Social
Work,
leerjaar 1
Samenleving en diversiteit
Boek: Antropologie en Sociaal Werk
Windesheim Zwolle
Social Work, leerjaar 1
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1, De sociaal werker als antropoloog…………………………………..…………………………….pagina 2
1.2 Culturele antropologie……………………………………………………………………………………………………...pagina 2
1.3 Cultuur………………………………………………………………………………………………………………………………pagina 2
1.4 Veldwerk en participerende observatie…………………………………………………………………………pagina 2/3
1.5 Thick description en het wezen van de Ander……………………………………………………………………pagina 3
1.6 Veldwerk en outreachend werken………………………………………………………………………………...pagina 3/4
1.7 Het structureel functionalisme……………………………………………………………………………………...pagina 4/5
1.8 Conflictsociologie…………………………………………………………………………………………………………..….pagina 5
1.9 Symbolisch interactionisme………………………………………………………………………………………….…..pagina 6
Hoofdstuk 3, Netwerkbenadering, Eigen Kracht-conferentie en de indiaanse Peyote cult……pagina 7
3.2 De netwerkbenadering………………………………………………………………………………………………………pagina 7
3.3 De Eigen Kracht-conferentie………………………………………………………………………………………………pagina 7
3.4 Persoonlijke identiteit………………………………………………………………………………………………..….pagina 7/8
3.5 Sociale identiteit……………………………………………………………………………………………………………pagina 8/9
3.6 Eigen kracht als religieuze Peyote cult………………………………………………………………………….pagina 9/10
3.7 Eigen Kracht-conferentie als neo-tribe…………………………………………………………………………….pagina 10
3.8 Eigen Kracht-conferentie als repressieve overheid………………………………………………………….pagina 10
Hoofdstuk 4, Diagnose, het politieke lichaam en het overgangsritueel van Arnold van Gennep…pagina 11
4.2 Intake en diagnose…………………………………………………………………………………………………….pagina 11/12
4.3 Politieke lichaam……………………………………………………………………………………………………………..pagina 12
4.4 De actieve patiënt………………………………………………………………………………………………………pagina 12/13
4.5 Medicalisering van de samenleving…………………………………………………………………………………pagina 13
4.6 Diagnose en sociale acceptatie…………………………………………………………………………………..pagina 13/14
Hoofdstuk 5, Preventie, vrouwenhandel en het termietenorakel van de Azande……………...pagina 14
5.2 Signalering van vrouwenhandel……………………………………………………………………………………….pagina 14
5.3 Push- en pullfactoren van vrouwenhandel…………………………………………………………………pagina 14/15
5.4 Preventie…………………………………………………………………………………………………………………………pagina 15
5.5 Divinatietechnieken……………………………………………………………………………………………………pagina 15/16
5.6 Betekenis en functie van divinatietechnieken………………………………………………………………….pagina 16
5.7 Kritiek op het rationele preventiemodel………………………………………………………………….…pagina 16/17
Hoofdstuk 6, Armoedebestrijding, sociale ongelijkheid en sociaal werk als reinigingsrite….pagina 17
6.2 Armoede in Nederland…………………………………………………………………………………………….…pagina 17/18
6.3 Sociale ongelijkheid……………………………………………………………………………………………………pagina 18/19
6.4 De culturele betekenis van armoede………………………………………………………………………….pagina 19/20
6.5 Armoedebestrijding als reinigingsritueel…………………………………………………………………………pagina 20
6.6 De functie van armoede………………………………………………………………………………………………….pagina 21
Hoofdstuk 7, Mantelzorg, burn-outsamenleving en de Kula-ringen van de Trobrianders…..pagina 21
7.2 Mantelzorg……………………………………………………………………………………………………………………..pagina 21
7.3 Community care…………………………………………………………………………………………………………pagina 21/22
7.4 Ruil- en gifteconomie…………………………………………………………………………………………………….…pagina 22
7.5 Mantelzorg als totaal sociaal feit……………………………………………………………………………pagina 22/23/24
7.6 Mantelzorg als sociaal contract…………………………………………………………………………………...pagina 24/25
7.7 Burn-outsamenleving door mantelzorg………………………………………………………………………………pagina 25
1
, Hoofdstuk 1, de sociaal werker als antropoloog
1.2 Culturele antropologie
De wetenschap culturele antropologie is ontstaan ten tijde van de industriële revolutie en de
daarmee gepaard gaande koloniale expansiedrift.
