Psychologie hoofdstuk 1
1.1 Psychologisch probleem
Psychologisch probleem = gedrag dat verklaard moet worden
Gedrag = wat mensen doen en laten
Niet alles wat wij doen noemen wij gedrag. Er zijn twee beperkingen.
- Het moet gaan om wat iemand doet of laat.
- Gedrag moet waarneembaar zijn. Een toestand, bijvoorbeeld
bruine ogen, valt hier niet onder.
Gedrag verklaren is het wijzen op mogelijke oorzaken. Een verklaring hoeft
niet altijd juist te zijn. In de psychologie worden verklaringen niet ad hoc
gegeven, maar vanuit een bepaalde theorie. Uit die theorie worden
voorspellingen afgeleid. Via onderzoek wordt er nagegaan of die uitkomen.
Dit noemen we toetsen.
Gedragsdeterminanten = de oorzaken van een bepaald gedrag.
1.2 Psychologie en psychologen
Elke verklaring in de psychologie is voorlopig. Er kan in de toekomst een
betere verklaring worden gevonden.
1.3 Het werkterrein
Meervoudige determinatie = er zijn verschillende oorzaken voor hetzelfde
gedrag aan te wijzen.
- Gedrag verschilt van persoon tot persoon.
- Gedrag verschilt van situatie tot situatie.
Psychologie is opgedeeld in verschillende specialisaties:
- Klinische psychologie
- Ontwikkelingspsychologie
- Arbeids- en organisatiepsychologie
1.3.1 De hersenen in kaart gebracht
Bij al onze gedragingen en lichamelijke activiteiten zijn de hersenen
betrokken. Onze hersenen zijn betrokken bij alles wat we doen. Ze
vervullen mentale functies (denken, leren, onthouden. Hun activiteit
bepaald de gevoelens van lichamelijke (vermoeidheid, pijn) en psychische
aard (liefde, angst).
,De belangrijkste onderdelen van de hersenen zijn:
- De grote hersenen/ de hersenschors: De hersenschors bestaat uit
twee symmetrische delen, de hemisferen. Het linker gedeelte
bestuurt het rechterdeel van het lichaam en de rechterhemisfeer
het linkerdeel.
De hersenschors is van belang bij de hogere functies, zoals
denken, leren, geheugen, waarnemen, herinneren etc.
- De middenhersenen en het bovenste gedeelte van de hersenstam
= limbische systeem. Dit gedeelte wordt bedekt door de
hersenschors. Zij besturen de instinctieve gedragingen en spelen
een belangrijke rol bij emoties. Ook de regulering van inwendige,
lichamelijke functies, zoals de bloeddruk, hartslag en
spijsvertering vindt hier plaats.
- De achterzijde van de hersenen gevormd door de kleine
hersenen. Deze besturen motorische activiteiten. Ook zit hier de
coördinatie van ogen en lichaamsdelen.
De linkerhersenhelft is verantwoordelijk voor het verbale gedrag (spreken,
rekenen, lezen, schrijven).
Ook is de linkerhersenhelft de helft waar het taalvermogen zich bevindt.
Belangrijke taalcentra zijn het:
- Centrum van Broca
- Centrum van Wernicke
Deze taalgebieden zijn ontdekt tijdens onderzoek bij mensen met een
hersenbeschadiging, door middel van CT-scans. Een hersenlaesie kan
leiden tot afasie.
Afasie = verzamelnaam voor allerlei taalstoornissen die kunnen optreden
als gevolg van een hersenbeschadiging.
Grofweg zijn er twee soorten afasie:
- Receptieve afasie = soort waarbij iemand bepaalde woorden wel
hoort of zelf kan uitspreken, maar niet begrijpt – Wernicke
- Expressieve afasie = soort waarbij iemand weet wat er gezegd
wordt, en weet wat hij wilt antwoorden, maar daar niet toe in
staat is – Broca
De laatste jaren zijn er nieuwe onderzoekstechnieken ontwikkeld,
waarmee het bestuderen van gezonde hersenen mogelijk is.
- Positronen-Emissie Tomografe (PET): taal betrokken
hersenprocessen kunnen worden bestudeerd. Er wordt licht
radioactief zuurstof in de bloedbaan gebracht. Met behulp van de
uitgezonden stalring kan nagegaan worden naar welke gebieden
in de hersenen de bloedtoevoer bij bepaalde activiteiten het
grootst is. Hersengebieden waar veel activiteit plaatsvindt, heeft
meer zuurstof nodig.
De rechterhersenhelft is verantwoordelijk voor het non-verbale gedrag
(dromen, oriënteren).
