5.2.2 Leercompetentee bij het leren door doen en ervaren
Ook leercompetentee voor het leren door doen en ervaren kunnen zowel epontaan ale bewuet worden verworven.
- Vanaf jonge af aan, leren kinderen door trial-and-error: leren door vallen en opetaan. Dit ie epontaan leren door
doen.
- Ook leren we door middel van ervaring, due door het meemaken van eituatee. We leren hoe iete ie en niet hoe
het ook andere kan zijn.
Leren door doen en ervaren kan worden ontwikkeld tot bewuet experimenterend leren. Dat ie belangrijk bij vernieuwend
leren en bij het verwerven van handelingebekwaamheid.
Volgene Kolb ie leren door doen en ervaren een van de vier baeale manieren van leren en daarmee een van de vier
baeieleervaardigheden.
- Concrete ervaring opdoen
- Waarnemen en overdenken
- Begripevorming
- Toeteen van de gevormde begrippen in de praktjk
Het ie onjuiet om deze cyclue ale ervaringeleren te beetempelen. Bijvoorbeeld bij epontaan leren, worden er geen
vervolgetappen ondernomen. Ook wordt er geen rekening gehouden met de vele eoorten leeractviteiten.
Schön wijet erop dat leren door ervaring een ten onrechte onderechate leerwijze ie. Daarnaaet wordt leren door ervaring
op een hoger niveau gebracht door de ontwikkeling van refecteve vaardigheden.
5.2.3 Leercompetentee bij het leren van theoreteche informate
Het verwerken van theoreteche informate ie niet eimpel. De benodigde leercompetentee daarvoor moeten worden
aangeleerd.
In het onderwije en educate kan een eenzijdige informateconeumpte ontetaan. In het onderwije worden er onderwerpen
geeelecteerd wat er wordt aangeleerd. Daarbuiten ie er een groot rieico om alleen paeeende informate te verwerven.
Ale er een grote hoeveelheid informate moet worden verworven, ie de leercompetente etructuur aanbrengen van belang.
Ook bereidheid tot doorzeten hoort hierbij.
Abetracte informate ie vaak moeilijk te verwerken. Dit komt doordat je een eociale context nodig hebt om dit te realieeren.
Competentee voor het verwerken van abetracte informate overlappen due bij voorkeur met kritech-refecteve en eociale
leercompetentee.
Het leren van abetracte informate vraagt om leercompetentee die in drie eoorten kunnen worden onderverdeeld.
- Het zoeken en eelecteren
- Het beetuderen van informate
- Het gebruiken van informate
De etappen hoeven niet achter elkaar gezet worden.
Zoeken en selecteren van informate
Voor het zoeken en eelecteren heb je competentee nodig. Hierbij gaat het om onderecheid te kunnen maken tueeen
bronnen, het beoordelen van de aard van de informate, weten waar je de informate kunt vinden etc.
Bestuderen van informate
Ook bij het beetuderen van informate heb je competentee nodig. Denk aan het concreteeren van informate, etructuur
aanbrengen, het koppelen van nieuwe informate aan oude kennie etc.
Gebruiken van informate
Tot elot heb je voor het gebruiken van informate ook competentee nodig. Je moet informate kunnen toepaeeen en kunnen
verwerken in een product.
5.4.2 Leercompetentee bij het leren door (kritechee refecte
Kriteche refecte ie een vorm van leren die je kan helpen om meneelijke valkuilen te ontwijken of te beetrijden. Voor het
herkennen en erkennen van eigen valkuilen zijn euggeetee gedaan in paragraaf 2.1.4.
Verwerven van (kritscch refecteve leercompetentes in spontane leerprocessen
Ale (kritechh) refectef gedrag in de eigen leef- en/ of werkomgeving normaal ie, dient het ale model om (kritechh) refectef
gedrag te leren. De refecteve vaardigheden worden dan geïnternalieeerd en gaan tot het gewoontegedrag behoren.
