Samenvatni Mensenret $en
Hoortolleie 1 In$rodutte
Waarom zijn mensenret $en belanirijk?
Toenemend belani in juridist e praktjkk
Arbeidsrecht
bv. non-discriminatee recht op privacy
Strafrecht
bv. eerlijk procese recht op privacy
Omgevingsrecht
bv. recht op eigendome recht op schoon milieu
Vreemdelingenrecht
bv. recht op respect voor gezinsleven
Gezondheidsrecht
bv. recht op levene recht op privacy
Wa$ zijn mensenret $en?
Fundamentele rechtsnormen die de strekking hebben het individu persoonlijke vrijheid en een
menswaardig bestaan te verzekeren en die de handelingsvrijheid van met name de overheid
beperken.
Terminoloiie
Mensenrechten: Fundamentele rechtsnormen die de strekking hebben het individu persoonlijke
vrijheid en een menswaardig bestaan te verzekeren en die de handelingsvrijheid van met name de
overheid beperken.
Grondrechten: Grondrechtene ook wel fundamentele rechten of mensenrechtene zijn rechten van
individuele burgers tegenover de staat en indirect (door een belangenoverweging) tussen burgers.
De grondrechten gelden in eerste plaats in de relate tussen burger en overheid; zij perken de
handelingsvrijheid van de overheid in. Bij het inperken van de handelingsvrijheid van de overheid valt
van oudsher te denken aan een plicht van de overheid zich van inmenging te onthouden en
zodoende de vrijheid van de burger te ontzien.
Fundamentele rechten: Voor rechten als die op leven en onschendbaarheid van de persoon. Deze
rechten worden ook wel aangeduid als integriteitsrechten (klassieke mensenrechten).
On$wikkelini mensenret $en
Uitbreiding rechtssubjecten (kring gerechtgden)
Uitbreiding rechten (werkingsgebied)
Internatonale erkenning en formulering v.a. WO I
,His$orist e natonale dotumen$en
Magna Carta (Engeland 1215)
Acte van Verlatnghe (Nederlanden 1581)
Declaraton of Independence (VS 1776)
Déclaraton des droits de l’homme et du citoyen (Frankrijk 1789)
Ret $sbronnen
1. Internatonale verdragen
2. Grondwet
3. Natonale wetgeving (bv. Algemene wet gelijke behandelinge Wet bescherming
persoonsgegevens)
4. Jurisprudente (bv. EHRMe Nederlandse rechter)
In de eerste plaats de internatonale verdragene waarin een reeks van grondrechten zijn vastgelegd:
het IVBPR (Internatonaal Verdrag inzake Burgerlijke en Politeke Rechten)e het IVESCR
(Internatonaal Verdrag inzake Economischee Sociale en Culturele Rechten)e het EVRM (het Europees
Verdrag voor de Rechten van de Mens)e en het ESH (Europees Sociaal Handvest)e ook het HvEU
(Handvest van de grondrechten van de Europese Unie) verdient hier uiteraard vermelding. Daarnaast
bestaan er verdragene die in het bijzonder zien op een bepaald grondrecht; het IVURD (Internatonaal
Verdrag inzake de Uitbanning van alle vormen van Rassendiscriminate) is een voorbeeld.
In de tweede plaats valt te wijzen op de jurisprudente van internatonaal-rechtelijke organene
waarbij we met name denken aan het EHRM (Europese Hof voor de Rechten van de Mens)e die
immers bindende uitspraken over de interpretate van het EVRM doet.
Een derde rechtsbron is de natonale Grondwete waarin in de loop der geschiedenis een ruim scala
aan grondrechten een plaats heef gekregen.
In de vierde plaats noemen we de uitwerking van bepaalde grondrechten in de natonale wetgevinge
bijvoorbeeld de Algemene Wet Gelijke Behandeling (AWGB)e de Wet Openbare Manifestes (WOM
en de Wet Bescherming Persoonsgegevens (WBP).
De hiërarchie van de rechtsbronnen is als volgt:
- Verdragen
- Statuut
- Grondwet <-- art. 120 Grondwet
- WFZ
- AMvB
- Ministeriele regeling
- Provinciaal
- Gemeentelijk/waterschap
, Verdragen staan dus het allerhoogst in de hiërarchie. Artkel 120 van de Grondwet is het
toetsingsverbod: de rechter mag formele weten (WFZ) en bepalingen van Verdragen niet toetsen
aan de Grondwet. Lagere wetgeving (AMvBe ministeriele regelinge provinciale regelinge gemeentelijke
wetgeving) mag daarentegen wel getoetst worden aan de grondwet.
VN dotumen$en mensenret $en
Algemeen
Universele Verklaring van de Rechten van de Mens [UVRM 1948]
Int. Verdrag inzake Burgerlijke en Politeke Rechten [IVBPR 1966]
Int. Verdrag inzake Economischee Sociale en Culturele Rechten [IVESC 1966]
Specifeke onderwerpen o.a.:
Verdrag inzake de Uitbanning van alle Vormen van Rassendiscriminate [1966]
Verdrag inzake de Uitbanning van alle Vormen van discriminate van vrouwen [1979]
Verdrag inzake de Rechten van het kind [1989]
Europese mensenret $en dotumen$en
Raad van Europa
Europees Verdrag tot Bescherming van de Rechten van de Mens en de Fundamentele Vrijheden
[EVRM 1950]
Europees Sociaal Handvest [ESH 1961]
Europese Unie
Handvest van de Grondrechten van de EU [2000]
zie art. 6 VEU:
lid 1: EU erkent rechtene vrijhedene beginselen Handvest
lid 2: Toetreding tot het EVRM voorzien
Hoortolleie 1 In$rodutte
Waarom zijn mensenret $en belanirijk?
