Samenleving & diversiteit college 1
Structureel functionalisme (Emil Durkheim)
• Oudste paradigma (stroming)
• Samenleving wordt als complex systeem gezien. Als instituten.
• Sprake van onderlinge samenleving tussen de verschillende delen en dat solidariteit,
harmonie en sociale cohesie beoogt.
• Structuur gaat boven het individu.
• Samenleving is een soort menselijk lichaam -> bestaat uit onderdelen en instituten
(gezinnen, scholen, supermarkt, sportvereniging etc.). Deze instituten zorgen voor sociale
cohesie in een wijk. Als er problemen zijn bij de instituten dan ontstaat er een sociaal
probleem ten koste van de sociale cohesie.
• Individuen moeten zich aanpassen aan de samenleving.
• Twee soorten functies van het structureel functionalisme:
➢ Manifeste functie -> bedoelde functie van instituten.
➢ Latente functie -> onbedoelde functie van instituten.
• De focus ligt op mesoniveau van de sociale innovatie.
Conflicttheorie (Karl Marx)
• Instituten en ongelijke samenlevingsstructuren zijn de oorzaak van wijkproblemen.
• Conflict is voortkomend uit sociale ongelijkheid. Sociale cohesie komt vanuit dit paradigma
tot stand middels dwang en niet uit vrije wil.
• Marxistische conflictsociologie komt conflict voort uit de tegenstelling kapitaal en arbeid
terwijl de niet-marxistische variant de scheiding legt tussen degenen die gezag bezitten en
hen die daaraan onderworpen zijn.
• Bijbehorende begrippen -> sekseconflictbenadering, feminisme, rassenconflictbenadering,
sociale ongelijkheid.
Symbolisch interactionisme (Max Weber)
• De middenweg tussen de conflicttheorie en het structureel functionalisme.
• De focus ligt niet op abstracte instituten dan wel ongelijke samenlevingsstructuren, maar op
interacties tussen mensen.
• De samenleving wordt opgevat als het resultaat van de interacties tussen mensen. Wij leven
in een wereld van symbolen, weg geven aan alles een betekenis.
• Menselijke interacties is de oorzaak van het probleem en is ook de oplossing.
• Focus ligt op interacties en samenwerkingen tussen individuen binnen de wijk.
• Instituten zijn mensen die samenleven, mensen maken de wijk.
• Mensen creëren met elkaar cultuur in de wijk.
Koppeling antropologische perspectieven met de drie belangrijkste sociaal werk perspectieven
• Social casework -> structureel functionalisme. Methodieken gericht op sociale cohesie.
Mesoniveau.
• Kritisch sociaal werk -> conflictsociologie. Methodieken gericht op verandering van ongelijke
samenlevingsstructuren. Macroniveau.
• Eigen kracht werken -> symbolisch interactionisme. Methodieken op emancipatie van het
individu. Microniveau.
,Samenleving & diversiteit college 2
Netwerkbenadering
• Nieuwe vorm van empowerment
• Netwerk als krachtbron
Eigen kracht conferentie
Eigen kracht conferenties zijn voor individuen en families, als herstel nodig is, bij leervragen en voor
een groep, wijk of buurt. Al deze varianten gaan uit van dezelfde principes. Een plan maken met
betrokkenen waarbij de regie in handen blijft van de personen of persoon om wie het gaat.
• Eigen -> refereert naar iemand zijn persoonlijke identiteit.
• Conferentie -> het sociaal samenzijn en sociale identiteit.
• Kracht -> verwijst antropologisch naar de religieuze kracht die uitgaat van het samenzijn en
samen problemen oplossen.
Eigen kracht conferentie en sociale identiteit
• Sociale identiteit -> het bewustzijn van een persoon tot een bepaalde groep of meerdere
groepen te behoren.
• Existentialisme -> een mens is een wezen die zichzelf continu ervaart en interpreteert.
• Postmodernisme -> stroming die nog sterkere nadruk legt op sociale identiteit.
• Theemutscultuur -> mensen aren veilig in hun zuil. Ook staat het voor verknelling en
verdrukking van het individu.