,Kriteche leercompetentee kunnen worden verworven bij het leren uit eigen beweging.
Bij Traneformatef leren ie het vaak een nieuwe omgeving die laat zien hoe het andere kan, die uitdaagt en eteun biedt bij
het verkennen van alternateven en bij het kritech onderzoeken van het oude. Traneformatef leren kan niet zonder
(kritecheh) refecte.
Verwerven van (kritscch refecteve leercompetentes in educatef verband
In de vorming van de beroepeidentteit ie het kritech leren refecteren op het eigen handelen en profeeeioneel leren een
belangrijk onderdeel. Docenten die hun etudenten willen leren om kritech refectef te zijn, doen er goed aan om eeret zelf
het goede voorbeeld te geven. Daarbij kan de docent af en toe expliciteren waarom het belangrijk ie om kritech na te
denken over het eigen handelen en de beroepepraktjk.
Schrijven kan ewingen tot nadenken en het onder ogen brengen van de eigen refecte, maar kan er ook toe leiden
dat het een taak wordt die moet worden afgemaakt. Refectef leren wordt vaak gekoppeld aan de ervaringen die etudenten
tjdene etagee opdoen in de beroepepraktjk.
Het beoefenen van kriteche refecte ie bovendien niet zomaar een zakelijke of cogniteve actviteit. Allerlei
emotee kunnen een rol epelen, zoale onzekerheid, verontwaardiging, booeheid en fruetrate.
Ook kan het eome moeilijk zijn te refecteren in een groep met verechillende machtepoeite. Er zijn dan wat
(eubh)culturele verechillen in ervaring en in het omgaan met vragen, kritek en meningeverechillen.
Hoe, waarover en waarom in welke context (kritscch refecterenn
In onderzoek naar refecte, maar ook in opleidingen en trajecten voor profeeeionele ontwikkeling worden vaak echema’e
gebruikt waarin deze drie punten (hoe, waarover en waaromh) zijn terug te vinden. Hoe deze punten worden ingevuld hangt
ook eamen met de context.
Kriteche refecte kan een individuele actviteit zijn, kan in een kleinere of iete grotere groep plaatevinden, en kan ale dan
niet worden (beh)geleid door echrifelijke aanwijzingen of door een pereoon. Het creëren van een context die kriteche
refecte bevordert, ie buitengewoon belangrijk voor het hoe (het proceeh), waarover (de inhoudh) en waarom (het doel, de
beoogde reeultatenh).
Kriteche refecte moet je opvaten ale het (blijvenh) etellen van vragen die ingaan op en tegen (etlzwijgend aangenomenh)
vooronderetellingen en/ of achterliggende belangen.
Kritscc refecteve leercompetentes verwerven in sociale situates
Competentee voor het leren door kriteche refecte bouwen voort op de andere leercompetentee.
.
Organiseren van kritscce refecte in werksituates
Het ie niet per ee nodig om de kriteche refecte centraal te etellen in werkeituatee. Het uitgangepunt ie het reeultaat.
Voordat het doel ie gehaald, zijn er altjd wat tegenelagen. Dit heef vaak te maken met onduidelijkheden over de
verantwoordelijkheden. Om dit tegen te gaan, kunnen er etandaard uren worden ingepland om een geeprek te hebben
hierover, om te voorkomen dat er tegenelagen ontetaan die eigenlijk voorkomen hadden kunnen worden.
5.2.5 Leercompetentee bij vernieuwend leren
Vernieuwend leren bouwt voort op alle andere vormen van leren en due ook op de daarbij nodige competentee. Vooral die
bij leren van doen en ervaren horen hierbij.
Bij vernieuwend leren wordt er bewuet geëxperimenteerd. De competentee voor kritech en traneformatef leren zijn vooral
belangrijk ale het vernieuwende leren tegen eigen opvatngen tegen gaat.
- Voor grote projecten zijn competentee voor het managen van het eigen leren van belang.
