Hoofdstuk 3
3.1 Wet en regelgeving zijn instrumenten om de verhoudingen tussen mensen te sturen.
Recht heeft 2 betekenissen
- Regelgeving toont ook voor uitvoering van de wetten en de rechtspraak of jurisprudentie die
daar uitleg over geeft
- Eerlijk, oprecht, precies en goed
- Een middel/instrument om een rechtvaardige samenleving op te bouwen en in stand te
houden
Hulpverlening: geven van hulp en steun aan mensen in nood, dit kan materieel en immaterieel zijn.
Hulp en recht zijn integratieve praktijken met als doel mensen bij de samenleving te houden en
marginalisering uitstoting tegen te gaan.
Wet en recht leggen het kader vast waarbinnen de uitvoerend werker moet handelen.
Daarnaast moeten ze binnen de handelingsruimte blijven (discretionaire ruimte)
Macroniveau worden politieke keuzes gemaakt
- Op welke zorg mensen les hebben
- Welke premies daar tegenover staan
- Welke gedrag strafbaar moet worden gesteld
Mesniveau geven instellingen vorm aan de wijze waarop wetten worden uitgevoerd
- Dit kan in de vorm van beleid waarin middelen om het doel te bereiken in grote lijnen zijn
vastgelegd. (protocollen).
Protocollen: een precieze beschrijving van de wijze waarop de uitvoerend werker het doel moet
bereiken.
Als de organisatie of instelling meer is gericht op het recht en minder op de hulpverlening, dan zullen
de principes uit het recht meer betekenen.
Hoe preciezer de regels zijn, hoe kleiner de discretionaire ruimte.
4 domeinen waarin hulp en recht in een bepaalde verhouding staat tot elkaar.
1. Straf- en maatregelrecht ( het rechtsdenken heeft daarbij het de meeste macht)
2. De sociale wetgeving ( de ruimte voor hulp is duidelijk binnen het door verschillende wetten
getrokken kader geformuleerd.
Een deel van de taken wordt uitgevoerd door publieke sector (sociale dienst) en de
andere deel door de vrije markt (arbodiensten, re-integratiebedrijven)
3. Familie en jeugdrecht waar de kinderbeschermingsmaatregelen een juridisch kader geven
voor de te bieden hulp
4. Vreemdelingenrecht (hoofdpijnportefeuille) hulp is meestal erg groot, terwijl het recht en de
regelgeving vaak juist bijzonder strikt zijn.
3.2 straf en maatregel recht is het oudste domein
Wat het interessant maakt is dat het strafrecht verschillende functies heeft, de ruimte die de
hulpverlening heeft verschilt per functie.
, (Eerste functie)Strafrecht dient als instrument: correctieve rechtvaardigheid: dit houdt in dat de
staat door middel van strafrechtspleging kan optreden tegen mensen die zich niet aan de wet
houden.
Normhandhaving door toepassing van strafwet heeft een tweeledig doel:
1. Vergelding : de dader kan door gevangenisstraf, een geldboete of door een taakstraf moet
boeten voor het leed dat hij de medeburgers heeft aangedaan.
2. Resocialisatie: hierbij wordt de dader niet alleen ingegeven door humane overwegingen,
maar is ook belangrijk dat wij Nederland niet de doodstraf of de eeuwige verbanning kennen
en de veroordeelde op een gegeven moment dus moet terugkeren in de samenleving (taak
reclassering)
Nog een tweede functie van het recht is de controle op macht:de bevoegdheid om dwang toe te
passen zo nodig met geweld (Taak van politie en OM en staat onder controle van de rechter).
Verhouding van de burger tot de staat staan in klassieke grondrechten en procedureregels (Staat in
Grondrecht & internationale verdragen)
Beschermen de burgers tegen de staatsmacht
Universele waarden: gedrag mag niet achteraf strafbaar worden gesteld als een beroep op
wetgeving niet bekend was
Rol advocaat: hij waakt ervoor dat de universele waarden niet worden geschonden.
Belangrijke principe van rechtssysteem: bij verdenking van een misdrijf moet de staat het bewijs
leveren.
Nog een derde functie van het recht is de mogelijkheid preventieve dwang toe te passen. (het gaat
hierbij om maatregelrecht)
Maatregelrecht houdt zich bezig met de vraag hoe te handelen als er sprake is van weetsovertredend
en/of schadelijk gedrag dat de dader niet ten volle kan worden aangerekend.
Ontoerekeningsvatbaar of verminderd toerekeningsvatbaar: hij heeft het wel gedaan maar draagt
geen of in verminderde mate schuld en krijg daarom terbeschikkingstelling (TBS) opgelegd.
TBS is bedoeld voor ernstig gestoorde mensen die zichzelf of anderen iets aandoen. (geregeld in Wet
Bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen (BOPZ).
Tweesporenbeleid: één spoor voor de hulpverlening en een spoor voor de juridische afhandeling.
Vierde functie van strafrecht: beschermende functie (het gaat hier om bescherming van alle
medeburgers en bescherming van slachtoffers tegen mogelijk herhaling.
Slachtofferhulp bied hulp bij materiële en immateriële schade.
Materiële kant geeft hulp bij het invullen van de verzekeringspapieren en in kaart
brengen van de geleden schade met als doel om een strafzaak te beginnen.
Immateriële kant geeft hulp op het gebied van een luisterend oor of doorverwijzing naar
professionele hulpverlening.
