Les 1: Wat kost het?
Uitgave, daadwerkelijk uitgegeven geld afname van de liquide middelen.
Kosten, onafhankelijk van het moment van uitgaven afname van het eigen vermogen.
Kosten zijn uitgaven in het verleden, het heden of de toekomst, die we toerekenen aan de
periode waar op ze betrekking hebben.
Er zijn uitgaven die nooit tot kosten leiden.
1A. Constante en variabele kosten
Het onderscheid tussen constante kosten en variabele kosten wordt gemaakt om de invloed
van de producteomvang op deze kosten.
Constante kosten
Constante kosten, bepaald door de beschikbare productecapaciteit, zijn constant zolang de
producteomvang binnen de beschikbare capaciteit blijf. ls de producteomvang verandert
binnen de beschikbare capaciteit dan verandert het totaal van de constante kosten ook niet.
Constante kosten veranderen alleen bij een uitbreiding of inkrimping van de
productecapaciteit.
Constante kosten = Vaste kosten
Variabele kosten
Variabele kosten variëren met de producteomvang. Er zijn 3 soorten:
1. Degressief stigenne variabele kosten
De variabele kosten per stuk dalen als de producte stjgt. De totale variabele kosten
stjgen dan minder snel dan de producteomvang.
2. Progressief stigenne variabele kosten
De variabele kosten per stuk stjgen als de producte stjgt. De totale variabele kosten
stjgen sneller dan de producteomvang.
3. Proportoneel variabele kosten
De variabele kosten per stuk veranderen niet als de producteomvang verandert. De
totale variabele kosten stjgen net zo snel als de producteomvang. Bij deze variabele
kosten kan je de variabele kosten per stuk (v) berekenen door de totale variabele
kosten (V) te delen door de werkelijke of te verwachte producte (W)
v=V/W
Totale kosten
De totale kosten (TK) bestaan uit de som van de totale variabele kosten (V) en de totale
constante kosten (C).
TK = V + C
Voor de producent van één homogeen product kunnen we nu met de gegevens van de
totale kosten van twee verschillende productehoeveelheden de volgende kosten
berekenen:
- De variabele kosten per stuk
- De totale variabele kosten bij een bepaalde producteomvang
- De constante kosten
,We veronderstellen dan wel dat de producteomvang steeds binnen de beschikbare
capaciteit blijf en dat de variabele kosten proportoneel variabel zijn en dat de prijzen niet
wijzigen.
Formules
v=V/W Berekenen variabele kosten per stuk
TK = V + C Berekenen totale kosten
v Variabele kosten per stuk
V Totale variabele kosten
W Werkelijke of te verwachte producte
TK Totale kosten
C Constante kosten
1B. Break-even
Bij de break-even afzet of break-even omzet zijn de totale opbrengsten gelijk aan de totale
kosten. De winst is nul. De constante kosten zijn precies terugverdiend.
Break-even afzet berekenen
De onderneming verdient de constante kosten terug met het verschil tussen de verkoopprijs
exclusief btw per stuk (p) en de variabele kosten per stuk (v).
Dekkingsbiinrage of contributeearge, het verschil van p – v. Het is de marge die overblijf
om de constante kosten te dekken en daarna winst te maken.
ls de onderneming slechts één homogeen product produceert en de variabele kosten zijn
proportoneel variabel dan kunnen we de break-even afzet (q) berekenen. Bij het berekenen
van de break-even afzet is de winst nul en zijn we op zoek naar het aantal producten dat
verkocht moet worden om de constante kosten te dekken. Dit aantal vindt je met de
formule: q = C / (p – v)
Break-even omzet bij homogeen product
De break-even afzet (BE ) is in hoeveelheden (q) en de break-even omzet (BEO) is een
bedrag is euro’s (p*q). Door de break-even afzet met de verkoopprijs exclusief btw (p) te
vermenigvuldigen krijg je de break-even omzet
BEO = BE * p
Winst
We kunnen de dekkingsbijdrage ook gebruiken om te berekenen welke afzet nodig is om een
bepaalde winst (W) te behalen. In dat geval moet je dus met de dekkingsbijdrage de som van
de constante kosten en de winst opbrengen. Je berekent dat met de formule:
q = (C+W) / (p – v)
Beslissingen
ls de verwachtng is dat de onderneming minder dan de break-even afzet gaat verkopen
dan weet ze dat ze verlies gaat leiden. Wat kan de onderneming hieraan doen?
, Een eerste reacte zal zijn proberen de afzet te stmuleren. Dat kan onder andere op twee
manieren:
1. Een reclamecampagne inzeten. De constante kosten worden hoger en er moeten
dus ook meer producten verkocht worden voordat de break-even afzet is bereikt.