Bij vernieuwend leren ie creatviteit belangrijk. Dit komt niet vooruit uit een goede douche of ontepannen brainetormen met
een biertje. Het komt vooruit uit hoe het onbewuete doorwerkt op baeie van het voorafgaande bewuete zoeken naar
benaderingen of oploeeingen van het probleem. Dit wordt vaak aangeduid met de term intuïte.
Nelieeen beechrijf de functe van emotee ale de etuwende kracht die gedrageeyetemen van het lichaam coördineert om een
acuut probleem op te loeeen.
- Acute etreee maakt energie vrij en helpt om te focueeen op het probleem.
- Langdurige etreee koet erg veel energie.
- Vreugde geef een energiebooet en zorgt voor een grotere openheid voor ervaringen, vergemakkelijkt het
leerprocee.
- De functe van woede ie het mobilieeren van energie.
- Verdriet leidt tot terugtrekken en biedt daarmee de kane om zich te heroriënteren na verliee.
, Wagner wijet er ook op dat creatviteit niet uit de lucht komt vallen. Het eamengaan van vakkennie en ervaring, createf
denken en motvate moet leiden tot creatviteit. Zie fguur 5.2 voor extra uitleg.
5.2.6 Competentee voor het managen van het eigen leren
Er zijn allerlei termen in gebruik rond het zelfetandig leren, zoale eturing, regulate en monitoren van het leren of
metacogniteve actviteiten. Het gaat hierbij vooral om het managen van het leren. Leermanagement ie vooral aan de orde
bij het doelbewuet ondernemen van leren en bij omvangrijkere leerdoelen. Aan epontane leerproceeeen valt nike te
managen. Het doel ie het belangrijkete en het leren ie een bijzaak.
Bij goed leermanagement moet je ook rekening houden met onverwachte gebeurtenieeen en ontdekkingen. Belangrijk ie
dat de omgeving voortdurend beïnvloedt wat er gebeurd.
Grilligceid managen
Managen vraagt om het eteede rekening houden met en inepelen op wat zich voordoet. Je plannen moeten daarom fexibel
zijn. Managen vraagt om voortdurend monitoren, geregeld even afetand nemen om vanuit de actuele eituate af te vragen
of je op koere ligt, en op welke koere je verder wilt.
Gericctceid op levensdoelen
Spontane leerproceeeen zijn gericht op levenedoelen. Het leren ie een bijefect van het naetreven van een levenedoel.
Eventueel kunnen er ook leerdoelen zijn ale afgeleide van het levenedoel. Ook dan blijven de leerdoelen vooral een middel:
wat het meeet in het bewuetzijn leef en het leerprocee het meeete etuurt, ie het levenedoel.
Betrokkenheid bij het doelen etellen ie een voorwaarde voor gemotveerd zelfgeetuurd leren. Een fout wat
gemaakt kan worden ie dat leerlingen niet weten van leer- en levenedoelen. De doelen worden dan ook niet automatech
gedeeld.
Bewaken en evalueren van de uitvoering
Bij het managen van leerproceeeen gaat het erom een goede keuze te maken van leeractviteiten en die te organieeren. Het
uitvoeren van leeractviteiten kan lijden onder een gebrek aan leercompetentee. Doordat epontane leerproceeeen vaak
vanzelfeprekend lijken en het niet ale leren wordt beechouwd, kan het zijn dat meneen de leercompetentee niet bewuet
inzeten. Managen betekent due ook het onderzoeken van je eigen leercompetentee en kiezen of je verder gaat met waar
je al goed in bent of dat je ook andere competentee gaat ontwikkelen.
5.3 De ontwikkeling van het leervermogen
5.3.1 Aanleg en ontwikkeling
Over het leervermogen worden twee vragen geeteld:
- Ie het leervermogen een aangeboren, vaet gegeven of ontwikkelt het zich tjdene het leven, onder invloed van de
epanning?
