Encyclopedie van de
Rechtswetenschap
Bronvermelding:
Titel: Encyclopedie van de Rechtswetenschap
Tiende druk
Auteur: Prof. Mr. H. Franken
Uitgever: Kluwer
ISBN: 90 268 4159 0
Aantal pagina’s boek: 534
Aantal hoofdstukken boek: 13
De inhoud van dit uittreksel is met de grootste zorg samengesteld. Incidentele onjuistheden kunnen niettemin voorkomen. Je
dient niet aan te nemen dat de informatie die Students Only B.V. biedt foutloos is, hoewel Students Only B.V. dat wel
nastreeft. Dit uittreksel is voor persoonlijk gebruik en is bedoeld als wegwijzer bij het originele boek. Wij raden altijd aan
het bijbehorende studieboek erbij te kopen en dit uittreksel als naslagwerk erbij te houden. In dit uittreksel worden diverse
verwijzingen gemaakt naar het studieboek op basis waarvan dit uittreksel is gemaakt.
Dit uittreksel is een uitgave van Students Only B.V. Copyright © 2006 StudentsOnly B.V. Alle rechten voorbehouden.
De uitgever van het studieboek is op generlei wijze betrokken bij het vervaardigen van dit uittreksel. Voor vragen
kan je je wenden per email aan .
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 Handeling en norm pag. 1
Hoofdstuk 2 Van klassiek natuurrecht naar cultuurrecht pag. 8
Hoofdstuk 3 Rechtsbronnen pag. 11
Hoofdstuk 4 Taal en begripsvorming pag. 15
Hoofdstuk 5 Rechtsvorming door de rechter pag. 18
Hoofdstuk 6 De rechtsorde pag. 21
Hoofdstuk 7 Het rechtssysteem: indeling en typeringen pag. 23
Hoofdstuk 8 Vermogensrecht 1: goederenrecht en zakenrecht pag. 26
Hoofdstuk 9 Vermogensrecht 2: verbintenissenrecht pag. 29
Hoofdstuk 10 De Staat 1: recht en staat pag. 33
Hoofdstuk 11 De Staat 2: organisatie en bevoegdheden pag. 36
Hoofdstuk 12 Strafrecht pag. 41
Hoofdstuk 13 Rechtspleging pag. 45
www.studentsonly.nl Voor de beste uittreksels ! 2
Bron : Encyclopedie van de rechtswetenschap – Prof. Mr. H. Franken
, Hoofdstuk 1 Handeling en norm
§1 Sociale orde en mensenwereld
Waarom leven mensen in samenlevingverband? Verklaringen zijn in te delen in 2 groepen:
Interne factoren: Deze betreffen de aard van de mens. Mensen gaan samenleven in groepen
omdat zij zich van nature tot elkaar aangetrokken voelen.
Externe factoren: Door natuurlijke omstandigheden worden mensen van elkaar afhankelijk
gemaakt en zijn zij op elkaar aangewezen.
Zowel interne als externe factoren beïnvloeden het menselijke gedrag.De aanleg van de mens
( nature) en de sociale situatie, het milieu ( nurture) spelen beide een rol.
Nadruk op de interne factoren> Psychologisme
Nadruk op externe factoren> Sociologisme
De individuele en sociale factoren, in wisselwerking met elkaar, zijn bepalend voor het
menselijke gedrag.
§2 Kennis en Methode
Prescriptieve ( normatieve) uitspraken > Uitspraken waarin iets wordt verboden, geboden
of toegestaan. Het kader waarin actoren functioneren, kan men de sociale werkelijkheid
noemen.Op welke manier is deze sociale werkelijkheid waar te nemen?
Kennisleer ( epistemologie)> Hoe kunnen wij de sociale werkelijkheid ‘ objectief’ kennen en
van welke aard is die kennis?
Objectief recht> Het stelsel van gedrag regels dat van kracht is een bepaald land.