Modern imperialisme: moederlanden hadden ook politieke
invloed op de koloniën, dit was om:
➢ Behoefte aan grondstoffen
➢ Behoefte aan een afzetmarkt
➢ Opbouwen van een groot koloniaal rijk
Mede door de industriële revolutie kreeg West-Europa een
grote voorsprong op de andere werelddelen. Een deel van
de Europeanen dachten dat ze superieur waren aan de zogenaamde ‘primitieve’ wilden.
1.3 Cultuur
De cultureel antropoloog bekijkt de mens als een cultureel wezen. Cultuur verwijst naar;
Het algemene patroon van menselijke activiteit en de symbolische structuren die deze activiteit een
zekere betekenis geven.
Cultuur in ruime zin: Cultuur in enge zin:
Alles wat door de samenleving wordt voortgebracht. Ambacht, kunst, religie en wetenschap
Materieel en immaterieel
Cultuurdefinities:
Cultuur is aangeleerd:
Cultuur is een uiting van de manier waarop wij betekenis geven aan de wereld om ons heen.
Voortplanting, huwelijk, kinderen, opvoeden en emoties zijn er bij iedereen, alleen de manier
waarop ze geuit worden is anders. Cultuur leer je dus in de loop van je leven.
Cultuur is aan verandering onderhevig:
De levensomstandigheden kunnen in de loop van de tijd veranderen, waarbij leefregels,
normen en waarden etc. mee veranderen. Door wederzijdse beïnvloeding van culturen, kan
er een nieuwe samengesmolten cultuur ontstaan → creolisering van culturen.
Cultuur is situationeel bepaald:
Mensen komen met steeds meer subculturen in aanraking, zo ben je familie, student en lid
van een sportvereniging. Je past je bij elke subcultuur aan. Je bent cultureel gezien in elke
situatie iemand anders.
1.4Veldwerk en participerende observatie
Veldwerk is: een methode van onderzoek waarbij je probeert onderdeel uit te maken van de
levenswijze van de groep mensen die je onderzoekt. Dit werd gedaan in koloniale gebieden, omdat
die snel aan het veranderen waren. Dit is ook wel het insiderperspectief/emic-perspectief.
2
Work,
leerjaar 1
Samenleving en diversiteit
Boek: Antropologie en Sociaal Werk
Windesheim Zwolle
Social Work, leerjaar 1
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1, De sociaal werker als antropoloog…………………………………..…………………………….pagina 2
1.2 Culturele antropologie……………………………………………………………………………………………………...pagina 2
1.3 Cultuur………………………………………………………………………………………………………………………………pagina 2
1.4 Veldwerk en participerende observatie…………………………………………………………………………pagina 2/3
1.5 Thick description en het wezen van de Ander……………………………………………………………………pagina 3
1.6 Veldwerk en outreachend werken………………………………………………………………………………...pagina 3/4
1.7 Het structureel functionalisme……………………………………………………………………………………...pagina 4/5
1.8 Conflictsociologie…………………………………………………………………………………………………………..….pagina 5
1.9 Symbolisch interactionisme………………………………………………………………………………………….…..pagina 6
Hoofdstuk 3, Netwerkbenadering, Eigen Kracht-conferentie en de indiaanse Peyote cult……pagina 7
3.2 De netwerkbenadering………………………………………………………………………………………………………pagina 7
3.3 De Eigen Kracht-conferentie………………………………………………………………………………………………pagina 7
3.4 Persoonlijke identiteit………………………………………………………………………………………………..….pagina 7/8
3.5 Sociale identiteit……………………………………………………………………………………………………………pagina 8/9
3.6 Eigen kracht als religieuze Peyote cult………………………………………………………………………….pagina 9/10
3.7 Eigen Kracht-conferentie als neo-tribe…………………………………………………………………………….pagina 10
3.8 Eigen Kracht-conferentie als repressieve overheid………………………………………………………….pagina 10
Hoofdstuk 4, Diagnose, het politieke lichaam en het overgangsritueel van Arnold van Gennep…pagina 11
4.2 Intake en diagnose…………………………………………………………………………………………………….pagina 11/12
4.3 Politieke lichaam……………………………………………………………………………………………………………..pagina 12
4.4 De actieve patiënt………………………………………………………………………………………………………pagina 12/13
4.5 Medicalisering van de samenleving…………………………………………………………………………………pagina 13
