QUOTE
“Waar het
bevolkingsonderzoek een
grote bijdrage levert aan
de afname van diagnoses
bij de groep 55+, dragen
oorzaken als bijvoorbeeld
leefstijl juist bij aan de
groei van het aantal
diagnoses in de groep tot
55 jaar. Volgens het
COLON-onderzoek van de
WUR kan ongeveer de
helft (!) van de diagnoses
voorkomen worden door
(Kustner, 2023)
meer beweging en
gezonde voeding”.
PREVENTIEPROGRAMMA
DARMKANKER
he(l)ft in eigen handen
Student : ...
Klas : ......
Naam assessor : ......
Toetscode : 2020BNGZBA
Datum : 23-08-2023
,Inhoud
1. Inleiding ..........................................................................................................................................3
2. Gezondheidsprobleem ....................................................................................................................4
Darmkanker ................................................................................................................................4
Stadium bij diagnose ...................................................................................................................4
3. Epidemiologie .................................................................................................................................5
3.1 Incidentie ..................................................................................................................................5
Man versus vrouw .......................................................................................................................5
Leeftijd ........................................................................................................................................5
Trend: minder diagnoses, vaker in laag stadium ..........................................................................6
Uitzondering ...............................................................................................................................7
3.2 Prevalentie ................................................................................................................................9
3.3 Levensverwachting, ziektelast en mortaliteit .............................................................................9
4. Gezondheidsdeterminanten.......................................................................................................... 10
4.1 Biologische factoren ................................................................................................................ 10
4.2 Voorzieningen gezondheidszorg .............................................................................................. 10
4.3 Leefstijl ................................................................................................................................... 10
4.4 Omgeving................................................................................................................................ 10
5. Doelgroep .....................................................................................................................................10
Toelichting keuze doelgroep ...................................................................................................... 10
6. Gedragsanalyse ............................................................................................................................. 11
De uitkomsten samengevat ....................................................................................................... 13
6.1 Fase van gedragsverandering .................................................................................................. 13
7. Doelformulering............................................................................................................................13
8. Voorlichtingsbijeenkomsten .......................................................................................................... 14
Beïnvloedingsmethoden ............................................................................................................14
Didactiek ................................................................................................................................... 14
Interventies ............................................................................................................................... 15
8.1 Bijeenkomst 1 ......................................................................................................................... 15
8.2 Bijeenkomst 2 ......................................................................................................................... 16
8.3 Bijeenkomst 3 ......................................................................................................................... 17
9. Evaluatie ....................................................................................................................................... 18
10. Reflectie......................................................................................................................................18
Handelen................................................................................................................................... 18
Terugblikken ............................................................................................................................. 18
1
, Bewustwording ......................................................................................................................... 19
Alternatieven ............................................................................................................................19
Literatuurlijst ....................................................................................................................................20
Bijlagen.............................................................................................................................................24
Bijlage A. Enquête ......................................................................................................................... 25
Bijlage B. Enquête responses......................................................................................................... 33
Bijlage C. Evaluatieformulieren deelnemers bijeenkomst .............................................................. 43
Bijlage D. Evaluatieformulier expert .............................................................................................. 48
Bijlage E. Authenticiteitsverklaring expert ..................................................................................... 50
2
, 1. Inleiding
Tijdens mijn stage op de afdeling endoscopie van het VUmc heb ik meerdere malen bij coloscopieën
geassisteerd. Soms was het een eerste onderzoek, soms een herhaling nadat er eerder een afwijking
was gevonden. De indicaties voor onderzoek verschilden van bloed bij de ontlasting tot pijn of
chronische verstopping, en de uitkomsten waren even zo verschillend. Vaak werden er poliepen
weggehaald, die vervolgens opgestuurd werden naar het lab voor onderzoek. Een enkele keer was
tijdens het endoscopisch onderzoek al duidelijk dat het kanker betrof, en dat er meer nodig zou zijn
dan het endoscopisch verwijderen van de aangedane plek.
De meeste patiënten die ik gezien heb met (verdenking op) darmkanker waren mannen van boven de
60. Maar soms waren het ook vrouwen, en waren de personen jonger.
Mijn nieuwsgierigheid was gewekt – hoe vaak komt darmkanker eigenlijk voor en bij wie? En is het
alleen een speling van genen en het lot, of heb je zelf ook invloed op het risico om het te krijgen?
In dit preventieprogramma voor gezondheidsbevordering wordt in hoofdstuk 2 uitgelegd wat
darmkanker is, en in hoofdstuk wordt 3 de epidemiologie uitgewerkt – hoe vaak komt het voor, en bij
welke groepen? In het 4e hoofdstuk worden de factoren die betrokken zijn bij darmkanker
uitgewerkt middels het Lalonde-model (Vlaams Instituut Gezond Leven, z.d.), en op basis van de
informatie uit hoofdstukken 3 en 4 wordt in hoofdstuk 5 een risicogroep bepaald.
Middels een enquête is het gezondheidsgedrag van deze groep in kaart gebracht (hoofdstuk 6), en
aan de hand van dit gedrag zijn in hoofdstuk 7 veranderdoelen geformuleerd om tot wenselijk
gezondheidsgedrag te komen. Voor de betreffende groep is een preventieprogramma met drie
voorlichtingsbijeenkomsten ontworpen, waarvan er één daadwerkelijk uitgevoerd is. De
voorlichtingsbijeenkomsten staan uitgeschreven in hoofdstuk 8.
In hoofdstuk 9 wordt de voorlichtingsbijeenkomst geëvalueerd en hoofdstuk 10 sluit dit verslag af
met een reflectie op het proces.
Ik wens u veel leesplezier!