Toenemend belani in juridist e praktjkk
Arbeidsrecht
bv. non-discriminatee recht op privacy
Strafrecht
bv. eerlijk procese recht op privacy
Omgevingsrecht
bv. recht op eigendome recht op schoon milieu
Vreemdelingenrecht
bv. recht op respect voor gezinsleven
Gezondheidsrecht
bv. recht op levene recht op privacy
Wa$ zijn mensenret $en?
Fundamentele rechtsnormen die de strekking hebben het individu persoonlijke vrijheid en een
menswaardig bestaan te verzekeren en die de handelingsvrijheid van met name de overheid
beperken.
Terminoloiie
Mensenrechten: Fundamentele rechtsnormen die de strekking hebben het individu persoonlijke
vrijheid en een menswaardig bestaan te verzekeren en die de handelingsvrijheid van met name de
overheid beperken.
Grondrechten: Grondrechtene ook wel fundamentele rechten of mensenrechtene zijn rechten van
individuele burgers tegenover de staat en indirect (door een belangenoverweging) tussen burgers.
De grondrechten gelden in eerste plaats in de relate tussen burger en overheid; zij perken de
handelingsvrijheid van de overheid in. Bij het inperken van de handelingsvrijheid van de overheid valt
van oudsher te denken aan een plicht van de overheid zich van inmenging te onthouden en
zodoende de vrijheid van de burger te ontzien.
Fundamentele rechten: Voor rechten als die op leven en onschendbaarheid van de persoon. Deze
rechten worden ook wel aangeduid als integriteitsrechten (klassieke mensenrechten).
On$wikkelini mensenret $en
Uitbreiding rechtssubjecten (kring gerechtgden)
Uitbreiding rechten (werkingsgebied)
Internatonale erkenning en formulering v.a. WO I
,His$orist e natonale dotumen$en
Magna Carta (Engeland 1215)
Acte van Verlatnghe (Nederlanden 1581)
Declaraton of Independence (VS 1776)
Déclaraton des droits de l’homme et du citoyen (Frankrijk 1789)
Ret $sbronnen
1. Internatonale verdragen
2. Grondwet
3. Natonale wetgeving (bv. Algemene wet gelijke behandelinge Wet bescherming
persoonsgegevens)
4. Jurisprudente (bv. EHRMe Nederlandse rechter)
In de eerste plaats de internatonale verdragene waarin een reeks van grondrechten zijn vastgelegd:
het IVBPR (Internatonaal Verdrag inzake Burgerlijke en Politeke Rechten)e het IVESCR
(Internatonaal Verdrag inzake Economischee Sociale en Culturele Rechten)e het EVRM (het Europees
Verdrag voor de Rechten van de Mens)e en het ESH (Europees Sociaal Handvest)e ook het HvEU
(Handvest van de grondrechten van de Europese Unie) verdient hier uiteraard vermelding. Daarnaast
bestaan er verdragene die in het bijzonder zien op een bepaald grondrecht; het IVURD (Internatonaal
Verdrag inzake de Uitbanning van alle vormen van Rassendiscriminate) is een voorbeeld.
In de tweede plaats valt te wijzen op de jurisprudente van internatonaal-rechtelijke organene
waarbij we met name denken aan het EHRM (Europese Hof voor de Rechten van de Mens)e die
immers bindende uitspraken over de interpretate van het EVRM doet.
Een derde rechtsbron is de natonale Grondwete waarin in de loop der geschiedenis een ruim scala
aan grondrechten een plaats heef gekregen.
In de vierde plaats noemen we de uitwerking van bepaalde grondrechten in de natonale wetgevinge
bijvoorbeeld de Algemene Wet Gelijke Behandeling (AWGB)e de Wet Openbare Manifestes (WOM
en de Wet Bescherming Persoonsgegevens (WBP).
De hiërarchie van de rechtsbronnen is als volgt:
- Verdragen
- Statuut
- Grondwet <-- art. 120 Grondwet
- WFZ
- AMvB
- Ministeriele regeling
- Provinciaal
- Gemeentelijk/waterschap
, Verdragen staan dus het allerhoogst in de hiërarchie. Artkel 120 van de Grondwet is het
toetsingsverbod: de rechter mag formele weten (WFZ) en bepalingen van Verdragen niet toetsen
aan de Grondwet. Lagere wetgeving (AMvBe ministeriele regelinge provinciale regelinge gemeentelijke
wetgeving) mag daarentegen wel getoetst worden aan de grondwet.
VN dotumen$en mensenret $en
Algemeen
Universele Verklaring van de Rechten van de Mens [UVRM 1948]
Int. Verdrag inzake Burgerlijke en Politeke Rechten [IVBPR 1966]
Int. Verdrag inzake Economischee Sociale en Culturele Rechten [IVESC 1966]
Specifeke onderwerpen o.a.:
Verdrag inzake de Uitbanning van alle Vormen van Rassendiscriminate [1966]
Verdrag inzake de Uitbanning van alle Vormen van discriminate van vrouwen [1979]
Verdrag inzake de Rechten van het kind [1989]
Europese mensenret $en dotumen$en
Raad van Europa
Europees Verdrag tot Bescherming van de Rechten van de Mens en de Fundamentele Vrijheden
[EVRM 1950]
Europees Sociaal Handvest [ESH 1961]
Europese Unie
Handvest van de Grondrechten van de EU [2000]
zie art. 6 VEU:
lid 1: EU erkent rechtene vrijhedene beginselen Handvest
lid 2: Toetreding tot het EVRM voorzien
