Hoorcollege 1a: 05-09-2017
Casus van de week: op papier maken en inleveren voorafgaand aan het college.
Kalimijnen arrest: nummer 12 in arrestenbundel.
Kan een buitenlands vonnis hier ten uitvoer gelegd worden? de rechter kijkt of er sprake was van due process:
- Is het door bevoegde rechter gedaan?
- Heef zich goed kunnen verdedigen?
- Is de veroordeling niet in strijd met onze openbare orde?
Eigenrichtng is verboden, tenzij je boomwortels weghakt.
rt. 3:276 BW = verhaalsrecht op alle goederen.
- Schulden zijn vorderingsrechten. Je vermogen is je bankrekening, positef of negatef. Schuldeisers
kunnen beslag leggen op je bankrekening.
Twee proces inleidende stukken:
- Dagvaarding: boek 1, ttel 2 Rv
- Verzoekschrif: boek 1, ttel 3 Rv
Schrijven van de dagvaarding of het verzoekschrif is één van de essentile bezigheden van de praktjkjurist.
Daarin wordt verwoord wat het probleem is: feiten ordenen, rechtsvraag formuleren en aan de rechter te
kennen geven wat hij het antwoord daarop vindt.
rt. 30a KEI Rv: sinds dit jaar bij twee rechtbanken wordt via KEI gewerkt. KEI Rv houdt in dat digitaal wordt
geprocedeerd. ls proces inleidend stuk missen we het verschil tussen de dagvaarding en het verzoekschrif,
dat wordt een procesinleiding.
Proceskansen inschaten is erg belangrijk: kun je de zaak hardmaken?
rt. 237 Rv = kostenveroordeling is dan belangrijk. ls het verhaal van je cliint niet klopt, dan kan
procederen erg duur worden.
Belangrijkste bronnen van het procesrecht:
- Natonaal:
o Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv): Rv klassiek en KEI Rv
o Wet op de Rechterlijke Organisate (Wet RO)
o Burgerlijk Wetboek (BW) ttel 3.11
o Overige weten en procesreglementen
- Internatonaal: verdragen en verordeningen
Procesreglementen: regels die door rechters onderling zijn afgesproken. Dat zijn aanvullende regels over hoe er
geprocedeerd moet worden. Je moet weten dat het bestaat, maar er wordt niet veel over gevraagd.
Vermogensrechtelijke zaken in de regel met een dagvaarding beginnen. Hierin is er altjd een wederpartj, de
gedaagde.
1
,Verzoekschrifprocedures zijn vaak boek 1 BW procedures, personen- en familierecht, maar ook in boek 2 en
boek 7 BW. Hier vind je niet altjd een wederpartj, dan is het vaak een belanghebbende.
Lezen: art. 112 Rv en art. 278 Rv voor het volgende college. Kijk ook naar de procesinleiding van KEI Rv: art. 30a
lid 2 en 3 KEI Rv.
‘Wat staat er in 111 nieuw, wat ook al in 111 oud stond?’ Dat is een tentamenvraag bijv.
art. 261 Rv is het eerste artkel voor het indienen van een verzoekschrifprocedure. Wanneer het een
verzoekschrif is, blijkt uit de wet.
rt. 78 Rv: van toepassing waar 261 Rv niet op van toepassing is. Dus geen verzoekschrif = dagvaarding.
Bij de verkeerde rechtsingang: art. 69 Rv, herstel door de rechter.
Hoofdrolspelers in het proces:
- Procespartjen
- Rechters en rechtbanken
- Rechtshulpverleners: advocaten en gemachtgden
- Deurwaarder
- Grifer
Drie soorten gerechten, zie art. 2 RO:
1. Eerste aanlegrechter = rechtbank
2. Tweede aanleg = gerechtshof
3. Hoge Raad
Het kantongerecht was tot 2002 een zelfstandig gerecht. Het kantongerecht als zelfstandig rechtsprekend
gerecht is opgegaan in de rechtbank. De rechtbank is dan nu verdeeld in twee kamers: kamer voor kantonzaken
en de kamer voor civiele zaken.
Civiele zaken = verplichte procesvertegenwoordiging
Kantonzaken = procederen in persoon
EVRM: fundamenteel recht op toegang tot de rechter. Ook heef de rechter de verplichtng om een beslissing
te nemen (art. 26 Rv). De rechter beperkt zijn beslissing tot wat verzocht is door de partjen (art. 23 Rv). De
lijdelijkheid van de rechter staat in art. 24 Rv.