3 theorieën over kennis en wetenschap: 1> idealisme, 2> kritisch rationalisme en 3>
positivisme. Deze theorieën kunnen in verband worden gebracht met 3 theorieën over het
recht. Dat is 1> natuurrechtsleer, 2> functionele benadering en 3> rechtspositivisme.
§3 Van idealisme naar positivisme
§3.1 Het idealistische of Platoonse denken
Volgens Plato zijn de ideeën van de verschijnselen die de mens waarneemt het enige dat
werkelijk bestaat. Naast een wereld van verschijnselen ( phaenomenon) is er wereld van
ideeën ( noumenon).
Platoonse denkwijze> Kennis is een proces in de mens dat van buiten naar binnen verloopt.
Zij wordt gevormd als een reproductie van de objectieve werkelijkheid in het subjectieve
bewustzijn. Het bewustzijn rangschikt deze objectieve werkelijkheid aan de hand van ideeën.
Hier tegenover staat het handelen van de mens, wat een van binnen naar buiten lopend proces
is. Kennis wordt van buitenaf bepaald ( receptief) en het handelen, wordt van binnenuit
bepaald ( productief). Bezwaar van deze leer> Er wordt verwezen naar iets wat niet empirisch
vaststelbaar is: de waarden en normen zijn onafhankelijk van menselijke ervaring en worden
als een natuurgegeven beschouwd.
§3.2 Positivisme
Deze stroming gaat ervan uit dat er alleen sprake is van kennis indien men zijn ideeën baseert
op waarneembare verschijnselen.
Techniek en natuurwetenschap zijn ontwikkelingen die deze stroming doen opkomen.Het
fictieve is niet meer bepalend, maar het gegeven ( positieve feiten).
De breuk met het idealistische wereldbeeld is te verklaren aan de hand van 2 ontwikkelingen:
www.studentsonly.nl Voor de beste uittreksels ! 3
Bron : Encyclopedie van de rechtswetenschap – Prof. Mr. H. Franken
Rechtswetenschap
Bronvermelding:
Titel: Encyclopedie van de Rechtswetenschap
Tiende druk
Auteur: Prof. Mr. H. Franken
Uitgever: Kluwer
ISBN: 90 268 4159 0
Aantal pagina’s boek: 534
Aantal hoofdstukken boek: 13
De inhoud van dit uittreksel is met de grootste zorg samengesteld. Incidentele onjuistheden kunnen niettemin voorkomen. Je
dient niet aan te nemen dat de informatie die Students Only B.V. biedt foutloos is, hoewel Students Only B.V. dat wel
nastreeft. Dit uittreksel is voor persoonlijk gebruik en is bedoeld als wegwijzer bij het originele boek. Wij raden altijd aan
het bijbehorende studieboek erbij te kopen en dit uittreksel als naslagwerk erbij te houden. In dit uittreksel worden diverse
verwijzingen gemaakt naar het studieboek op basis waarvan dit uittreksel is gemaakt.
Dit uittreksel is een uitgave van Students Only B.V. Copyright © 2006 StudentsOnly B.V. Alle rechten voorbehouden.
De uitgever van het studieboek is op generlei wijze betrokken bij het vervaardigen van dit uittreksel. Voor vragen
kan je je wenden per email aan .
