Bloed: gastransport & stolling
Bloed: overzicht
Samenstelling van de mens
De mens bestaat uit 100 biljoen cellen (1014).
Samenstelling tussen ICF en ECF is afwijkend:
Homeostase = behoud van interne milieu (= EFC = leefomgeving
van cellen).
Orgaansystemen: Hart + bloedsomloop + gasuitwisseling in longen + nieren
(filteren van bloed + elimineren v giftige stoffen) + maagdarmstelsel
(voedingsstoffen opnemen)
Een gezonde jonge man bestaat voor 60% uit water (40% bevat geen vloeistof in
het lichaam à daarvan is 2/3 intracellulair, en 1/3 extracellulair à van de
extracellulaire vloeistof is 1/5 bloedplasma, en 4/5 interstitiële vloeistof.
Bloed: samenstelling en functie
Samenstelling van bloed:
• Vloeistof (plasma): 55%
• Corpusculaire elementen: 45% à zijn eigenlijk geen echte cellen.
o Grootste deel à RBC: erytocyten (bloedlichaampjes)
o Klein deel à buffy coat
§ WBC: leukocyten (wel echte cellen)
§ Trombocyten (bloedplaatjes)
Functie
• Transport: voedingsstoffen, gassen, afvalstoffen, signaalstoffen
(hormonen), warmte
• Afweer (+ herstel): stolling, immuniteit
1
, Bloed: gastransport & stolling
Bloedplasma
Plasma: vloeistof zonder
corpusculaire elementen.
Serum: plasma zonder
fibrinogeen en andere
stollingsfactoren
Corpusculaire elementen
• Erytrocyten: kernloze schijf
o Geen kern en mitochondria à aantal processen kunnen niet plaats vinden.
o 5 miljoen rode bloedcellen per mL bloed
o Levensduur: 80-120 dagen
o Functie: gastransport
• Trombocyten (bloedplaatjes):
o Onregelmatige stukjes cytoplasma met granulen erin die stofje uitscheiden.
o Levensduur: 8-11 dagen
o Functie: bloedstolling en -stelping
• Leukocyten
o Levensduur: enkele dagen
§ Lymfocyten: dagen tot jaren
§ Monocyten: maanden tot jaren (als macrofagen)
o Functie: afweer
2
, Bloed: gastransport & stolling
Vorming van bloedcellen (hematopoëse)
Hematopoëse = vorming van bloedcellen.
• Differentiatie van stamcel wordt bepaald door hematopoëtische groeifactoren (EPO, TPO, CSF)
o Welke factoren worden afgegeven is afhankelijk v/d situatie.
§ EPO-productie (door nieren) staat altijd aan, want continu rode bloedcellen
afgebroken à EPO stimuleert aanmaak v RBC’s in beenmerg.
§ Hypoxie (te weinig zuurstof): EPO-productie ↑ à meer RBC’s afgegeven.
§ Hevige bloedingen: TPO-productie ↑ à meer bloedplaatjes afgegeven.
In rode been merg (lange botten, schedel, wervelkolom en bekken) à maturatie van verschillende cellen.
CSF (kolonie- stimulerende
Erytropoëtine
factoren)
(EPO)
TPO
3
Bloed: overzicht
Samenstelling van de mens
De mens bestaat uit 100 biljoen cellen (1014).
Samenstelling tussen ICF en ECF is afwijkend:
Homeostase = behoud van interne milieu (= EFC = leefomgeving
van cellen).
Orgaansystemen: Hart + bloedsomloop + gasuitwisseling in longen + nieren
(filteren van bloed + elimineren v giftige stoffen) + maagdarmstelsel
(voedingsstoffen opnemen)
Een gezonde jonge man bestaat voor 60% uit water (40% bevat geen vloeistof in
het lichaam à daarvan is 2/3 intracellulair, en 1/3 extracellulair à van de
extracellulaire vloeistof is 1/5 bloedplasma, en 4/5 interstitiële vloeistof.
Bloed: samenstelling en functie
Samenstelling van bloed:
• Vloeistof (plasma): 55%
• Corpusculaire elementen: 45% à zijn eigenlijk geen echte cellen.
o Grootste deel à RBC: erytocyten (bloedlichaampjes)
o Klein deel à buffy coat
§ WBC: leukocyten (wel echte cellen)
§ Trombocyten (bloedplaatjes)
Functie
• Transport: voedingsstoffen, gassen, afvalstoffen, signaalstoffen
(hormonen), warmte
• Afweer (+ herstel): stolling, immuniteit
1
, Bloed: gastransport & stolling
Bloedplasma
Plasma: vloeistof zonder
corpusculaire elementen.
Serum: plasma zonder
fibrinogeen en andere
stollingsfactoren
Corpusculaire elementen
• Erytrocyten: kernloze schijf
o Geen kern en mitochondria à aantal processen kunnen niet plaats vinden.
o 5 miljoen rode bloedcellen per mL bloed
o Levensduur: 80-120 dagen
o Functie: gastransport
• Trombocyten (bloedplaatjes):
o Onregelmatige stukjes cytoplasma met granulen erin die stofje uitscheiden.
o Levensduur: 8-11 dagen
o Functie: bloedstolling en -stelping
• Leukocyten
o Levensduur: enkele dagen
§ Lymfocyten: dagen tot jaren
§ Monocyten: maanden tot jaren (als macrofagen)
o Functie: afweer
2
, Bloed: gastransport & stolling
Vorming van bloedcellen (hematopoëse)
Hematopoëse = vorming van bloedcellen.
• Differentiatie van stamcel wordt bepaald door hematopoëtische groeifactoren (EPO, TPO, CSF)
o Welke factoren worden afgegeven is afhankelijk v/d situatie.
§ EPO-productie (door nieren) staat altijd aan, want continu rode bloedcellen
afgebroken à EPO stimuleert aanmaak v RBC’s in beenmerg.
§ Hypoxie (te weinig zuurstof): EPO-productie ↑ à meer RBC’s afgegeven.
§ Hevige bloedingen: TPO-productie ↑ à meer bloedplaatjes afgegeven.
In rode been merg (lange botten, schedel, wervelkolom en bekken) à maturatie van verschillende cellen.
CSF (kolonie- stimulerende
Erytropoëtine
factoren)
(EPO)
TPO
3
