Werkstuk Parallel zetten
Sensomotorische Coördinatie
25-11-2018
Inleiding
De handen zijn een belangrijk onderdeel
, van het menselijk lichaam. De handen nemen namelijk een groot deel van zowel de
motorische als de somatosensorische cortex in beslag, zie figuur 1. Dit betekent dat de
handen belangrijk zijn bij het uitvoeren van bewegingen maar ook bij het waarnemen van de
omgeving (Tresilian, 2012).
Het waarnemen van de omgeving gebeurt door middel van somatosensorische
receptoren. Somatosensorische receptoren zijn alle receptoren die zich in de huid, in de
vetlaag onder de huid en in het spierweefsel bevinden (Tresilian, 2012). Deze receptoren
samen vormen het haptische systeem. Het haptische systeem bestaat weer uit twee
verschillende Figuur 1; Homunculus Map (Sutton, 2018)
systemen, proprioceptie en het cutane systeem. Bij het cutane systeem gaat het om het
waarnemen van prikkels buiten het lichaam, zoals warmte en druk. Bij proprioceptie gaat het
om het waarnemen van prikkels binnen het lichaam, zoals de stand van de spieren
(Tresilian. 2012). Wanneer iemand de opdracht krijgt om geblinddoekt een staafje parallel te
zetten aan een referentiestaafje worden zowel de stand van de spieren als het voelen van de
staaf gebruikt om de opdracht te voltooien. Tijdens het parallel zetten van twee staafjes
treedt het fenomeen op dat het haptische oblique effect wordt genoemd. Het haptische
oblique effect is het verschijnsel dat de mens moeite heeft met het parallel zetten van twee
staafjes wanneer het referentiestaafje schuin is geplaatst. Wanneer de staafjes langs de
horizontale of de verticale as liggen is het eenvoudiger om deze parallel te zetten (Meng &
Qian, 2005).
Mensen gebruiken tijdens het voelen naast haptische informatie ook visuele
informatie om een object waar te nemen. Blinde mensen hebben geen visuele informatie,
waardoor zij in deze situatie volledig afhankelijk zijn van het haptische systeem. Zij moeten in
het dagelijkse leven dus meer gebruik maken van proprioceptie en het cutane systeem dan
mensen zonder een visuele beperking. De tast van mensen die al een tijd blind zijn, is dan
ook beter ontwikkeld dan mensen zonder visuele beperking (Norman & Bartholomew, 2011).
Treedt het haptische oblique effect ook op bij blinde mensen? Het is belangrijk om te weten
of de mate waarin de tast is ontwikkeld invloed heeft op het oblique effect, zodat het
duidelijker wordt welke lichamelijke kenmerken er voor het effect zorgen. De verwachting is
dat het haptische oblique effect niet zal optreden bij blinde mensen, aangezien de tast van
blinde mensen beter ontwikkeld is dan de tast van mensen die niet blind zijn.
Discussie
In het onderzoek van Kappers en Koenderink uit 1999 werd er uitgezocht of er sprake
is van een oblique effect wanneer iemand met blinddoek werd gevraagd om een staafje
parallel te zetten aan een referentiestaafje. De referentiestaafjes werden op verschillende
plaatsen en in verschillende richtingen geplaatst. In totaal werden er 4 verschillende hoeken
gebruikt, namelijk 0º, 45º, 90º en 135º. Er waren 9 verschillende posities waar het
Sensomotorische Coördinatie
25-11-2018
Inleiding
De handen zijn een belangrijk onderdeel
, van het menselijk lichaam. De handen nemen namelijk een groot deel van zowel de
motorische als de somatosensorische cortex in beslag, zie figuur 1. Dit betekent dat de
handen belangrijk zijn bij het uitvoeren van bewegingen maar ook bij het waarnemen van de
omgeving (Tresilian, 2012).
Het waarnemen van de omgeving gebeurt door middel van somatosensorische
receptoren. Somatosensorische receptoren zijn alle receptoren die zich in de huid, in de
vetlaag onder de huid en in het spierweefsel bevinden (Tresilian, 2012). Deze receptoren
samen vormen het haptische systeem. Het haptische systeem bestaat weer uit twee
verschillende Figuur 1; Homunculus Map (Sutton, 2018)
systemen, proprioceptie en het cutane systeem. Bij het cutane systeem gaat het om het
waarnemen van prikkels buiten het lichaam, zoals warmte en druk. Bij proprioceptie gaat het
om het waarnemen van prikkels binnen het lichaam, zoals de stand van de spieren
(Tresilian. 2012). Wanneer iemand de opdracht krijgt om geblinddoekt een staafje parallel te
zetten aan een referentiestaafje worden zowel de stand van de spieren als het voelen van de
staaf gebruikt om de opdracht te voltooien. Tijdens het parallel zetten van twee staafjes
treedt het fenomeen op dat het haptische oblique effect wordt genoemd. Het haptische
oblique effect is het verschijnsel dat de mens moeite heeft met het parallel zetten van twee
staafjes wanneer het referentiestaafje schuin is geplaatst. Wanneer de staafjes langs de
horizontale of de verticale as liggen is het eenvoudiger om deze parallel te zetten (Meng &
Qian, 2005).
Mensen gebruiken tijdens het voelen naast haptische informatie ook visuele
informatie om een object waar te nemen. Blinde mensen hebben geen visuele informatie,
waardoor zij in deze situatie volledig afhankelijk zijn van het haptische systeem. Zij moeten in
het dagelijkse leven dus meer gebruik maken van proprioceptie en het cutane systeem dan
mensen zonder een visuele beperking. De tast van mensen die al een tijd blind zijn, is dan
ook beter ontwikkeld dan mensen zonder visuele beperking (Norman & Bartholomew, 2011).
Treedt het haptische oblique effect ook op bij blinde mensen? Het is belangrijk om te weten
of de mate waarin de tast is ontwikkeld invloed heeft op het oblique effect, zodat het
duidelijker wordt welke lichamelijke kenmerken er voor het effect zorgen. De verwachting is
dat het haptische oblique effect niet zal optreden bij blinde mensen, aangezien de tast van
blinde mensen beter ontwikkeld is dan de tast van mensen die niet blind zijn.
Discussie
In het onderzoek van Kappers en Koenderink uit 1999 werd er uitgezocht of er sprake
is van een oblique effect wanneer iemand met blinddoek werd gevraagd om een staafje
parallel te zetten aan een referentiestaafje. De referentiestaafjes werden op verschillende
plaatsen en in verschillende richtingen geplaatst. In totaal werden er 4 verschillende hoeken
gebruikt, namelijk 0º, 45º, 90º en 135º. Er waren 9 verschillende posities waar het