,
1.1 Psychologisch probleem
Psychologisch probleem = gedrag dat verklaard moet worden
Gedrag = wat mensen doen en laten
Niet alles wat wij doen noemen wij gedrag. Er zijn twee beperkingen.
- Het moet gaan om wat iemand doet of laat.
- Gedrag moet waarneembaar zijn. Een toestand, bijvoorbeeld
bruine ogen, valt hier niet onder.
Gedrag verklaren is het wijzen op mogelijke oorzaken. Een verklaring hoeft
niet altijd juist te zijn. In de psychologie worden verklaringen niet ad hoc
gegeven, maar vanuit een bepaalde theorie. Uit die theorie worden
voorspellingen afgeleid. Via onderzoek wordt er nagegaan of die uitkomen.
Dit noemen we toetsen.
Gedragsdeterminanten = de oorzaken van een bepaald gedrag.
1.2 Psychologie en psychologen
Elke verklaring in de psychologie is voorlopig. Er kan in de toekomst een
betere verklaring worden gevonden.
1.3 Het werkterrein
Meervoudige determinatie = er zijn verschillende oorzaken voor hetzelfde
gedrag aan te wijzen.
- Gedrag verschilt van persoon tot persoon.
- Gedrag verschilt van situatie tot situatie.
Psychologie is opgedeeld in verschillende specialisaties:
- Klinische psychologie
- Ontwikkelingspsychologie
- Arbeids- en organisatiepsychologie
1.3.1 De hersenen in kaart gebracht
Bij al onze gedragingen en lichamelijke activiteiten zijn de hersenen
betrokken. Onze hersenen zijn betrokken bij alles wat we doen. Ze
vervullen mentale functies (denken, leren, onthouden. Hun activiteit
bepaald de gevoelens van lichamelijke (vermoeidheid, pijn) en psychische
aard (liefde, angst).
,De belangrijkste onderdelen van de hersenen zijn:
- De grote hersenen/ de hersenschors: De hersenschors bestaat uit
twee symmetrische delen, de hemisferen. Het linker gedeelte
bestuurt het rechterdeel van het lichaam en de rechterhemisfeer
het linkerdeel.
De hersenschors is van belang bij de hogere functies, zoals
denken, leren, geheugen, waarnemen, herinneren etc.
- De middenhersenen en het bovenste gedeelte van de hersenstam
= limbische systeem. Dit gedeelte wordt bedekt door de
hersenschors. Zij besturen de instinctieve gedragingen en spelen
een belangrijke rol bij emoties. Ook de regulering van inwendige,
lichamelijke functies, zoals de bloeddruk, hartslag en
spijsvertering vindt hier plaats.
- De achterzijde van de hersenen gevormd door de kleine
hersenen. Deze besturen motorische activiteiten. Ook zit hier de
coördinatie van ogen en lichaamsdelen.
De linkerhersenhelft is verantwoordelijk voor het verbale gedrag (spreken,
rekenen, lezen, schrijven).
Ook is de linkerhersenhelft de helft waar het taalvermogen zich bevindt.
Belangrijke taalcentra zijn het:
- Centrum van Broca
- Centrum van Wernicke
Deze taalgebieden zijn ontdekt tijdens onderzoek bij mensen met een
hersenbeschadiging, door middel van CT-scans. Een hersenlaesie kan
leiden tot afasie.
Afasie = verzamelnaam voor allerlei taalstoornissen die kunnen optreden
als gevolg van een hersenbeschadiging.
Grofweg zijn er twee soorten afasie:
- Receptieve afasie = soort waarbij iemand bepaalde woorden wel
hoort of zelf kan uitspreken, maar niet begrijpt – Wernicke
- Expressieve afasie = soort waarbij iemand weet wat er gezegd
wordt, en weet wat hij wilt antwoorden, maar daar niet toe in
staat is – Broca
De laatste jaren zijn er nieuwe onderzoekstechnieken ontwikkeld,
waarmee het bestuderen van gezonde hersenen mogelijk is.
- Positronen-Emissie Tomografe (PET): taal betrokken
hersenprocessen kunnen worden bestudeerd. Er wordt licht
radioactief zuurstof in de bloedbaan gebracht. Met behulp van de
uitgezonden stalring kan nagegaan worden naar welke gebieden
in de hersenen de bloedtoevoer bij bepaalde activiteiten het
grootst is. Hersengebieden waar veel activiteit plaatsvindt, heeft
meer zuurstof nodig.
De rechterhersenhelft is verantwoordelijk voor het non-verbale gedrag
(dromen, oriënteren).
,