3.1 Wet en regelgeving zijn instrumenten om de verhoudingen tussen mensen te sturen.
Recht heeft 2 betekenissen
- Regelgeving toont ook voor uitvoering van de wetten en de rechtspraak of jurisprudentie die
daar uitleg over geeft
- Eerlijk, oprecht, precies en goed
- Een middel/instrument om een rechtvaardige samenleving op te bouwen en in stand te
houden
Hulpverlening: geven van hulp en steun aan mensen in nood, dit kan materieel en immaterieel zijn.
Hulp en recht zijn integratieve praktijken met als doel mensen bij de samenleving te houden en
marginalisering uitstoting tegen te gaan.
Wet en recht leggen het kader vast waarbinnen de uitvoerend werker moet handelen.
Daarnaast moeten ze binnen de handelingsruimte blijven (discretionaire ruimte)
Macroniveau worden politieke keuzes gemaakt
- Op welke zorg mensen les hebben
- Welke premies daar tegenover staan
- Welke gedrag strafbaar moet worden gesteld
Mesniveau geven instellingen vorm aan de wijze waarop wetten worden uitgevoerd
- Dit kan in de vorm van beleid waarin middelen om het doel te bereiken in grote lijnen zijn
vastgelegd. (protocollen).
Protocollen: een precieze beschrijving van de wijze waarop de uitvoerend werker het doel moet
bereiken.
Als de organisatie of instelling meer is gericht op het recht en minder op de hulpverlening, dan zullen
de principes uit het recht meer betekenen.
Hoe preciezer de regels zijn, hoe kleiner de discretionaire ruimte.
4 domeinen waarin hulp en recht in een bepaalde verhouding staat tot elkaar.
1. Straf- en maatregelrecht ( het rechtsdenken heeft daarbij het de meeste macht)
2. De sociale wetgeving ( de ruimte voor hulp is duidelijk binnen het door verschillende wetten
getrokken kader geformuleerd.
Een deel van de taken wordt uitgevoerd door publieke sector (sociale dienst) en de
andere deel door de vrije markt (arbodiensten, re-integratiebedrijven)
3. Familie en jeugdrecht waar de kinderbeschermingsmaatregelen een juridisch kader geven
voor de te bieden hulp
4. Vreemdelingenrecht (hoofdpijnportefeuille) hulp is meestal erg groot, terwijl het recht en de
regelgeving vaak juist bijzonder strikt zijn.
3.2 straf en maatregel recht is het oudste domein
Wat het interessant maakt is dat het strafrecht verschillende functies heeft, de ruimte die de
hulpverlening heeft verschilt per functie.
, (Eerste functie)Strafrecht dient als instrument: correctieve rechtvaardigheid: dit houdt in dat de
staat door middel van strafrechtspleging kan optreden tegen mensen die zich niet aan de wet
houden.
Normhandhaving door toepassing van strafwet heeft een tweeledig doel:
1. Vergelding : de dader kan door gevangenisstraf, een geldboete of door een taakstraf moet
boeten voor het leed dat hij de medeburgers heeft aangedaan.
2. Resocialisatie: hierbij wordt de dader niet alleen ingegeven door humane overwegingen,
maar is ook belangrijk dat wij Nederland niet de doodstraf of de eeuwige verbanning kennen
en de veroordeelde op een gegeven moment dus moet terugkeren in de samenleving (taak
reclassering)
Nog een tweede functie van het recht is de controle op macht:de bevoegdheid om dwang toe te
passen zo nodig met geweld (Taak van politie en OM en staat onder controle van de rechter).
Verhouding van de burger tot de staat staan in klassieke grondrechten en procedureregels (Staat in
Grondrecht & internationale verdragen)
Beschermen de burgers tegen de staatsmacht
Universele waarden: gedrag mag niet achteraf strafbaar worden gesteld als een beroep op
wetgeving niet bekend was
Rol advocaat: hij waakt ervoor dat de universele waarden niet worden geschonden.
Belangrijke principe van rechtssysteem: bij verdenking van een misdrijf moet de staat het bewijs
leveren.
Nog een derde functie van het recht is de mogelijkheid preventieve dwang toe te passen. (het gaat
hierbij om maatregelrecht)
Maatregelrecht houdt zich bezig met de vraag hoe te handelen als er sprake is van weetsovertredend
en/of schadelijk gedrag dat de dader niet ten volle kan worden aangerekend.
Ontoerekeningsvatbaar of verminderd toerekeningsvatbaar: hij heeft het wel gedaan maar draagt
geen of in verminderde mate schuld en krijg daarom terbeschikkingstelling (TBS) opgelegd.
TBS is bedoeld voor ernstig gestoorde mensen die zichzelf of anderen iets aandoen. (geregeld in Wet
Bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen (BOPZ).
Tweesporenbeleid: één spoor voor de hulpverlening en een spoor voor de juridische afhandeling.
Vierde functie van strafrecht: beschermende functie (het gaat hier om bescherming van alle
medeburgers en bescherming van slachtoffers tegen mogelijk herhaling.
Slachtofferhulp bied hulp bij materiële en immateriële schade.
Materiële kant geeft hulp bij het invullen van de verzekeringspapieren en in kaart
brengen van de geleden schade met als doel om een strafzaak te beginnen.
Immateriële kant geeft hulp op het gebied van een luisterend oor of doorverwijzing naar
professionele hulpverlening.