2. Een prijsverlaging inzeten. De dekkingsbijdrage per product zal kleiner worden
waardoor er ook meer producten verkocht dienen te worden.
Ook kun je proberen om de break-even afzet te verlagen. Dat kan op drie manieren:
1. Verlagen van de constante kosten. Zo hoeven er minder producten verkocht te
worden. De constante kosten zijn echter op korte termijn lastg te beïnvloeden.
2. Verhogen van de verkoopprijs exclusief btw per stuk. Zorgt ervoor dat de
dekkingsbijdrage per product wordt vergroot. Het risico is wel dat de afzet gaat
dalen.
3. Verlagen van de variabele kosten per stuk. Zorgt ervoor dat de dekkingsbijdrage per
product wordt vergroot. Het kan wel gevolgen hebben voor de kwaliteit van het
product.
Vraag: Stel nat een onnerneeing een positeve nekkingsbiinrage heeft Moet neze
onnerneeing nan tineliik stoppen eet ne pronucte als ne break-even afzet niet wornt
gehaaln?
Bij een positeve dekkingsbijdrage is de verkoopprijs hoger dan de variabele kosten.
Zolang de verkoopprijs boven de variabele kosten ligt, wordt er nog een deel van de
constante kosten gedekt. Bij geen producte is er helemaal geen dekking. Het is dus
beter om toch te blijven produceren.
Vraag: En als ne verkooppriis onner ne variabele kosten koet te liggen?
ls de onderneming slechts één homogeen product maakt, kan er beter niet
geproduceerd worden, omdat de dekkingsbijdrage negatef is. et elk product wordt
het verlies groter.
Break-even omzet bij meerdere producten
Van een onderneming die meerdere producten verkoopt, is het niet mogelijk om de break-
even afzet te bepalen.
Wel kun je misschien de break-even omzet bepalen. We hebben dan de gemiddelde
variabele kosten als percentage van de omzet over het gehele assortment nodig. Stel dat dit
percentage 65% is. Dan weten we dat de gemiddelde dekkingsbijdrage als percentage van de
omzet 35% is.
We krijgen dus de break-even
omzet door de constante kosten
te delen door de gemiddelde
dekkingsbijdrage als perunage
van de omzet (GBD). We weten
dan hoeveel omzet we moeten
draaien om de constante kosten
terug te verdienen. De formule voor de break-even omzet is: BEO = C / GBD
Perunage, per 1. Ofwel een percentage / 100
Uitgave, daadwerkelijk uitgegeven geld afname van de liquide middelen.
Kosten, onafhankelijk van het moment van uitgaven afname van het eigen vermogen.
Kosten zijn uitgaven in het verleden, het heden of de toekomst, die we toerekenen aan de
periode waar op ze betrekking hebben.
Er zijn uitgaven die nooit tot kosten leiden.
1A. Constante en variabele kosten
Het onderscheid tussen constante kosten en variabele kosten wordt gemaakt om de invloed
van de producteomvang op deze kosten.
Constante kosten
Constante kosten, bepaald door de beschikbare productecapaciteit, zijn constant zolang de
producteomvang binnen de beschikbare capaciteit blijf. ls de producteomvang verandert
binnen de beschikbare capaciteit dan verandert het totaal van de constante kosten ook niet.
Constante kosten veranderen alleen bij een uitbreiding of inkrimping van de
productecapaciteit.
Constante kosten = Vaste kosten
Variabele kosten
Variabele kosten variëren met de producteomvang. Er zijn 3 soorten:
1. Degressief stigenne variabele kosten
De variabele kosten per stuk dalen als de producte stjgt. De totale variabele kosten
stjgen dan minder snel dan de producteomvang.
2. Progressief stigenne variabele kosten
De variabele kosten per stuk stjgen als de producte stjgt. De totale variabele kosten
stjgen sneller dan de producteomvang.
3. Proportoneel variabele kosten
De variabele kosten per stuk veranderen niet als de producteomvang verandert. De
totale variabele kosten stjgen net zo snel als de producteomvang. Bij deze variabele
kosten kan je de variabele kosten per stuk (v) berekenen door de totale variabele
kosten (V) te delen door de werkelijke of te verwachte producte (W)
v=V/W
Totale kosten
De totale kosten (TK) bestaan uit de som van de totale variabele kosten (V) en de totale
constante kosten (C).
TK = V + C
Voor de producent van één homogeen product kunnen we nu met de gegevens van de
totale kosten van twee verschillende productehoeveelheden de volgende kosten
berekenen:
- De variabele kosten per stuk
- De totale variabele kosten bij een bepaalde producteomvang
- De constante kosten
,We veronderstellen dan wel dat de producteomvang steeds binnen de beschikbare
capaciteit blijf en dat de variabele kosten proportoneel variabel zijn en dat de prijzen niet
wijzigen.