Er zijn uitzonderingen op de lijdelijkheid van de rechter:
- mbtshalve aanvulling van de rechtsgrond (art. 25 Rv)
- mbtshalve opdragen van bewijs
- Onderzoeksplicht bij verstek gedaagde (art. 139 Rv): als de gedaagde op de juiste manier is
opgeroepen, constateert de rechter dat de gedaagde er niet is. Dan verleent de rechter verstek. Dan
doet hij over 2 weken uitspraak, en het enige wat hij doet, is of de eiser niet iets te geks verzoekt. Hij
heef de verplichtng om te onderzoeken of het niet te gek is wat de verzoekende partj vraag. rt. 139
Rv staat hoe dat heet.
2
,Hoorcollege 1b: 07-09-2017
Functe van het civiele proces is het verschafen van recht en ttel (dienende functe):
- Toegang tot de rechter: art. 3:296 BW, art. 23-26 Rv
- fdwingen: 3:297-303 BW, art. 430 Rv
Je kunt rechten afdwingen via het procesrecht. Denk aan rechten tot schadevergoeding, etc.
De rechtspraak heef een dienstverlenende functe: wanneer men een geschil heef, kan men de rechter
verzoeken dit te beslechten. Het beslechten van geschillen kan ook via andere mogelijkheden, zo kan er
geschikt worden of kan men arbitrage toepassen.
De rechter lost geschillen niet echt op, vaak is er namelijk enkel een uitspraak van de rechter maar
blijf het meningsverschil tussen partjen bestaan.
New public management: kosten, belang van de rechtspraak, wat levert het op? Dan let je op hele andere
zaken. Je bent dan geen principiile rechtsverschafer, want je doet alles om partjen tevreden te stellen, dus
niet om alles volgens het recht op te lossen. Dit is een nieuwe visie die veel invloed heef op het recht.
Rechtspraak heef een publieke functe. Het belangrijkste doel is om recht te doen. Recht fungeert als een
richtsnoer van handelen: wat kan wel en wat kan niet? Met iedere uitspraak van de rechter wordt daar richtng
aan gegeven.
Shell/Nigeria: olieverontreiniging in Nigeria door een dochtermaatschappij van Shell. Is Shell
verantwoordelijk voor haar dochtermaatschappij? Dat loopt nog bij het hof in Den Haag.
Dit is de bijdrage aan het maatschappelijk debat, ook een functe van het recht. Hier zie je ook de verhouding
tussen het natonale recht en de internatonale verdragen en de invloed daarvan op de rechtstaat.
Enkele beginselen van het burgerlijk procesrecht:
- Toegang rechter
- Eerlijk proces door onder andere hoor en wederhoor
- Binnen redelijke termijn beslissing
- Openbaarheid (eventueel)
De belangrijkste beginselen zijn:
- Onpartjdigheid en onafankelijkheid van de rechter
- Hoor en wederhoor
Mr. Smith: wordt op zijn paard aangereden door een auto. Hij loopt ernstg nekletsel op en belandt in een
rolstoel. Er vindt een kruisverhoor plaats. Eerst de advocaat van de gedaagde partj mag mr. Smith vragen
stellen. Het gaat erom waarom mr. Smith heef gezegd dat hij zich goed voelde pal na het ongeluk.
Woorden spreken niet voor zichzelf: de woorden betekenen pas wat als je de achtergrond kent.
Gelegenheid krijgen om:
- Standpunt naar voren te brengen
- Dit toe te lichten: wat van belang is van commentaar voorzien
- Te reageren op het standpunt van de wederpartj en de bescheiden en gegevens t.k.v. rechter
rt. 19 Rv hoor en wederhoor, dit is de perfecte uitwerking daarvan.
3
, rt. 6 EVRM geef het recht op een algemeen proces. In algemene normen wordt aangegeven wat eerlijke
rechtspraak is. Daar zijn de landen die gebonden zijn aan het verdrag aan gebonden.
Ontstaan EVRM: tegenlicht en reacte op de misgelopen nazi-rechtspraak. De rechters namen toen een
loopje met de beginselen van goede rechtspraak. Dat wilden ze nooit weer zien.
Wat bepaalt art. 6 EVRM?
- Efecteve toegang tot een gerecht dat:
o Onpartjdig en onafankelijk is
o Established by law is
- Behandeling door een gerecht moet:
o Eerlijk zijn (fair):
Hoor en wederhoor toepassen
Partjen processueel gelijk behandelen
Beslissing voldoende motveren
o In het openbaar: behandeling en uitspraak
o Binnen redelijke termijn resulteren in een beslissing op de eis of het verzoek
Rechtsontwikkeling: beginselen zijn per defnite ongeschreven, want dan zou het een rechtsregel zijn in plaats
van een rechtsbeginsel. Later worden ze gecodifceerd.
