Modellen Management &
Organisatie
Management & Organisati e; D. Keuning en D.J. Eppink (ISBN: 9789001807887)
Inhoud
Algemene modellen................................................................................................................................3
1. Activiteiten manager volgens Mintzberg (1.2)................................................................................3
2. Effectiviteitscriteria (1.7).................................................................................................................3
3. Fasenmodel van het besluitvormingsproces (2.1)...........................................................................4
4. Probleemontkenning en vluchtgedrag (2.1.1).................................................................................4
5. Benaderingswijzen van probleemoplossing (2.5)............................................................................4
Modellen voor externe afstemmingsproblemen....................................................................................6
1. Omgevingsfactoren (3.4).................................................................................................................6
2. Marktanalysemodel van Porter (3.4.6)...........................................................................................6
3. Sterkte/zwakte-onderzoek (SWOT) (3.6)........................................................................................7
4. Drie dimensies van organisatiestrategie (3.8).................................................................................7
5. Value chain van Porter (3.8.1).........................................................................................................7
6. Eenvoudige product/marktmatrix van Ansoff (3.8.2)......................................................................8
7. Uitgebreide product/marktmatrix van Ansoff (3.8.2).....................................................................8
8. Eindspelstrategieën volgens Harrigan (3.8.4)..................................................................................8
9. Vormen van synergie (3.9.2)...........................................................................................................8
10. ‘Top-down’ versus ‘ bottom-up’-benadering (3.10.4)...................................................................9
11. Wijzen van strategieformulering volgens Mintzberg (3.10.4).......................................................9
12. Productlevenscyclus (3.12)...........................................................................................................9
13. Financiële levenscyclus (3.12).....................................................................................................10
14. BCG-matrix (3.12).......................................................................................................................10
Modellen voor structureringsproblemen.............................................................................................11
1. Soorten beslissingen en organisatieniveau (4.3)...........................................................................11
2. Constituerende taken versus dirigerende taken (5.2)...................................................................11
3. Soorten zeggenschap H, O, F (5.4)................................................................................................11
4. Organisatiestelsels (5.5)................................................................................................................12
5. Indeling naar oriëntatiecriteria F, P, G, M (5.6 en 5.7)...................................................................12
6. Typen interdependentie en coördinatievoorzieningen (5.8 en 6.10.3).........................................13
7. Taak- en functieontwerp, taakverruiming, taakverrijking en taakroulatie (5.9.4).........................13
8. Taakkarakteristiekenmodel (5.9.7)................................................................................................13
1
, 9. Delegatie, bevoegdheid, verantwoordelijkheid en organisatieschema (5.10 en 5.11)..................14
10. Kwantitatieve groei versus kwalitatieve groei (5.12.1)................................................................14
11. Omspanningsvermogen leiding en maatregelen bij overschrijding (5.13)..................................14
12. Centralisatie versus decentralisatie (5.14)..................................................................................14
13. Typologie van verschijningsvormen (6.1)....................................................................................15
14. Eenhoofdige versus meerhoofdige leiding (6.5.3).......................................................................15
15. Bestuursmodellen instellingen zonder winstoogmerk (6.7.1).....................................................16
16. Groeimodel van Scott (6.8.2)......................................................................................................16
17. Groeimodel van Greiner/Keuning (6.8.3)....................................................................................16
18. Verplatting van organisaties (6.8.5).............................................................................................17
19. Netwerkorganisatie en modulair organiseren (6.9.3)..................................................................17
