Samenvatting 2AB ADD Kennistoets
Model Ellis en Young (1993)
Het model van Ellis en Young legt taalverwerking uit aan de hand van vier
modaliteiten.
Wat doet het? Hoe uiten problemen zich?
Fonologisch Selecteren van fonologische Fonematische
Output Lexicon patronen voor de output. Alle parafrasieën; ‘ernaast’
(FOL) gesproken woordvormen liggen praten op klankniveau
hier opgeslagen. Het aantal (metro wordt letro).
klanken en syllaben ligt hier
vast. Woorden zijn hier Woordvindingsproblemen;
abstracte fonemische het concept van het woord
representaties waar klanken en is er maar het woord zelf
syllaben vastliggen kan niet gevonden worden.
Foneembuffer Hier liggen klanken opgeslagen. Klanken worden in de
(FB) Fonemen worden geselecteerd verkeerde volgorde
en ingevuld in de juiste geproduceerd of
volgorde. nonsenswoorden worden
geproduceerd.
Verwisselingen,
weglatingen, toevoegingen
van klanken in totale
willekeur. Ook
fonematische parafrasieën
maar goed letten op waar
deze vandaan komen.
Lengte speelt hierin een
rol.
Semantisch Woordbetekenissen liggen hier Bij een stoornis in SS,
Systeem (SS) opgeslagen. Dit is alles wat met worden er semantische
een woord te maken heeft; fouten gemaakt in alle
concepten, lemma’s en modaliteiten.
, betekenissen. De mate waarin - Woordvindingsprobl
een item in het SS geactiveerd emen
moet worden, wordt bepaald - Semantische
door de voorstelbaarheid van parafrasie
een woord. - Verstoord taalbegrip
Auditief Wordt gebruikt voor de Een stoornis in AAS kan
Analyse herkenning van spraakpatronen leiden tot het niet of
Systeem (AAS) en daardoor de analyse van de onjuist analyseren van de
binnenkomende spraak. AAS klankstroom. Het kan zijn
filtert als het waren dat klanken niet goed
spraakklanken uit geïdentificeerd worden
achtergrondgeluid (muziek (‘straat’ wordt ‘straan’) of
bijv.), maar kan ook mannen- en dat er volgordefouten
vrouwenstemmen optreden (‘straat’ wordt
onderscheiden. ‘staart’) in de waarneming
of de korte tijd dat het in
de buffer staat. Dit geldt
voor bestaande en niet-
bestaande woorden, er
vindt hier namelijk nog
geen woordherkenning
plaats.
Lengte-effect
Auditief Input Hier zijn de fonologische Als er een beschadiging is
Lexicon (AIL) patronen van woorden in het AIL zullen er
opgeslagen. Hier zijn enkel problemen zijn met het
woorden opgeslagen, nog activeren van items. Als
zonder betekenis. Het woord het doelwoord
wordt hier eigenlijk herkend aan onvoldoende geactiveerd
de hand van de klankstroom die wordt, kan er een
binnenkomt bij het AAS. Het gecoactiveerd woord
woord wordt vergeleken met de ‘winnen’. De patiënt
woorden die liggen opgeslagen activeert ‘kam’ in plaats
in het AIL. Woorden die van ‘kan’. Het succesvol
fonologische verwant zijn (‘bad’ activeren van items in het
en ‘bak’) liggen bij elkaar AIL is afhankelijk van hoe
opgeslagen en worden tegelijk vaak een item voorkomt
geactiveerd. (‘hond’ zal makkelijker te
activeren zijn dan ‘lont’).
Frequentie-effect
Test en normgroep Waarom nemen we deze Scoring
af?
TOKEN-test Vaststellen wel/geen Tellen van aantal fouten
(Afatici) afasie (max. 50 in 5 delen)
NBT Diagnose voor (lichte) Cut-off: 255 (lager of
(Gezonden) woordvindingsproblemen gelijk is dus afwijkend).
Wanneer hier een
frequentie-effect
optreedt is het FOL
verstoord. Score moet
dus bij HF hoger zijn dan
bij LF.