Formules
v=V/W Berekenen variabele kosten per stuk
TK = V + C Berekenen totale kosten
v Variabele kosten per stuk
V Totale variabele kosten
W Werkelijke of te verwachte producte
TK Totale kosten
C Constante kosten
1B. Break-even
Bij de break-even afzet of break-even omzet zijn de totale opbrengsten gelijk aan de totale
kosten. De winst is nul. De constante kosten zijn precies terugverdiend.
Break-even afzet berekenen
De onderneming verdient de constante kosten terug met het verschil tussen de verkoopprijs
exclusief btw per stuk (p) en de variabele kosten per stuk (v).
Dekkingsbiinrage of contributeearge, het verschil van p – v. Het is de marge die overblijf
om de constante kosten te dekken en daarna winst te maken.
ls de onderneming slechts één homogeen product produceert en de variabele kosten zijn
proportoneel variabel dan kunnen we de break-even afzet (q) berekenen. Bij het berekenen
van de break-even afzet is de winst nul en zijn we op zoek naar het aantal producten dat
verkocht moet worden om de constante kosten te dekken. Dit aantal vindt je met de
formule: q = C / (p – v)
Break-even omzet bij homogeen product
De break-even afzet (BE ) is in hoeveelheden (q) en de break-even omzet (BEO) is een
bedrag is euro’s (p*q). Door de break-even afzet met de verkoopprijs exclusief btw (p) te
vermenigvuldigen krijg je de break-even omzet
BEO = BE * p
Winst
We kunnen de dekkingsbijdrage ook gebruiken om te berekenen welke afzet nodig is om een
bepaalde winst (W) te behalen. In dat geval moet je dus met de dekkingsbijdrage de som van
de constante kosten en de winst opbrengen. Je berekent dat met de formule:
q = (C+W) / (p – v)
Beslissingen
ls de verwachtng is dat de onderneming minder dan de break-even afzet gaat verkopen
dan weet ze dat ze verlies gaat leiden. Wat kan de onderneming hieraan doen?
, Een eerste reacte zal zijn proberen de afzet te stmuleren. Dat kan onder andere op twee
manieren:
1. Een reclamecampagne inzeten. De constante kosten worden hoger en er moeten
dus ook meer producten verkocht worden voordat de break-even afzet is bereikt.
2. Een prijsverlaging inzeten. De dekkingsbijdrage per product zal kleiner worden
waardoor er ook meer producten verkocht dienen te worden.
Ook kun je proberen om de break-even afzet te verlagen. Dat kan op drie manieren:
1. Verlagen van de constante kosten. Zo hoeven er minder producten verkocht te
worden. De constante kosten zijn echter op korte termijn lastg te beïnvloeden.
2. Verhogen van de verkoopprijs exclusief btw per stuk. Zorgt ervoor dat de
dekkingsbijdrage per product wordt vergroot. Het risico is wel dat de afzet gaat
dalen.
3. Verlagen van de variabele kosten per stuk. Zorgt ervoor dat de dekkingsbijdrage per
product wordt vergroot. Het kan wel gevolgen hebben voor de kwaliteit van het
product.
Vraag: Stel nat een onnerneeing een positeve nekkingsbiinrage heeft Moet neze
onnerneeing nan tineliik stoppen eet ne pronucte als ne break-even afzet niet wornt
gehaaln?
Bij een positeve dekkingsbijdrage is de verkoopprijs hoger dan de variabele kosten.
Zolang de verkoopprijs boven de variabele kosten ligt, wordt er nog een deel van de
constante kosten gedekt. Bij geen producte is er helemaal geen dekking. Het is dus
beter om toch te blijven produceren.
Vraag: En als ne verkooppriis onner ne variabele kosten koet te liggen?
ls de onderneming slechts één homogeen product maakt, kan er beter niet
geproduceerd worden, omdat de dekkingsbijdrage negatef is. et elk product wordt
het verlies groter.
Break-even omzet bij meerdere producten
Van een onderneming die meerdere producten verkoopt, is het niet mogelijk om de break-
even afzet te bepalen.
Wel kun je misschien de break-even omzet bepalen. We hebben dan de gemiddelde
variabele kosten als percentage van de omzet over het gehele assortment nodig. Stel dat dit
percentage 65% is. Dan weten we dat de gemiddelde dekkingsbijdrage als percentage van de
omzet 35% is.
We krijgen dus de break-even
omzet door de constante kosten
te delen door de gemiddelde
dekkingsbijdrage als perunage
van de omzet (GBD). We weten
dan hoeveel omzet we moeten
draaien om de constante kosten
terug te verdienen. De formule voor de break-even omzet is: BEO = C / GBD
Perunage, per 1. Ofwel een percentage / 100