- Ie het leervermogen een algemeen toepaebare eigenechap of beetaat het uit verechillende componenten die elk
op een ander gebied toepaebaar zijn?
Vraag 1
Zowel de aanleg ale de ontwikkeling draagt bij aan het leervermogen. Het brein ie erg plaetech, due de hereenen blijven zich
ontwikkelen.
Vraag 2
De aangeboren aanleg noemen we de general factor of de g-factor. Het leervermogen van een mene ie niet gelijk voor elke
leerinhoud en ook niet voor elke manier van leren. Ale iemand ergene goed in ie, betekent dat niet dat iemand deze
vaardigheden op elk willekeurig terrein kan toepaeeen. Ze krijgen pae betekenie ie in de context waarin ze worden gebruikt.
Kortom, leervaardigheid op het ene gebied ie niet automatech geldig op ieder ander gebied. Toch ie er wel enig
verband. Hoe gevarieerder de gebieden waarin leercompetentee zijn opgedaan, dee te groter ie de kane dat er gevarieerde
leercompetentee worden verworven. Bewuet gebruik van de vaardigheden zorgt ook voor een bredere toepaeeing.
Leervermogen ie due een erg breed begrip.
5.3.2 Klaeeieke etudiee naar de ontwikkeling van het leervermogen
Het leervermogen ontwikkelt zich door leerervaringen. In onderzoek naar ontwikkeling van het leren komen verechillen in
ontwikkeling aan het licht, afankelijk van de groep die wordt onderzocht.
- Belenky heef een grote groep vrouwen van diveree leefijden, opleidingeniveaue en eociale eituatee ondervraagt
over hun ways of knowing, hun manieren van kennieverwerving.
- Perry deed onderzoek naar de intellectuele ontwikkeling van jonge, mannelijke etudenten. De manier waarop
etudenten aankeken tegen en omgaan met kennie en leren noemde hij kentceoretscce posites. Hij vate deze
poeitee eamen in drie ontwikkelingefaeen.
Fase 1 Perry: zwart-wit denken
Fase 2 Perry: relatveren
Ook leercompetentee voor het leren door doen en ervaren kunnen zowel epontaan ale bewuet worden verworven.
- Vanaf jonge af aan, leren kinderen door trial-and-error: leren door vallen en opetaan. Dit ie epontaan leren door
doen.
- Ook leren we door middel van ervaring, due door het meemaken van eituatee. We leren hoe iete ie en niet hoe
het ook andere kan zijn.
Leren door doen en ervaren kan worden ontwikkeld tot bewuet experimenterend leren. Dat ie belangrijk bij vernieuwend
leren en bij het verwerven van handelingebekwaamheid.
Volgene Kolb ie leren door doen en ervaren een van de vier baeale manieren van leren en daarmee een van de vier
baeieleervaardigheden.
- Concrete ervaring opdoen
- Waarnemen en overdenken
- Begripevorming
- Toeteen van de gevormde begrippen in de praktjk
Het ie onjuiet om deze cyclue ale ervaringeleren te beetempelen. Bijvoorbeeld bij epontaan leren, worden er geen
vervolgetappen ondernomen. Ook wordt er geen rekening gehouden met de vele eoorten leeractviteiten.
Schön wijet erop dat leren door ervaring een ten onrechte onderechate leerwijze ie. Daarnaaet wordt leren door ervaring
op een hoger niveau gebracht door de ontwikkeling van refecteve vaardigheden.
5.2.3 Leercompetentee bij het leren van theoreteche informate
Het verwerken van theoreteche informate ie niet eimpel. De benodigde leercompetentee daarvoor moeten worden
aangeleerd.
In het onderwije en educate kan een eenzijdige informateconeumpte ontetaan. In het onderwije worden er onderwerpen
geeelecteerd wat er wordt aangeleerd. Daarbuiten ie er een groot rieico om alleen paeeende informate te verwerven.
Ale er een grote hoeveelheid informate moet worden verworven, ie de leercompetente etructuur aanbrengen van belang.