- 1871 Boneval Faure: formuleert als eerste de beginselen in een handboek.
- Internatonale codifcate vindt ook plaats, zoals in:
o 1950 in het EVRM: art. 6 en 13.
1954 door middel van art. 93 en 94 Gw: directe werking van het EVRM in het
natonale recht van Nederland.
Eind jaren ’70 doorzeten in Nederlandse rechtsorde. Dit werd veroorzaakt door de
Marx-kweste in Belgii betrefende een onwetg kind dat niet kon erven. Dat is
internatonaal afgedwongen en dat leidde ertoe dat men zich ook in Nederland meer
ging beroepen op het verdrag.
o 2009 EU-handvest artkel 47
- Nederland:
o 1983 Grondwet met grondrechten. Hierin stond geen codifcate van art. 6 EVRM
o 1993 veroordeling in de Dombo-zaak
o 2002: grote herziening van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering en Wet op de
Rechterlijke Organisate. Titel 1.3 Rv (vanaf art. 19) ‘algemene voorschrifen voor procedures’.
Recht op toegang tot de rechter is gecodifceerd in verschillende artkelen. Kijk naar
de artkelen: 23 (beslissing), 24 (lijdelijkheid), 25 (recht toepassen) en 26 (verbod op
weigering) Rv.
o 2004: fundamentele herbezinning BPR
o 2016 vereenvoudiging en digitalisering door KEI. Doet niet rechtstreeks wat met de
beginselen, maar wel indirect.
Het opschrif van ttel 1.3 wordt gewijzigd van ‘algemene voorschrifen’ naar
‘algemene beginselen’.
Recht op mondelinge behandeling (art. 30j-30p KEI Rv)
Redelijke termijn: uitspraak in 6 weken in beginsel
Eerlijk proces staat niet in onze Grondwet. Commissie Thomassen heef geadviseerd om dat wel te doen. Er zou
een nieuwe regeling in art. 17 Gw kunnen worden opgenomen.
4
Casus van de week: op papier maken en inleveren voorafgaand aan het college.
Kalimijnen arrest: nummer 12 in arrestenbundel.
Kan een buitenlands vonnis hier ten uitvoer gelegd worden? de rechter kijkt of er sprake was van due process:
- Is het door bevoegde rechter gedaan?
- Heef zich goed kunnen verdedigen?
- Is de veroordeling niet in strijd met onze openbare orde?
Eigenrichtng is verboden, tenzij je boomwortels weghakt.
rt. 3:276 BW = verhaalsrecht op alle goederen.
- Schulden zijn vorderingsrechten. Je vermogen is je bankrekening, positef of negatef. Schuldeisers
kunnen beslag leggen op je bankrekening.
Twee proces inleidende stukken:
- Dagvaarding: boek 1, ttel 2 Rv
- Verzoekschrif: boek 1, ttel 3 Rv
Schrijven van de dagvaarding of het verzoekschrif is één van de essentile bezigheden van de praktjkjurist.
Daarin wordt verwoord wat het probleem is: feiten ordenen, rechtsvraag formuleren en aan de rechter te
kennen geven wat hij het antwoord daarop vindt.
rt. 30a KEI Rv: sinds dit jaar bij twee rechtbanken wordt via KEI gewerkt. KEI Rv houdt in dat digitaal wordt
geprocedeerd. ls proces inleidend stuk missen we het verschil tussen de dagvaarding en het verzoekschrif,
dat wordt een procesinleiding.
Proceskansen inschaten is erg belangrijk: kun je de zaak hardmaken?
rt. 237 Rv = kostenveroordeling is dan belangrijk. ls het verhaal van je cliint niet klopt, dan kan
procederen erg duur worden.
Belangrijkste bronnen van het procesrecht:
- Natonaal:
o Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv): Rv klassiek en KEI Rv
o Wet op de Rechterlijke Organisate (Wet RO)
o Burgerlijk Wetboek (BW) ttel 3.11
o Overige weten en procesreglementen
- Internatonaal: verdragen en verordeningen
Procesreglementen: regels die door rechters onderling zijn afgesproken. Dat zijn aanvullende regels over hoe er
geprocedeerd moet worden. Je moet weten dat het bestaat, maar er wordt niet veel over gevraagd.