SAT Inzicht krijgen in Cut-off: 25 (lager of
, (Afatici voor ernst, semantische verwerking gelijk is dus een
gezonden voor (visuele of verbale benoemstoornis)
vaststellen stoornis) semantische stoornis Zonder effect
vaststellen)
ANTAT Meten van verbaal A-schaal: begrijpelijkheid
(Afatici) communicatieve van de boodschap
vaardigheden van afatici B-schaal:
in alledaagse situaties verstaanbaarheid van de
uiting.
Zeer ernstig: 10-19
Ernstig: 20-29
Gemiddeld: 30-39
Licht/minimaal: 40-48
Geen stoornis: 49-50
Scenario Meten van Totaalscore + percentiel
(Afatici) communicatieve Totaal: uit 54 items.
vaardigheden op alle Scoort op schaal 0-3.
kanalen Vooral analyserend
Gebruiken voor (opmerkingen)
communicatieadvies
voor omgeving.
Screeling Vaststellen wel/geen Cut-off: 68
(Gezonden om cut-off te afasie Semantiek: 22
bepalen, afatici voor Fonologie: 22
ernst) Syntaxis: 22
CAT-NL Taalbegrip Module: begrijpen C-score naar
(Gezonden om cut-off te CAT-NL TB: interpretatie:
bepalen, afatici voor Testen AAS, AIL, SS C10 Extreem hoog
ernst) C9 Zeer hoog
CAT-NL Schriftelijk TB en C8 Hoog
woorden: C7 Bovengem.
Tak lezen wordt C6 Hoog gem.
gebruikt C5 Gemiddeld
Woorden: kijkt naar SS C4 Laag gem.
C3 Ondergem.
CAT-NL zinsbegrip, C2 Laag
vertelplaat, paragrafen: C1 Zeer laag
Niet met schema E&Y. C0 Extreem laag
Die is op woordniveau.
*Bij C10 is begrip dus
hoog
Aanvullende Modul Wat meet het?
testen e
PALPA 52 FOL Vergelijking met gezonden (afwijkende score +
effect)
-2SD afwijkend + frequentie-effect
(voorstelbaarheid).
Patiënt benoemd afbeeldingen
PALPA 14 vis. FOL Vergelijking met gezonden (afwijkende score +
effect)
-2SD afwijkend + onregelmatigheid-effect
Patiënt leest rijmwoorden en kruisje bij wat rijmt.
Model Ellis en Young (1993)
Het model van Ellis en Young legt taalverwerking uit aan de hand van vier
modaliteiten.
Wat doet het? Hoe uiten problemen zich?
Fonologisch Selecteren van fonologische Fonematische
Output Lexicon patronen voor de output. Alle parafrasieën; ‘ernaast’
(FOL) gesproken woordvormen liggen praten op klankniveau
hier opgeslagen. Het aantal (metro wordt letro).
klanken en syllaben ligt hier
vast. Woorden zijn hier Woordvindingsproblemen;
abstracte fonemische het concept van het woord
representaties waar klanken en is er maar het woord zelf
syllaben vastliggen kan niet gevonden worden.
Foneembuffer Hier liggen klanken opgeslagen. Klanken worden in de
(FB) Fonemen worden geselecteerd verkeerde volgorde
en ingevuld in de juiste geproduceerd of
volgorde. nonsenswoorden worden
geproduceerd.
Verwisselingen,
weglatingen, toevoegingen
van klanken in totale
willekeur. Ook
fonematische parafrasieën
maar goed letten op waar
deze vandaan komen.
Lengte speelt hierin een
rol.
Semantisch Woordbetekenissen liggen hier Bij een stoornis in SS,
Systeem (SS) opgeslagen. Dit is alles wat met worden er semantische
een woord te maken heeft; fouten gemaakt in alle
concepten, lemma’s en modaliteiten.
, betekenissen. De mate waarin - Woordvindingsprobl
een item in het SS geactiveerd emen
moet worden, wordt bepaald - Semantische
door de voorstelbaarheid van parafrasie
een woord. - Verstoord taalbegrip
Auditief Wordt gebruikt voor de Een stoornis in AAS kan
Analyse herkenning van spraakpatronen leiden tot het niet of
Systeem (AAS) en daardoor de analyse van de onjuist analyseren van de
binnenkomende spraak. AAS klankstroom. Het kan zijn
filtert als het waren dat klanken niet goed
spraakklanken uit geïdentificeerd worden
achtergrondgeluid (muziek (‘straat’ wordt ‘straan’) of
bijv.), maar kan ook mannen- en dat er volgordefouten
vrouwenstemmen optreden (‘straat’ wordt
onderscheiden. ‘staart’) in de waarneming
of de korte tijd dat het in
de buffer staat. Dit geldt
voor bestaande en niet-
bestaande woorden, er
vindt hier namelijk nog
geen woordherkenning
plaats.