20. Grensoverschrijdend organiseren (6.10.2 en 6.10.4)..................................................................18
Modellen voor interne afstemmingsproblemen...................................................................................20
1. Bronnen van invloed (7.2).............................................................................................................20
2. Linking pin van Likert (7.3.2).........................................................................................................20
3. Leiderschapsraster van Blake en Mouton (7.3.2)..........................................................................20
4. Driedimensionale (3-D) benadering van Reddin (7.3.3)................................................................20
5. Situationeel leiderschap van Hersey en Blanchard (7.3.3)............................................................21
6. Typen communicatiestructuren van Leavitt (7.4)..........................................................................21
7. Soorten beloningsstelsels (7.5).....................................................................................................22
8. Beleidsrichtlijnen, standaardmethoden en standaardprocedures (7.7)........................................22
9. Planning voor functionele deelgebieden (7.8)..............................................................................22
10. Budgettering en prestatienormen (7.14.2).................................................................................23
11. Management by objectives (MBO) (7.14.1)................................................................................23
12. Balanced scorecard van Kaplan en Norton (7.15).......................................................................23
13. Nationale cultuur en organisatiemodel(len) (8.7.4)....................................................................23
14. Behoeftepiramide van Maslow (8.4.1)........................................................................................24
15. Theorie X en Y van McGregor (7.3.2 en 8.4.2)............................................................................25
16. ‘Motivatie-hygiëne’ -concept van Herzberg (8.4.4).....................................................................26
17. Motivatietheorie van Vroom (8.4.5)...........................................................................................26
18. Psychologische functies van groepen (8.5.2)..............................................................................27
19. Uitingsvormen van organisatiecultuur (8.7.2).............................................................................27
20. Dimensies van organisatiecultuur (8.7.3)....................................................................................27
2
, Algemene modellen
1. Activiteiten manager volgens Mintzberg (1.2)
Activiteiten van een manager (Mintzberg:
1. Interpersoonlijke activiteiten = de manager vertegenwoordigt zijn organisatie(-eenheid) naar
buiten, waarin hij naar voren treedt als leider die verantwoordelijk is voor het scheppen van
een positief werkklimaat. Hij probeert de integratie te bevorderen tussen het werk dat moet
worden gedaan en de behoeften van individuen en groepen die het werk moeten doen.
Daarnaast is hij ook als leider verantwoordelijk voor de bemanning van zijn afdeling of
eenheid en voor opleiding, beoordeling, bevordering en het motiveren en activeren van
personeel
2. Informationele activiteiten = de manager zoekt en ontvangt zowel binnen als buiten zijn
eenheid voortdurend informatie, welke hem in staat moet stellen zijn eenheid en de
relevante omgeving daarvan te doorgronden
3. Besluitvormende activiteiten = informatie wordt via besluitvorming omgezet in planmatige
actie, waarbij de manager, zowel binnen als buiten de organisatie, kansen en bedreigingen
zoekt, evenals mogelijkheden voor vernieuwing, verandering of verbetering
2. Effectiviteitscriteria (1.7)
Een organisatie die positief scoort op de in onderstaande tabel opgenomen criteria is effectief ofwel
succesvol. In een succesvolle organisatie wordt dus efficiency in het gebruik van de middelen
geconstateerd. Daarnaast vertonen de organisatieleden een hoge mate van satisfactie.
Componenten Criteria van effectiviteit Aard van de
problematiek
Middelen Efficiency – de mate waarin bij gegeven Technische
doelstellingen de te bereiken eindtoestand doelmatigheid en
wordt bereikt met opoffering van zo weinig economische
mogelijk middelen doelmatigheid
Interne belanghebbenden Satisfactie – de mate waarin de behoeften Psychosociale
(organisatieleden) van organisatieleden worden bevredigd doelmatigheid
d.m.v. werk-intrinsieke en werk-extrinsieke
factoren
Externe belanghebbenden Behoeftevoorziening – de mate waarin de Maatschappelijke
(partijen in de eisen en behoeften van belanghebbende doelmatigheid
maatschappelijke omgeving) partijen in de externe omgeving wordt
voorzien
Organisatie als complex van Zelfhandhaving d.m.v.: Bestuurlijke
mensen en middelen t.o.v. - Flexibiliteit doelmatigheid
veranderlijkheid in partijen en - Slagvaardigheid – de mate waarin resp. de
situaties in de omvattende snelheid waarmee gereageerd kan worden
maatschappelijke omgeving op zich wijzigende externe omstandigheden
op korte en lange termijn m.b.t. de strategie, structuur en
uitvoeringsdoelstellingen op korte termijn