3
“Waar het
bevolkingsonderzoek een
grote bijdrage levert aan
de afname van diagnoses
bij de groep 55+, dragen
oorzaken als bijvoorbeeld
leefstijl juist bij aan de
groei van het aantal
diagnoses in de groep tot
55 jaar. Volgens het
COLON-onderzoek van de
WUR kan ongeveer de
helft (!) van de diagnoses
voorkomen worden door
(Kustner, 2023)
meer beweging en
gezonde voeding”.
PREVENTIEPROGRAMMA
DARMKANKER
he(l)ft in eigen handen
Student : ...
Klas : ......
Naam assessor : ......
Toetscode : 2020BNGZBA
Datum : 23-08-2023
,Inhoud
1. Inleiding ..........................................................................................................................................3
2. Gezondheidsprobleem ....................................................................................................................4
Darmkanker ................................................................................................................................4
Stadium bij diagnose ...................................................................................................................4
3. Epidemiologie .................................................................................................................................5
3.1 Incidentie ..................................................................................................................................5
Man versus vrouw .......................................................................................................................5
Leeftijd ........................................................................................................................................5
Trend: minder diagnoses, vaker in laag stadium ..........................................................................6
Uitzondering ...............................................................................................................................7
3.2 Prevalentie ................................................................................................................................9
3.3 Levensverwachting, ziektelast en mortaliteit .............................................................................9
4. Gezondheidsdeterminanten.......................................................................................................... 10
4.1 Biologische factoren ................................................................................................................ 10
4.2 Voorzieningen gezondheidszorg .............................................................................................. 10
4.3 Leefstijl ................................................................................................................................... 10
4.4 Omgeving................................................................................................................................ 10
5. Doelgroep .....................................................................................................................................10
Toelichting keuze doelgroep ...................................................................................................... 10
6. Gedragsanalyse ............................................................................................................................. 11
De uitkomsten samengevat ....................................................................................................... 13
6.1 Fase van gedragsverandering .................................................................................................. 13
7. Doelformulering............................................................................................................................13
8. Voorlichtingsbijeenkomsten .......................................................................................................... 14
Beïnvloedingsmethoden ............................................................................................................14
Didactiek ................................................................................................................................... 14
Interventies ............................................................................................................................... 15
8.1 Bijeenkomst 1 ......................................................................................................................... 15
8.2 Bijeenkomst 2 ......................................................................................................................... 16
8.3 Bijeenkomst 3 ......................................................................................................................... 17
9. Evaluatie ....................................................................................................................................... 18
10. Reflectie......................................................................................................................................18
Handelen................................................................................................................................... 18
Terugblikken ............................................................................................................................. 18
1
, Bewustwording ......................................................................................................................... 19
Alternatieven ............................................................................................................................19
Literatuurlijst ....................................................................................................................................20
Bijlagen.............................................................................................................................................24
Bijlage A. Enquête ......................................................................................................................... 25
Bijlage B. Enquête responses......................................................................................................... 33
Bijlage C. Evaluatieformulieren deelnemers bijeenkomst .............................................................. 43
Bijlage D. Evaluatieformulier expert .............................................................................................. 48
Bijlage E. Authenticiteitsverklaring expert ..................................................................................... 50
2
, 1. Inleiding
Tijdens mijn stage op de afdeling endoscopie van het VUmc heb ik meerdere malen bij coloscopieën
geassisteerd. Soms was het een eerste onderzoek, soms een herhaling nadat er eerder een afwijking
was gevonden. De indicaties voor onderzoek verschilden van bloed bij de ontlasting tot pijn of
chronische verstopping, en de uitkomsten waren even zo verschillend. Vaak werden er poliepen
weggehaald, die vervolgens opgestuurd werden naar het lab voor onderzoek. Een enkele keer was
tijdens het endoscopisch onderzoek al duidelijk dat het kanker betrof, en dat er meer nodig zou zijn
dan het endoscopisch verwijderen van de aangedane plek.
De meeste patiënten die ik gezien heb met (verdenking op) darmkanker waren mannen van boven de
60. Maar soms waren het ook vrouwen, en waren de personen jonger.
Mijn nieuwsgierigheid was gewekt – hoe vaak komt darmkanker eigenlijk voor en bij wie? En is het
alleen een speling van genen en het lot, of heb je zelf ook invloed op het risico om het te krijgen?
In dit preventieprogramma voor gezondheidsbevordering wordt in hoofdstuk 2 uitgelegd wat
darmkanker is, en in hoofdstuk wordt 3 de epidemiologie uitgewerkt – hoe vaak komt het voor, en bij
welke groepen? In het 4e hoofdstuk worden de factoren die betrokken zijn bij darmkanker
uitgewerkt middels het Lalonde-model (Vlaams Instituut Gezond Leven, z.d.), en op basis van de
informatie uit hoofdstukken 3 en 4 wordt in hoofdstuk 5 een risicogroep bepaald.
Middels een enquête is het gezondheidsgedrag van deze groep in kaart gebracht (hoofdstuk 6), en
aan de hand van dit gedrag zijn in hoofdstuk 7 veranderdoelen geformuleerd om tot wenselijk
gezondheidsgedrag te komen. Voor de betreffende groep is een preventieprogramma met drie
voorlichtingsbijeenkomsten ontworpen, waarvan er één daadwerkelijk uitgevoerd is. De
voorlichtingsbijeenkomsten staan uitgeschreven in hoofdstuk 8.
In hoofdstuk 9 wordt de voorlichtingsbijeenkomst geëvalueerd en hoofdstuk 10 sluit dit verslag af
met een reflectie op het proces.
Ik wens u veel leesplezier!
3