• Walkmanego -> geen onderdrukking meer door de zuil. Ruimte voor het eigen verhaal, het
beleven van eigen emoties.
• Screenagers -> mensen die gemakkelijk kunnen omgaan met technologie.
• Consumptiemaatschappij -> samenleving die gekenmerkt wordt door een overvloed aan
consumptieartikelen.
• Homo zappens -> iemand die veel gebruik maak van technologie.
Eigen kracht conferentie, sociale identiteit en sociaal kapitaal
• Sociale identiteit -> het bewustzijn van een persoon tot een bepaalde groep of meerdere
groepen te behoren.
• Sociale netwerken -> een gezin, familie, buurt, school etc.
• Sociaal kapitaal -> de relaties en netwerken die mensen hebben die hun instaat stelt macht
en invloed uit te oefenen in de samenleving. Mensen hebben contacten nodig.
• Disidentificatie -> persoonlijke connecties met de groep worden geminimaliseerd. Zoals het
vermijden van groepsleden.
• Dissociatie -> je stoot je af van je oude identiteit.
• Bonding -> een naar binnen gekeerde groep. Een homogene groep.
• Bridging -> een naar buiten gekeerde groep. Bijv. hulpbronnen van een andere groep.
Eigen kracht conferentie als religieuze krachtbron
• Religie -> het zoeken van een betekenis en zinvolle verbindingen in het leven.
• Cult -> religieuze subcultuur die zich vaak afzet tegen de gevestigde orde.
• Charismatische cult (Scientology cult) -> je volgt de belangen van een heilige man.
, • Spontane cult (eigen kracht conferentie) -> informele samenkomst van mensen met gelijke
ervaringen, ideeën en belangstellingen.
Peyote cult
Genezingsritueel:
• De opening -> sjamaan neemt de leiding.
• Het besloten deel -> proberen te genezen van de ziekte.
• De afronding -> genezingsplan opstellen, iedereen moet helpen.
Sterke overeenkomsten met de eigen kracht conferentie.
Eigen kracht conferentie als neo-tribe
Tribalisme -> een sociologisch concept dat ervan uitgaat dat mensen in reactie op massacultuur
nieuwe, kleinere samenwerkingsverbanden creëren die lijken op premoderne stammen.
Vloeibare moderniteit -> er bestaan amper nog zekerheden. Alles is altijd in beweging.
Eigen kracht conferentie als repressieve overheid
Conflictsociologen zien de EKC als een vorm van staatsdwang van een repressieve overheid. Ze
verplichten mensen om iets te gaan bereiken (prestatiesamenleving).
Samenleving & diversiteit college 3
Intake, diagnose en sociaal werk
• Mary Richmond -> problemen hangen samen met verschillende leefgebieden.
• Doel van een intake -> hulpverlener s kunnen door middel van een intake hulpvragen
formuleren.
• Diagnosticeren -> een oorzaak vinden aan de hand van de verschijnselen.
• DSM 5 -> alle geestelijke aandoeningen staan hierin beschreven, vanuit hier kan een
diagnose gesteld worden.
• Voorstanders diagnosticeren -> recht op informatie en behandeling.
• Tegenstanders diagnosticeren -> stigmatiseren van psychische en lichamelijke zieke mensen.
Wat is normaal en abnormaal gedrag?
• Gedrag is per cultuur verschillend ‘normaal’.
• Vier categorieën van gedrag:
➢ Gecontroleerd normaal gedrag -> past binnen de sociale context.
➢ Ongecontroleerd normaal gedrag -> slecht gedrag.
➢ Gecontroleerd abnormaal gedrag -> onbegrijpelijk, maar valt wel binnen een
bepaalde context in de samenleving.
➢ Ongecontroleerd abnormaal gedrag -> abnormaal gedrag waar geen reden voor is.
Internaliseren vs. Externaliseren.
Externaliseren -> de oorzaak van het probleem ligt buiten jezelf. Je kunt er niks aan doen. Er is weinig
controle over emoties. Vaak conflicten met anderen.
Internaliseren -> de oorzaak ligt bij jezelf. Emoties leiden tot innerlijke onrust. Bijv. angst of een
depressie.