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 Handeling en norm pag. 1
Hoofdstuk 2 Van klassiek natuurrecht naar cultuurrecht pag. 8
Hoofdstuk 3 Rechtsbronnen pag. 11
Hoofdstuk 4 Taal en begripsvorming pag. 15
Hoofdstuk 5 Rechtsvorming door de rechter pag. 18
Hoofdstuk 6 De rechtsorde pag. 21
Hoofdstuk 7 Het rechtssysteem: indeling en typeringen pag. 23
Hoofdstuk 8 Vermogensrecht 1: goederenrecht en zakenrecht pag. 26
Hoofdstuk 9 Vermogensrecht 2: verbintenissenrecht pag. 29
Hoofdstuk 10 De Staat 1: recht en staat pag. 33
Hoofdstuk 11 De Staat 2: organisatie en bevoegdheden pag. 36
Hoofdstuk 12 Strafrecht pag. 41
Hoofdstuk 13 Rechtspleging pag. 45
www.studentsonly.nl Voor de beste uittreksels ! 2
Bron : Encyclopedie van de rechtswetenschap – Prof. Mr. H. Franken
, Hoofdstuk 1 Handeling en norm
§1 Sociale orde en mensenwereld
Waarom leven mensen in samenlevingverband? Verklaringen zijn in te delen in 2 groepen:
Interne factoren: Deze betreffen de aard van de mens. Mensen gaan samenleven in groepen
omdat zij zich van nature tot elkaar aangetrokken voelen.
Externe factoren: Door natuurlijke omstandigheden worden mensen van elkaar afhankelijk
gemaakt en zijn zij op elkaar aangewezen.
Zowel interne als externe factoren beïnvloeden het menselijke gedrag.De aanleg van de mens
( nature) en de sociale situatie, het milieu ( nurture) spelen beide een rol.
Nadruk op de interne factoren> Psychologisme
Nadruk op externe factoren> Sociologisme
De individuele en sociale factoren, in wisselwerking met elkaar, zijn bepalend voor het
menselijke gedrag.
§2 Kennis en Methode
Prescriptieve ( normatieve) uitspraken > Uitspraken waarin iets wordt verboden, geboden
of toegestaan. Het kader waarin actoren functioneren, kan men de sociale werkelijkheid
noemen.Op welke manier is deze sociale werkelijkheid waar te nemen?
Kennisleer ( epistemologie)> Hoe kunnen wij de sociale werkelijkheid ‘ objectief’ kennen en
van welke aard is die kennis?
Objectief recht> Het stelsel van gedrag regels dat van kracht is een bepaald land.
3 theorieën over kennis en wetenschap: 1> idealisme, 2> kritisch rationalisme en 3>
positivisme. Deze theorieën kunnen in verband worden gebracht met 3 theorieën over het
recht. Dat is 1> natuurrechtsleer, 2> functionele benadering en 3> rechtspositivisme.
§3 Van idealisme naar positivisme
§3.1 Het idealistische of Platoonse denken
Volgens Plato zijn de ideeën van de verschijnselen die de mens waarneemt het enige dat
werkelijk bestaat. Naast een wereld van verschijnselen ( phaenomenon) is er wereld van
ideeën ( noumenon).
Platoonse denkwijze> Kennis is een proces in de mens dat van buiten naar binnen verloopt.
Zij wordt gevormd als een reproductie van de objectieve werkelijkheid in het subjectieve
bewustzijn. Het bewustzijn rangschikt deze objectieve werkelijkheid aan de hand van ideeën.
Hier tegenover staat het handelen van de mens, wat een van binnen naar buiten lopend proces
is. Kennis wordt van buitenaf bepaald ( receptief) en het handelen, wordt van binnenuit
bepaald ( productief). Bezwaar van deze leer> Er wordt verwezen naar iets wat niet empirisch
vaststelbaar is: de waarden en normen zijn onafhankelijk van menselijke ervaring en worden
als een natuurgegeven beschouwd.
§3.2 Positivisme
Deze stroming gaat ervan uit dat er alleen sprake is van kennis indien men zijn ideeën baseert
op waarneembare verschijnselen.
Techniek en natuurwetenschap zijn ontwikkelingen die deze stroming doen opkomen.Het
fictieve is niet meer bepalend, maar het gegeven ( positieve feiten).
De breuk met het idealistische wereldbeeld is te verklaren aan de hand van 2 ontwikkelingen:
www.studentsonly.nl Voor de beste uittreksels ! 3
Bron : Encyclopedie van de rechtswetenschap – Prof. Mr. H. Franken