3
Organisatie
Management & Organisati e; D. Keuning en D.J. Eppink (ISBN: 9789001807887)
Inhoud
Algemene modellen................................................................................................................................3
1. Activiteiten manager volgens Mintzberg (1.2)................................................................................3
2. Effectiviteitscriteria (1.7).................................................................................................................3
3. Fasenmodel van het besluitvormingsproces (2.1)...........................................................................4
4. Probleemontkenning en vluchtgedrag (2.1.1).................................................................................4
5. Benaderingswijzen van probleemoplossing (2.5)............................................................................4
Modellen voor externe afstemmingsproblemen....................................................................................6
1. Omgevingsfactoren (3.4).................................................................................................................6
2. Marktanalysemodel van Porter (3.4.6)...........................................................................................6
3. Sterkte/zwakte-onderzoek (SWOT) (3.6)........................................................................................7
4. Drie dimensies van organisatiestrategie (3.8).................................................................................7
5. Value chain van Porter (3.8.1).........................................................................................................7
6. Eenvoudige product/marktmatrix van Ansoff (3.8.2)......................................................................8
7. Uitgebreide product/marktmatrix van Ansoff (3.8.2).....................................................................8
8. Eindspelstrategieën volgens Harrigan (3.8.4)..................................................................................8
9. Vormen van synergie (3.9.2)...........................................................................................................8
10. ‘Top-down’ versus ‘ bottom-up’-benadering (3.10.4)...................................................................9
11. Wijzen van strategieformulering volgens Mintzberg (3.10.4).......................................................9
12. Productlevenscyclus (3.12)...........................................................................................................9
13. Financiële levenscyclus (3.12).....................................................................................................10
14. BCG-matrix (3.12).......................................................................................................................10
Modellen voor structureringsproblemen.............................................................................................11
1. Soorten beslissingen en organisatieniveau (4.3)...........................................................................11
2. Constituerende taken versus dirigerende taken (5.2)...................................................................11
3. Soorten zeggenschap H, O, F (5.4)................................................................................................11
4. Organisatiestelsels (5.5)................................................................................................................12
5. Indeling naar oriëntatiecriteria F, P, G, M (5.6 en 5.7)...................................................................12
6. Typen interdependentie en coördinatievoorzieningen (5.8 en 6.10.3).........................................13
7. Taak- en functieontwerp, taakverruiming, taakverrijking en taakroulatie (5.9.4).........................13
8. Taakkarakteristiekenmodel (5.9.7)................................................................................................13
1
, 9. Delegatie, bevoegdheid, verantwoordelijkheid en organisatieschema (5.10 en 5.11)..................14
10. Kwantitatieve groei versus kwalitatieve groei (5.12.1)................................................................14
11. Omspanningsvermogen leiding en maatregelen bij overschrijding (5.13)..................................14
12. Centralisatie versus decentralisatie (5.14)..................................................................................14
13. Typologie van verschijningsvormen (6.1)....................................................................................15
14. Eenhoofdige versus meerhoofdige leiding (6.5.3).......................................................................15
15. Bestuursmodellen instellingen zonder winstoogmerk (6.7.1).....................................................16
16. Groeimodel van Scott (6.8.2)......................................................................................................16
17. Groeimodel van Greiner/Keuning (6.8.3)....................................................................................16
18. Verplatting van organisaties (6.8.5).............................................................................................17
19. Netwerkorganisatie en modulair organiseren (6.9.3)..................................................................17