Structureel functionalisme (Emil Durkheim)
• Oudste paradigma (stroming)
• Samenleving wordt als complex systeem gezien. Als instituten.
• Sprake van onderlinge samenleving tussen de verschillende delen en dat solidariteit,
harmonie en sociale cohesie beoogt.
• Structuur gaat boven het individu.
• Samenleving is een soort menselijk lichaam -> bestaat uit onderdelen en instituten
(gezinnen, scholen, supermarkt, sportvereniging etc.). Deze instituten zorgen voor sociale
cohesie in een wijk. Als er problemen zijn bij de instituten dan ontstaat er een sociaal
probleem ten koste van de sociale cohesie.
• Individuen moeten zich aanpassen aan de samenleving.
• Twee soorten functies van het structureel functionalisme:
➢ Manifeste functie -> bedoelde functie van instituten.
➢ Latente functie -> onbedoelde functie van instituten.
• De focus ligt op mesoniveau van de sociale innovatie.
Conflicttheorie (Karl Marx)
• Instituten en ongelijke samenlevingsstructuren zijn de oorzaak van wijkproblemen.
• Conflict is voortkomend uit sociale ongelijkheid. Sociale cohesie komt vanuit dit paradigma
tot stand middels dwang en niet uit vrije wil.
• Marxistische conflictsociologie komt conflict voort uit de tegenstelling kapitaal en arbeid
terwijl de niet-marxistische variant de scheiding legt tussen degenen die gezag bezitten en
hen die daaraan onderworpen zijn.
• Bijbehorende begrippen -> sekseconflictbenadering, feminisme, rassenconflictbenadering,
sociale ongelijkheid.
Symbolisch interactionisme (Max Weber)
• De middenweg tussen de conflicttheorie en het structureel functionalisme.
• De focus ligt niet op abstracte instituten dan wel ongelijke samenlevingsstructuren, maar op
interacties tussen mensen.
• De samenleving wordt opgevat als het resultaat van de interacties tussen mensen. Wij leven
in een wereld van symbolen, weg geven aan alles een betekenis.
• Menselijke interacties is de oorzaak van het probleem en is ook de oplossing.
• Focus ligt op interacties en samenwerkingen tussen individuen binnen de wijk.
• Instituten zijn mensen die samenleven, mensen maken de wijk.
• Mensen creëren met elkaar cultuur in de wijk.
Koppeling antropologische perspectieven met de drie belangrijkste sociaal werk perspectieven
• Social casework -> structureel functionalisme. Methodieken gericht op sociale cohesie.
Mesoniveau.
• Kritisch sociaal werk -> conflictsociologie. Methodieken gericht op verandering van ongelijke
samenlevingsstructuren. Macroniveau.
• Eigen kracht werken -> symbolisch interactionisme. Methodieken op emancipatie van het
individu. Microniveau.
,Samenleving & diversiteit college 2
Netwerkbenadering
• Nieuwe vorm van empowerment
• Netwerk als krachtbron
Eigen kracht conferentie
Eigen kracht conferenties zijn voor individuen en families, als herstel nodig is, bij leervragen en voor
een groep, wijk of buurt. Al deze varianten gaan uit van dezelfde principes. Een plan maken met
betrokkenen waarbij de regie in handen blijft van de personen of persoon om wie het gaat.
• Eigen -> refereert naar iemand zijn persoonlijke identiteit.
• Conferentie -> het sociaal samenzijn en sociale identiteit.
• Kracht -> verwijst antropologisch naar de religieuze kracht die uitgaat van het samenzijn en
samen problemen oplossen.
Eigen kracht conferentie en sociale identiteit
• Sociale identiteit -> het bewustzijn van een persoon tot een bepaalde groep of meerdere
groepen te behoren.
• Existentialisme -> een mens is een wezen die zichzelf continu ervaart en interpreteert.
• Postmodernisme -> stroming die nog sterkere nadruk legt op sociale identiteit.
• Theemutscultuur -> mensen aren veilig in hun zuil. Ook staat het voor verknelling en
verdrukking van het individu.
