Samenvatting In Balans - Bedrijfseconomie in balans VWO 4 - Hoofdstuk 2

Begrippenlijst H3 en H4

H3.1 Wat is een democratie?

 Soeverein > staat beoefend op duidelijk begrensd gebied het hoogste gezag uit
 Politiek > maken van keuzes waar iedereen in een staat zich aan moet houden
 Algemeen belang > veel mensen krijgen er nu of later mee te maken.
 Directe democratie > volk stemde over alle belangrijke beslissingen.
 Representatieve democratie > volk stemt op vertegenwoordigers, die spreken in de naam van
het volk.
 Parlementair stelsel > bevolking kiest een parlement (volksvertegenwoordiging), die vormen
hoogste machtsorgaan.
 Constitutionele monarchie > staatshoofd is koning met weinig macht.
 Presidentieel stelsel > president staat bovenaan en kan ministers ontslaan en benoemen.
 Parlementaire democratie > burgers hebben via parlement invloed.
 Dictatuur > alle macht ligt bij 1 persoon
 Autoritair regime > 3 machtsvormen (wetgevende, uitvoerende en rechterlijke macht) zijn
niet van elkaar gescheiden en liggen in de handen van 1 kleine groep.
 Censuur > geen persvrijheid



H3.2 Politieke stromingen

 Ideologie > samenhangend geheel van ideeën over de mens en samenleving.
 Links > sterk, actieve overheid. Ongelijkheid verminderen.
 Rechts > weinig bemoeienis overheid. Ongelijkheid is onvermijdelijk.
 Politieke midden > tussen links en rechts in
 Liberalisme > ieder individu moet zich kunnen uiten. ‘wat goed is voor de individu, is goed
voor de samenleving’.
 Socialisme > ze vinden dat iedereen gelijk is
 Communisme > arbeiders aan de macht
 Sociaaldemocraten > kennis, inkomen en macht eerlijk verdeeld.
 Confessionalisme > geloof staat vooraan
 Christendemocraten > politieke stroming gebaseerd op geloof.
 Ontideologisering > verdwijnen van ideologie als leidraad in de samenleving.
 Ecologisme > mens en natuur is afhankelijk van elkaar.
 Populisme > heel nationalistisch, weinig overheidsbemoeienis.
 Progressief > vooruitstrevend, gericht op toekomst.
 Conservatief > behoudend, gericht op heden en verleden.
 Reactionair > willen dat iets terugkeert naar hoe het was.
 Kosmopolitisch > open houding naar de rest van de wereld en hun cultuur. Wij zijn
onlosmakelijk deel van de wereld.
 Nationalistisch > eigen land voorop. Globalisering is een bedreiging voor werk, cultuur en
identiteit.



H3.3 Politieke partijen

 Politieke partij > groep mensen met zelfde ideeën over samenleving.
 One-issuepartijen > vertegenwoordig 1 doelgroep / focussen op 1 probleem

,  Niet-democratische partijen > standpunten in strijd met Grondwet.
 Zwevende kiezers > laten keuze afhangen van moment.



H3.4 Verkiezingen

 Actief kiesrecht > recht om te stemmen
 Passief kiesrecht > recht om verkiesbaar te zijn
 Evenredige vertegenwoordiging > alle stemmen worden verdeeld over beschikbare zetels.
 Kiesdeler > hoeveelheid stemmen voor 1 zetel.
 Kiesdrempel > een minimum aantal stemmen, dit zorgt ervoor dat er niet 100 verschillende
partijen in de kamer terecht komen.
 Districten- of meerderheidsstelsel > elk district levert 1 geschikte persoon aan voor
parlement.
 Mediacratie > grote invloed van media op politieke situatie.
 Coalitie > combinatie van partijen die samenwerken op politiek niveau.
 Oppositie > partijen die niet bij de coalitie horen.
 Regeerakkoord > “contract” met hoofdlijnen van wat de overheid wil doen.
 Demissionair kabinet > 2e kamer treed helemaal af, maar blijft tot er een nieuw kabinet is.



H3.5 Regering en parlement

 Kabinet > ministers en staatssecretarissen
 Regering > koning en ministers
 Minister > eigen beleidsterrein, geven leiding aan ambtenaren.
 Premier > minister-president, voorzitter van ministerraad.
 Staatssecretaris > verantwoordelijk voor deel van beleidsterrein.
 Ministeriële verantwoordelijkheid > ministers dragen verantwoordelijkheid voor koning.
 Stemrecht > 2e kamer kan wetsvoorstellen aannemen/ verwerpen. >50% voor, wet
doorgevoerd.
 Recht van amendement > 2e kamer kan wetsvoorstel weigeren.
 Recht van initiatief > 2e kamer kan wetsvoorstel indienen.
 Budgetrecht > plannen moet financieel verantwoord worden
 Recht van motie > 2e kamer kan een minister verzoeken iets wel/niet te doen.
 Vragenrecht > wekelijks vragenuurtje.
 Recht van interpellatie > recht om debat aan te vragen.
 Recht van onderzoek en enquête > recht om betrokken ministers, hoge ambtenaren en
anderen te onderzoeken en -vragen.
 Poldermodel > werkgevers, vakbonden en overheid gaan aan tafel over minimumloon.
 Dualisme > duidelijke taakverdeling tussen regering en parlement.



H3.6 Invloed op politieke besluit

 Systeemtheorie > 4 fasen in het besluit: invoerfase, poortwachters, omzettingsfase,
uitvoering.
 Events > onvoorziene gebeurtenissen. Bijv. natuurrampen
 Trends > ontwikkeling die je kan zien aankomen