Vermogensrechtelijke zaken in de regel met een dagvaarding beginnen. Hierin is er altjd een wederpartj, de
gedaagde.
1
,Verzoekschrifprocedures zijn vaak boek 1 BW procedures, personen- en familierecht, maar ook in boek 2 en
boek 7 BW. Hier vind je niet altjd een wederpartj, dan is het vaak een belanghebbende.
Lezen: art. 112 Rv en art. 278 Rv voor het volgende college. Kijk ook naar de procesinleiding van KEI Rv: art. 30a
lid 2 en 3 KEI Rv.
‘Wat staat er in 111 nieuw, wat ook al in 111 oud stond?’ Dat is een tentamenvraag bijv.
art. 261 Rv is het eerste artkel voor het indienen van een verzoekschrifprocedure. Wanneer het een
verzoekschrif is, blijkt uit de wet.
rt. 78 Rv: van toepassing waar 261 Rv niet op van toepassing is. Dus geen verzoekschrif = dagvaarding.
Bij de verkeerde rechtsingang: art. 69 Rv, herstel door de rechter.
Hoofdrolspelers in het proces:
- Procespartjen
- Rechters en rechtbanken
- Rechtshulpverleners: advocaten en gemachtgden
- Deurwaarder
- Grifer
Drie soorten gerechten, zie art. 2 RO:
1. Eerste aanlegrechter = rechtbank
2. Tweede aanleg = gerechtshof
3. Hoge Raad
Het kantongerecht was tot 2002 een zelfstandig gerecht. Het kantongerecht als zelfstandig rechtsprekend
gerecht is opgegaan in de rechtbank. De rechtbank is dan nu verdeeld in twee kamers: kamer voor kantonzaken
en de kamer voor civiele zaken.
Civiele zaken = verplichte procesvertegenwoordiging
Kantonzaken = procederen in persoon
EVRM: fundamenteel recht op toegang tot de rechter. Ook heef de rechter de verplichtng om een beslissing
te nemen (art. 26 Rv). De rechter beperkt zijn beslissing tot wat verzocht is door de partjen (art. 23 Rv). De
lijdelijkheid van de rechter staat in art. 24 Rv.
Er zijn uitzonderingen op de lijdelijkheid van de rechter:
- mbtshalve aanvulling van de rechtsgrond (art. 25 Rv)
- mbtshalve opdragen van bewijs
- Onderzoeksplicht bij verstek gedaagde (art. 139 Rv): als de gedaagde op de juiste manier is
opgeroepen, constateert de rechter dat de gedaagde er niet is. Dan verleent de rechter verstek. Dan
doet hij over 2 weken uitspraak, en het enige wat hij doet, is of de eiser niet iets te geks verzoekt. Hij
heef de verplichtng om te onderzoeken of het niet te gek is wat de verzoekende partj vraag. rt. 139
Rv staat hoe dat heet.
2
,Hoorcollege 1b: 07-09-2017
Functe van het civiele proces is het verschafen van recht en ttel (dienende functe):
- Toegang tot de rechter: art. 3:296 BW, art. 23-26 Rv
- fdwingen: 3:297-303 BW, art. 430 Rv
Je kunt rechten afdwingen via het procesrecht. Denk aan rechten tot schadevergoeding, etc.
De rechtspraak heef een dienstverlenende functe: wanneer men een geschil heef, kan men de rechter
verzoeken dit te beslechten. Het beslechten van geschillen kan ook via andere mogelijkheden, zo kan er
geschikt worden of kan men arbitrage toepassen.
De rechter lost geschillen niet echt op, vaak is er namelijk enkel een uitspraak van de rechter maar
blijf het meningsverschil tussen partjen bestaan.
New public management: kosten, belang van de rechtspraak, wat levert het op? Dan let je op hele andere
zaken. Je bent dan geen principiile rechtsverschafer, want je doet alles om partjen tevreden te stellen, dus
niet om alles volgens het recht op te lossen. Dit is een nieuwe visie die veel invloed heef op het recht.
Rechtspraak heef een publieke functe. Het belangrijkste doel is om recht te doen. Recht fungeert als een
richtsnoer van handelen: wat kan wel en wat kan niet? Met iedere uitspraak van de rechter wordt daar richtng
aan gegeven.
Shell/Nigeria: olieverontreiniging in Nigeria door een dochtermaatschappij van Shell. Is Shell
verantwoordelijk voor haar dochtermaatschappij? Dat loopt nog bij het hof in Den Haag.