• Walkmanego -> geen onderdrukking meer door de zuil. Ruimte voor het eigen verhaal, het
beleven van eigen emoties.
• Screenagers -> mensen die gemakkelijk kunnen omgaan met technologie.
• Consumptiemaatschappij -> samenleving die gekenmerkt wordt door een overvloed aan
consumptieartikelen.
• Homo zappens -> iemand die veel gebruik maak van technologie.
Eigen kracht conferentie, sociale identiteit en sociaal kapitaal
• Sociale identiteit -> het bewustzijn van een persoon tot een bepaalde groep of meerdere
groepen te behoren.
• Sociale netwerken -> een gezin, familie, buurt, school etc.
• Sociaal kapitaal -> de relaties en netwerken die mensen hebben die hun instaat stelt macht
en invloed uit te oefenen in de samenleving. Mensen hebben contacten nodig.
• Disidentificatie -> persoonlijke connecties met de groep worden geminimaliseerd. Zoals het
vermijden van groepsleden.
• Dissociatie -> je stoot je af van je oude identiteit.
• Bonding -> een naar binnen gekeerde groep. Een homogene groep.
• Bridging -> een naar buiten gekeerde groep. Bijv. hulpbronnen van een andere groep.
Eigen kracht conferentie als religieuze krachtbron
• Religie -> het zoeken van een betekenis en zinvolle verbindingen in het leven.
• Cult -> religieuze subcultuur die zich vaak afzet tegen de gevestigde orde.
• Charismatische cult (Scientology cult) -> je volgt de belangen van een heilige man.
, • Spontane cult (eigen kracht conferentie) -> informele samenkomst van mensen met gelijke
ervaringen, ideeën en belangstellingen.
Peyote cult
Genezingsritueel:
• De opening -> sjamaan neemt de leiding.
• Het besloten deel -> proberen te genezen van de ziekte.
• De afronding -> genezingsplan opstellen, iedereen moet helpen.
Sterke overeenkomsten met de eigen kracht conferentie.
Eigen kracht conferentie als neo-tribe
Tribalisme -> een sociologisch concept dat ervan uitgaat dat mensen in reactie op massacultuur
nieuwe, kleinere samenwerkingsverbanden creëren die lijken op premoderne stammen.
Vloeibare moderniteit -> er bestaan amper nog zekerheden. Alles is altijd in beweging.
Eigen kracht conferentie als repressieve overheid
Conflictsociologen zien de EKC als een vorm van staatsdwang van een repressieve overheid. Ze
verplichten mensen om iets te gaan bereiken (prestatiesamenleving).
Samenleving & diversiteit college 3
Intake, diagnose en sociaal werk
• Mary Richmond -> problemen hangen samen met verschillende leefgebieden.
• Doel van een intake -> hulpverlener s kunnen door middel van een intake hulpvragen
formuleren.
• Diagnosticeren -> een oorzaak vinden aan de hand van de verschijnselen.
• DSM 5 -> alle geestelijke aandoeningen staan hierin beschreven, vanuit hier kan een
diagnose gesteld worden.
• Voorstanders diagnosticeren -> recht op informatie en behandeling.
• Tegenstanders diagnosticeren -> stigmatiseren van psychische en lichamelijke zieke mensen.
Wat is normaal en abnormaal gedrag?
• Gedrag is per cultuur verschillend ‘normaal’.
• Vier categorieën van gedrag:
➢ Gecontroleerd normaal gedrag -> past binnen de sociale context.
➢ Ongecontroleerd normaal gedrag -> slecht gedrag.
➢ Gecontroleerd abnormaal gedrag -> onbegrijpelijk, maar valt wel binnen een
bepaalde context in de samenleving.
➢ Ongecontroleerd abnormaal gedrag -> abnormaal gedrag waar geen reden voor is.
Internaliseren vs. Externaliseren.
Externaliseren -> de oorzaak van het probleem ligt buiten jezelf. Je kunt er niks aan doen. Er is weinig
controle over emoties. Vaak conflicten met anderen.
Internaliseren -> de oorzaak ligt bij jezelf. Emoties leiden tot innerlijke onrust. Bijv. angst of een
depressie.