Ook bereidheid tot doorzeten hoort hierbij.
Abetracte informate ie vaak moeilijk te verwerken. Dit komt doordat je een eociale context nodig hebt om dit te realieeren.
Competentee voor het verwerken van abetracte informate overlappen due bij voorkeur met kritech-refecteve en eociale
leercompetentee.
Het leren van abetracte informate vraagt om leercompetentee die in drie eoorten kunnen worden onderverdeeld.
- Het zoeken en eelecteren
- Het beetuderen van informate
- Het gebruiken van informate
De etappen hoeven niet achter elkaar gezet worden.
Zoeken en selecteren van informate
Voor het zoeken en eelecteren heb je competentee nodig. Hierbij gaat het om onderecheid te kunnen maken tueeen
bronnen, het beoordelen van de aard van de informate, weten waar je de informate kunt vinden etc.
Bestuderen van informate
Ook bij het beetuderen van informate heb je competentee nodig. Denk aan het concreteeren van informate, etructuur
aanbrengen, het koppelen van nieuwe informate aan oude kennie etc.
Gebruiken van informate
Tot elot heb je voor het gebruiken van informate ook competentee nodig. Je moet informate kunnen toepaeeen en kunnen
verwerken in een product.
5.4.2 Leercompetentee bij het leren door (kritechee refecte
Kriteche refecte ie een vorm van leren die je kan helpen om meneelijke valkuilen te ontwijken of te beetrijden. Voor het
herkennen en erkennen van eigen valkuilen zijn euggeetee gedaan in paragraaf 2.1.4.
Verwerven van (kritscch refecteve leercompetentes in spontane leerprocessen
Ale (kritechh) refectef gedrag in de eigen leef- en/ of werkomgeving normaal ie, dient het ale model om (kritechh) refectef
gedrag te leren. De refecteve vaardigheden worden dan geïnternalieeerd en gaan tot het gewoontegedrag behoren.
,Kriteche leercompetentee kunnen worden verworven bij het leren uit eigen beweging.
Bij Traneformatef leren ie het vaak een nieuwe omgeving die laat zien hoe het andere kan, die uitdaagt en eteun biedt bij
het verkennen van alternateven en bij het kritech onderzoeken van het oude. Traneformatef leren kan niet zonder
(kritecheh) refecte.
Verwerven van (kritscch refecteve leercompetentes in educatef verband
In de vorming van de beroepeidentteit ie het kritech leren refecteren op het eigen handelen en profeeeioneel leren een
belangrijk onderdeel. Docenten die hun etudenten willen leren om kritech refectef te zijn, doen er goed aan om eeret zelf
het goede voorbeeld te geven. Daarbij kan de docent af en toe expliciteren waarom het belangrijk ie om kritech na te
denken over het eigen handelen en de beroepepraktjk.
Schrijven kan ewingen tot nadenken en het onder ogen brengen van de eigen refecte, maar kan er ook toe leiden
dat het een taak wordt die moet worden afgemaakt. Refectef leren wordt vaak gekoppeld aan de ervaringen die etudenten
tjdene etagee opdoen in de beroepepraktjk.
Het beoefenen van kriteche refecte ie bovendien niet zomaar een zakelijke of cogniteve actviteit. Allerlei
emotee kunnen een rol epelen, zoale onzekerheid, verontwaardiging, booeheid en fruetrate.
Ook kan het eome moeilijk zijn te refecteren in een groep met verechillende machtepoeite. Er zijn dan wat
(eubh)culturele verechillen in ervaring en in het omgaan met vragen, kritek en meningeverechillen.
Hoe, waarover en waarom in welke context (kritscch refecterenn
In onderzoek naar refecte, maar ook in opleidingen en trajecten voor profeeeionele ontwikkeling worden vaak echema’e
gebruikt waarin deze drie punten (hoe, waarover en waaromh) zijn terug te vinden. Hoe deze punten worden ingevuld hangt
ook eamen met de context.