Dit is de bijdrage aan het maatschappelijk debat, ook een functe van het recht. Hier zie je ook de verhouding
tussen het natonale recht en de internatonale verdragen en de invloed daarvan op de rechtstaat.
Enkele beginselen van het burgerlijk procesrecht:
- Toegang rechter
- Eerlijk proces door onder andere hoor en wederhoor
- Binnen redelijke termijn beslissing
- Openbaarheid (eventueel)
De belangrijkste beginselen zijn:
- Onpartjdigheid en onafankelijkheid van de rechter
- Hoor en wederhoor
Mr. Smith: wordt op zijn paard aangereden door een auto. Hij loopt ernstg nekletsel op en belandt in een
rolstoel. Er vindt een kruisverhoor plaats. Eerst de advocaat van de gedaagde partj mag mr. Smith vragen
stellen. Het gaat erom waarom mr. Smith heef gezegd dat hij zich goed voelde pal na het ongeluk.
Woorden spreken niet voor zichzelf: de woorden betekenen pas wat als je de achtergrond kent.
Gelegenheid krijgen om:
- Standpunt naar voren te brengen
- Dit toe te lichten: wat van belang is van commentaar voorzien
- Te reageren op het standpunt van de wederpartj en de bescheiden en gegevens t.k.v. rechter
rt. 19 Rv hoor en wederhoor, dit is de perfecte uitwerking daarvan.
3
, rt. 6 EVRM geef het recht op een algemeen proces. In algemene normen wordt aangegeven wat eerlijke
rechtspraak is. Daar zijn de landen die gebonden zijn aan het verdrag aan gebonden.
Ontstaan EVRM: tegenlicht en reacte op de misgelopen nazi-rechtspraak. De rechters namen toen een
loopje met de beginselen van goede rechtspraak. Dat wilden ze nooit weer zien.
Wat bepaalt art. 6 EVRM?
- Efecteve toegang tot een gerecht dat:
o Onpartjdig en onafankelijk is
o Established by law is
- Behandeling door een gerecht moet:
o Eerlijk zijn (fair):
Hoor en wederhoor toepassen
Partjen processueel gelijk behandelen
Beslissing voldoende motveren
o In het openbaar: behandeling en uitspraak
o Binnen redelijke termijn resulteren in een beslissing op de eis of het verzoek
Rechtsontwikkeling: beginselen zijn per defnite ongeschreven, want dan zou het een rechtsregel zijn in plaats
van een rechtsbeginsel. Later worden ze gecodifceerd.
- 1871 Boneval Faure: formuleert als eerste de beginselen in een handboek.
- Internatonale codifcate vindt ook plaats, zoals in:
o 1950 in het EVRM: art. 6 en 13.
1954 door middel van art. 93 en 94 Gw: directe werking van het EVRM in het
natonale recht van Nederland.
Eind jaren ’70 doorzeten in Nederlandse rechtsorde. Dit werd veroorzaakt door de
Marx-kweste in Belgii betrefende een onwetg kind dat niet kon erven. Dat is
internatonaal afgedwongen en dat leidde ertoe dat men zich ook in Nederland meer
ging beroepen op het verdrag.
o 2009 EU-handvest artkel 47
- Nederland:
o 1983 Grondwet met grondrechten. Hierin stond geen codifcate van art. 6 EVRM
o 1993 veroordeling in de Dombo-zaak
o 2002: grote herziening van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering en Wet op de
Rechterlijke Organisate. Titel 1.3 Rv (vanaf art. 19) ‘algemene voorschrifen voor procedures’.
Recht op toegang tot de rechter is gecodifceerd in verschillende artkelen. Kijk naar
de artkelen: 23 (beslissing), 24 (lijdelijkheid), 25 (recht toepassen) en 26 (verbod op
weigering) Rv.
o 2004: fundamentele herbezinning BPR
o 2016 vereenvoudiging en digitalisering door KEI. Doet niet rechtstreeks wat met de
beginselen, maar wel indirect.
Het opschrif van ttel 1.3 wordt gewijzigd van ‘algemene voorschrifen’ naar
‘algemene beginselen’.
Recht op mondelinge behandeling (art. 30j-30p KEI Rv)
Redelijke termijn: uitspraak in 6 weken in beginsel
Eerlijk proces staat niet in onze Grondwet. Commissie Thomassen heef geadviseerd om dat wel te doen. Er zou
een nieuwe regeling in art. 17 Gw kunnen worden opgenomen.
4