20. Grensoverschrijdend organiseren (6.10.2 en 6.10.4)..................................................................18
Modellen voor interne afstemmingsproblemen...................................................................................20
1. Bronnen van invloed (7.2).............................................................................................................20
2. Linking pin van Likert (7.3.2).........................................................................................................20
3. Leiderschapsraster van Blake en Mouton (7.3.2)..........................................................................20
4. Driedimensionale (3-D) benadering van Reddin (7.3.3)................................................................20
5. Situationeel leiderschap van Hersey en Blanchard (7.3.3)............................................................21
6. Typen communicatiestructuren van Leavitt (7.4)..........................................................................21
7. Soorten beloningsstelsels (7.5).....................................................................................................22
8. Beleidsrichtlijnen, standaardmethoden en standaardprocedures (7.7)........................................22
9. Planning voor functionele deelgebieden (7.8)..............................................................................22
10. Budgettering en prestatienormen (7.14.2).................................................................................23
11. Management by objectives (MBO) (7.14.1)................................................................................23
12. Balanced scorecard van Kaplan en Norton (7.15).......................................................................23
13. Nationale cultuur en organisatiemodel(len) (8.7.4)....................................................................23
14. Behoeftepiramide van Maslow (8.4.1)........................................................................................24
15. Theorie X en Y van McGregor (7.3.2 en 8.4.2)............................................................................25
16. ‘Motivatie-hygiëne’ -concept van Herzberg (8.4.4).....................................................................26
17. Motivatietheorie van Vroom (8.4.5)...........................................................................................26
18. Psychologische functies van groepen (8.5.2)..............................................................................27
19. Uitingsvormen van organisatiecultuur (8.7.2).............................................................................27
20. Dimensies van organisatiecultuur (8.7.3)....................................................................................27
2
, Algemene modellen
1. Activiteiten manager volgens Mintzberg (1.2)
Activiteiten van een manager (Mintzberg:
1. Interpersoonlijke activiteiten = de manager vertegenwoordigt zijn organisatie(-eenheid) naar
buiten, waarin hij naar voren treedt als leider die verantwoordelijk is voor het scheppen van
een positief werkklimaat. Hij probeert de integratie te bevorderen tussen het werk dat moet
worden gedaan en de behoeften van individuen en groepen die het werk moeten doen.
Daarnaast is hij ook als leider verantwoordelijk voor de bemanning van zijn afdeling of
eenheid en voor opleiding, beoordeling, bevordering en het motiveren en activeren van
personeel
2. Informationele activiteiten = de manager zoekt en ontvangt zowel binnen als buiten zijn
eenheid voortdurend informatie, welke hem in staat moet stellen zijn eenheid en de
relevante omgeving daarvan te doorgronden
3. Besluitvormende activiteiten = informatie wordt via besluitvorming omgezet in planmatige
actie, waarbij de manager, zowel binnen als buiten de organisatie, kansen en bedreigingen
zoekt, evenals mogelijkheden voor vernieuwing, verandering of verbetering
2. Effectiviteitscriteria (1.7)
Een organisatie die positief scoort op de in onderstaande tabel opgenomen criteria is effectief ofwel
succesvol. In een succesvolle organisatie wordt dus efficiency in het gebruik van de middelen
geconstateerd. Daarnaast vertonen de organisatieleden een hoge mate van satisfactie.
Componenten Criteria van effectiviteit Aard van de
problematiek
Middelen Efficiency – de mate waarin bij gegeven Technische
doelstellingen de te bereiken eindtoestand doelmatigheid en
wordt bereikt met opoffering van zo weinig economische
mogelijk middelen doelmatigheid
Interne belanghebbenden Satisfactie – de mate waarin de behoeften Psychosociale
(organisatieleden) van organisatieleden worden bevredigd doelmatigheid
d.m.v. werk-intrinsieke en werk-extrinsieke
factoren
Externe belanghebbenden Behoeftevoorziening – de mate waarin de Maatschappelijke
(partijen in de eisen en behoeften van belanghebbende doelmatigheid
maatschappelijke omgeving) partijen in de externe omgeving wordt
voorzien
Organisatie als complex van Zelfhandhaving d.m.v.: Bestuurlijke
mensen en middelen t.o.v. - Flexibiliteit doelmatigheid
veranderlijkheid in partijen en - Slagvaardigheid – de mate waarin resp. de
situaties in de omvattende snelheid waarmee gereageerd kan worden
maatschappelijke omgeving op zich wijzigende externe omstandigheden
op korte en lange termijn m.b.t. de strategie, structuur en
uitvoeringsdoelstellingen op korte termijn
3
