatief ander gedrag op dan
het vorige.
,10 opvoeding
Gezin is het belangrijkste micro-opvoedings-systeem van een kind.
Opvoedingsbeleid: geheel aan normen en waarden die de opvoeders belangrijk vinden.
Ondersteuning en warmte
Controle en grenzen
Opvoedingsstijlen Baumrind
Autoritaire opvoedingsstijl
Veel regels en weinig warmte. ‘Het gaat zo omdat ik het zeg’. Geen ruimte voor overleg.
Autoritatieve opvoedingsstijl
Veel regels maar daarnaast ook veel warmte. Er is ruimte voor gesprek.
Permissieve opvoedingsstijl
Weinig regels en veel warmte. ‘als jij dat wil is het goed’.
Onverschillige/verwaarlozende opvoedingsstijl
Weinig regels en weinig warmte.
Goodness of fit Thomas & Chess 1999
Welke opvoedingsstijl werkt kan aan het temperament van het kind en aan de situatie liggen. Cultuur
is hierbij ook belangrijk.
, Culturele verschillen
Individualistische cultuur: autonomie en keuzevrijheid. Stimuleren en ontplooien.
Collectivistische cultuur: groepsnormen en familiebanden, autoriteit en conformisme.
Gezinstypen
Maten van gezinscohesie: betrokkenheid en harmonie.
Te veel= kluwengezin
Iedereen bemoeit zich met elkaar
Gezinsleden kunnen altijd op elkaar rekenen
Weinig ruimte voor autonomie en individualisatie
Te weinig=los zand gezin
Iedereen voor zich
Identificatiefiguur en basisveiligheid ontbreekt
Geen grenzen en ondersteuning
Halfopen/halfgesloten gezin
Communicatie open en gelijkwaardig
Duidelijke grenzen
Intimiteit en veiligheid
Zelfstandigheid wordt gestimuleerd
In een gezin kunnen coalities ontstaan waarbij het ene subsysteem zich tegen het ander opgaat
zetten. Bijvoorbeeld kinderen tegen ouders of moeder en zus tegen vader en broertje.