4.6 Diagnose en sociale acceptatie…………………………………………………………………………………..pagina 13/14
Hoofdstuk 5, Preventie, vrouwenhandel en het termietenorakel van de Azande……………...pagina 14
5.2 Signalering van vrouwenhandel……………………………………………………………………………………….pagina 14
5.3 Push- en pullfactoren van vrouwenhandel…………………………………………………………………pagina 14/15
5.4 Preventie…………………………………………………………………………………………………………………………pagina 15
5.5 Divinatietechnieken……………………………………………………………………………………………………pagina 15/16
5.6 Betekenis en functie van divinatietechnieken………………………………………………………………….pagina 16
5.7 Kritiek op het rationele preventiemodel………………………………………………………………….…pagina 16/17
Hoofdstuk 6, Armoedebestrijding, sociale ongelijkheid en sociaal werk als reinigingsrite….pagina 17
6.2 Armoede in Nederland…………………………………………………………………………………………….…pagina 17/18
6.3 Sociale ongelijkheid……………………………………………………………………………………………………pagina 18/19
6.4 De culturele betekenis van armoede………………………………………………………………………….pagina 19/20
6.5 Armoedebestrijding als reinigingsritueel…………………………………………………………………………pagina 20
6.6 De functie van armoede………………………………………………………………………………………………….pagina 21
Hoofdstuk 7, Mantelzorg, burn-outsamenleving en de Kula-ringen van de Trobrianders…..pagina 21
7.2 Mantelzorg……………………………………………………………………………………………………………………..pagina 21
7.3 Community care…………………………………………………………………………………………………………pagina 21/22
7.4 Ruil- en gifteconomie…………………………………………………………………………………………………….…pagina 22
7.5 Mantelzorg als totaal sociaal feit……………………………………………………………………………pagina 22/23/24
7.6 Mantelzorg als sociaal contract…………………………………………………………………………………...pagina 24/25
7.7 Burn-outsamenleving door mantelzorg………………………………………………………………………………pagina 25
1
, Hoofdstuk 1, de sociaal werker als antropoloog
1.2 Culturele antropologie
De wetenschap culturele antropologie is ontstaan ten tijde van de industriële revolutie en de
daarmee gepaard gaande koloniale expansiedrift.
Modern imperialisme: moederlanden hadden ook politieke
invloed op de koloniën, dit was om:
➢ Behoefte aan grondstoffen
➢ Behoefte aan een afzetmarkt
➢ Opbouwen van een groot koloniaal rijk
Mede door de industriële revolutie kreeg West-Europa een
grote voorsprong op de andere werelddelen. Een deel van
de Europeanen dachten dat ze superieur waren aan de zogenaamde ‘primitieve’ wilden.
1.3 Cultuur
De cultureel antropoloog bekijkt de mens als een cultureel wezen. Cultuur verwijst naar;
Het algemene patroon van menselijke activiteit en de symbolische structuren die deze activiteit een
zekere betekenis geven.
Cultuur in ruime zin: Cultuur in enge zin:
Alles wat door de samenleving wordt voortgebracht. Ambacht, kunst, religie en wetenschap
Materieel en immaterieel
Cultuurdefinities:
Cultuur is aangeleerd:
Cultuur is een uiting van de manier waarop wij betekenis geven aan de wereld om ons heen.
Voortplanting, huwelijk, kinderen, opvoeden en emoties zijn er bij iedereen, alleen de manier
waarop ze geuit worden is anders. Cultuur leer je dus in de loop van je leven.
Cultuur is aan verandering onderhevig:
De levensomstandigheden kunnen in de loop van de tijd veranderen, waarbij leefregels,
normen en waarden etc. mee veranderen. Door wederzijdse beïnvloeding van culturen, kan
er een nieuwe samengesmolten cultuur ontstaan → creolisering van culturen.
Cultuur is situationeel bepaald:
Mensen komen met steeds meer subculturen in aanraking, zo ben je familie, student en lid
van een sportvereniging. Je past je bij elke subcultuur aan. Je bent cultureel gezien in elke
situatie iemand anders.
1.4Veldwerk en participerende observatie
Veldwerk is: een methode van onderzoek waarbij je probeert onderdeel uit te maken van de
levenswijze van de groep mensen die je onderzoekt. Dit werd gedaan in koloniale gebieden, omdat
die snel aan het veranderen waren. Dit is ook wel het insiderperspectief/emic-perspectief.
2