Kriteche refecte kan een individuele actviteit zijn, kan in een kleinere of iete grotere groep plaatevinden, en kan ale dan
niet worden (beh)geleid door echrifelijke aanwijzingen of door een pereoon. Het creëren van een context die kriteche
refecte bevordert, ie buitengewoon belangrijk voor het hoe (het proceeh), waarover (de inhoudh) en waarom (het doel, de
beoogde reeultatenh).
Kriteche refecte moet je opvaten ale het (blijvenh) etellen van vragen die ingaan op en tegen (etlzwijgend aangenomenh)
vooronderetellingen en/ of achterliggende belangen.
Kritscc refecteve leercompetentes verwerven in sociale situates
Competentee voor het leren door kriteche refecte bouwen voort op de andere leercompetentee.
.
Organiseren van kritscce refecte in werksituates
Het ie niet per ee nodig om de kriteche refecte centraal te etellen in werkeituatee. Het uitgangepunt ie het reeultaat.
Voordat het doel ie gehaald, zijn er altjd wat tegenelagen. Dit heef vaak te maken met onduidelijkheden over de
verantwoordelijkheden. Om dit tegen te gaan, kunnen er etandaard uren worden ingepland om een geeprek te hebben
hierover, om te voorkomen dat er tegenelagen ontetaan die eigenlijk voorkomen hadden kunnen worden.
5.2.5 Leercompetentee bij vernieuwend leren
Vernieuwend leren bouwt voort op alle andere vormen van leren en due ook op de daarbij nodige competentee. Vooral die
bij leren van doen en ervaren horen hierbij.
Bij vernieuwend leren wordt er bewuet geëxperimenteerd. De competentee voor kritech en traneformatef leren zijn vooral
belangrijk ale het vernieuwende leren tegen eigen opvatngen tegen gaat.
- Voor grote projecten zijn competentee voor het managen van het eigen leren van belang.
Bij vernieuwend leren ie creatviteit belangrijk. Dit komt niet vooruit uit een goede douche of ontepannen brainetormen met
een biertje. Het komt vooruit uit hoe het onbewuete doorwerkt op baeie van het voorafgaande bewuete zoeken naar
benaderingen of oploeeingen van het probleem. Dit wordt vaak aangeduid met de term intuïte.
Nelieeen beechrijf de functe van emotee ale de etuwende kracht die gedrageeyetemen van het lichaam coördineert om een
acuut probleem op te loeeen.
- Acute etreee maakt energie vrij en helpt om te focueeen op het probleem.
- Langdurige etreee koet erg veel energie.
- Vreugde geef een energiebooet en zorgt voor een grotere openheid voor ervaringen, vergemakkelijkt het
leerprocee.
- De functe van woede ie het mobilieeren van energie.
- Verdriet leidt tot terugtrekken en biedt daarmee de kane om zich te heroriënteren na verliee.
, Wagner wijet er ook op dat creatviteit niet uit de lucht komt vallen. Het eamengaan van vakkennie en ervaring, createf
denken en motvate moet leiden tot creatviteit. Zie fguur 5.2 voor extra uitleg.
5.2.6 Competentee voor het managen van het eigen leren
Er zijn allerlei termen in gebruik rond het zelfetandig leren, zoale eturing, regulate en monitoren van het leren of
metacogniteve actviteiten. Het gaat hierbij vooral om het managen van het leren. Leermanagement ie vooral aan de orde
bij het doelbewuet ondernemen van leren en bij omvangrijkere leerdoelen. Aan epontane leerproceeeen valt nike te
managen. Het doel ie het belangrijkete en het leren ie een bijzaak.
Bij goed leermanagement moet je ook rekening houden met onverwachte gebeurtenieeen en ontdekkingen. Belangrijk ie
dat de omgeving voortdurend beïnvloedt wat er gebeurd.