Lengte-effect
Auditief Input Hier zijn de fonologische Als er een beschadiging is
Lexicon (AIL) patronen van woorden in het AIL zullen er
opgeslagen. Hier zijn enkel problemen zijn met het
woorden opgeslagen, nog activeren van items. Als
zonder betekenis. Het woord het doelwoord
wordt hier eigenlijk herkend aan onvoldoende geactiveerd
de hand van de klankstroom die wordt, kan er een
binnenkomt bij het AAS. Het gecoactiveerd woord
woord wordt vergeleken met de ‘winnen’. De patiënt
woorden die liggen opgeslagen activeert ‘kam’ in plaats
in het AIL. Woorden die van ‘kan’. Het succesvol
fonologische verwant zijn (‘bad’ activeren van items in het
en ‘bak’) liggen bij elkaar AIL is afhankelijk van hoe
opgeslagen en worden tegelijk vaak een item voorkomt
geactiveerd. (‘hond’ zal makkelijker te
activeren zijn dan ‘lont’).
Frequentie-effect
Test en normgroep Waarom nemen we deze Scoring
af?
TOKEN-test Vaststellen wel/geen Tellen van aantal fouten
(Afatici) afasie (max. 50 in 5 delen)
NBT Diagnose voor (lichte) Cut-off: 255 (lager of
(Gezonden) woordvindingsproblemen gelijk is dus afwijkend).
Wanneer hier een
frequentie-effect
optreedt is het FOL
verstoord. Score moet
dus bij HF hoger zijn dan
bij LF.
SAT Inzicht krijgen in Cut-off: 25 (lager of
, (Afatici voor ernst, semantische verwerking gelijk is dus een
gezonden voor (visuele of verbale benoemstoornis)
vaststellen stoornis) semantische stoornis Zonder effect
vaststellen)
ANTAT Meten van verbaal A-schaal: begrijpelijkheid
(Afatici) communicatieve van de boodschap
vaardigheden van afatici B-schaal:
in alledaagse situaties verstaanbaarheid van de
uiting.
Zeer ernstig: 10-19
Ernstig: 20-29
Gemiddeld: 30-39
Licht/minimaal: 40-48
Geen stoornis: 49-50
Scenario Meten van Totaalscore + percentiel
(Afatici) communicatieve Totaal: uit 54 items.
vaardigheden op alle Scoort op schaal 0-3.
kanalen Vooral analyserend
Gebruiken voor (opmerkingen)
communicatieadvies
voor omgeving.
Screeling Vaststellen wel/geen Cut-off: 68
(Gezonden om cut-off te afasie Semantiek: 22
bepalen, afatici voor Fonologie: 22
ernst) Syntaxis: 22
CAT-NL Taalbegrip Module: begrijpen C-score naar
(Gezonden om cut-off te CAT-NL TB: interpretatie:
bepalen, afatici voor Testen AAS, AIL, SS C10 Extreem hoog
ernst) C9 Zeer hoog
CAT-NL Schriftelijk TB en C8 Hoog
woorden: C7 Bovengem.
Tak lezen wordt C6 Hoog gem.
gebruikt C5 Gemiddeld
Woorden: kijkt naar SS C4 Laag gem.
C3 Ondergem.
CAT-NL zinsbegrip, C2 Laag
vertelplaat, paragrafen: C1 Zeer laag
Niet met schema E&Y. C0 Extreem laag
Die is op woordniveau.
*Bij C10 is begrip dus
hoog
Aanvullende Modul Wat meet het?
testen e
PALPA 52 FOL Vergelijking met gezonden (afwijkende score +
effect)
-2SD afwijkend + frequentie-effect
(voorstelbaarheid).
Patiënt benoemd afbeeldingen
PALPA 14 vis. FOL Vergelijking met gezonden (afwijkende score +
effect)
-2SD afwijkend + onregelmatigheid-effect
Patiënt leest rijmwoorden en kruisje bij wat rijmt.