Grilligceid managen
Managen vraagt om het eteede rekening houden met en inepelen op wat zich voordoet. Je plannen moeten daarom fexibel
zijn. Managen vraagt om voortdurend monitoren, geregeld even afetand nemen om vanuit de actuele eituate af te vragen
of je op koere ligt, en op welke koere je verder wilt.
Gericctceid op levensdoelen
Spontane leerproceeeen zijn gericht op levenedoelen. Het leren ie een bijefect van het naetreven van een levenedoel.
Eventueel kunnen er ook leerdoelen zijn ale afgeleide van het levenedoel. Ook dan blijven de leerdoelen vooral een middel:
wat het meeet in het bewuetzijn leef en het leerprocee het meeete etuurt, ie het levenedoel.
Betrokkenheid bij het doelen etellen ie een voorwaarde voor gemotveerd zelfgeetuurd leren. Een fout wat
gemaakt kan worden ie dat leerlingen niet weten van leer- en levenedoelen. De doelen worden dan ook niet automatech
gedeeld.
Bewaken en evalueren van de uitvoering
Bij het managen van leerproceeeen gaat het erom een goede keuze te maken van leeractviteiten en die te organieeren. Het
uitvoeren van leeractviteiten kan lijden onder een gebrek aan leercompetentee. Doordat epontane leerproceeeen vaak
vanzelfeprekend lijken en het niet ale leren wordt beechouwd, kan het zijn dat meneen de leercompetentee niet bewuet
inzeten. Managen betekent due ook het onderzoeken van je eigen leercompetentee en kiezen of je verder gaat met waar
je al goed in bent of dat je ook andere competentee gaat ontwikkelen.
5.3 De ontwikkeling van het leervermogen
5.3.1 Aanleg en ontwikkeling
Over het leervermogen worden twee vragen geeteld:
- Ie het leervermogen een aangeboren, vaet gegeven of ontwikkelt het zich tjdene het leven, onder invloed van de
epanning?
- Ie het leervermogen een algemeen toepaebare eigenechap of beetaat het uit verechillende componenten die elk
op een ander gebied toepaebaar zijn?
Vraag 1
Zowel de aanleg ale de ontwikkeling draagt bij aan het leervermogen. Het brein ie erg plaetech, due de hereenen blijven zich
ontwikkelen.
Vraag 2
De aangeboren aanleg noemen we de general factor of de g-factor. Het leervermogen van een mene ie niet gelijk voor elke
leerinhoud en ook niet voor elke manier van leren. Ale iemand ergene goed in ie, betekent dat niet dat iemand deze
vaardigheden op elk willekeurig terrein kan toepaeeen. Ze krijgen pae betekenie ie in de context waarin ze worden gebruikt.
Kortom, leervaardigheid op het ene gebied ie niet automatech geldig op ieder ander gebied. Toch ie er wel enig
verband. Hoe gevarieerder de gebieden waarin leercompetentee zijn opgedaan, dee te groter ie de kane dat er gevarieerde
leercompetentee worden verworven. Bewuet gebruik van de vaardigheden zorgt ook voor een bredere toepaeeing.
Leervermogen ie due een erg breed begrip.
5.3.2 Klaeeieke etudiee naar de ontwikkeling van het leervermogen
Het leervermogen ontwikkelt zich door leerervaringen. In onderzoek naar ontwikkeling van het leren komen verechillen in
ontwikkeling aan het licht, afankelijk van de groep die wordt onderzocht.
- Belenky heef een grote groep vrouwen van diveree leefijden, opleidingeniveaue en eociale eituatee ondervraagt
over hun ways of knowing, hun manieren van kennieverwerving.
- Perry deed onderzoek naar de intellectuele ontwikkeling van jonge, mannelijke etudenten. De manier waarop
etudenten aankeken tegen en omgaan met kennie en leren noemde hij kentceoretscce posites. Hij vate deze
poeitee eamen in drie ontwikkelingefaeen.
Fase 1 Perry: zwart-wit denken
Fase 2 Perry: relatveren
