Dieetbehandelingsrichtlijn 25 hartalen
Diagnose
Hartfalen is een complex van klachten en verschijnselen bij een structurele of functionele
afwijking van het hart. Deze afwijking dient objectief te zijn vastgesteld, meestal met behulp van
een elektrocardiogram
Centraal bij hartfalen staat een verminderde inspanningstolerantie, zich meestal uitend in
klachten van kortademigheid en/of palpitaties en vermoeidheid. Veelal zijn er ook verschijnselen
van waterretentie. Echter, zeker in vroege stadia van hartfalen kunnen verschijnselen van
waterretentie ontbreken.
Bij hartfalen kan er sprake zijn van:
alleen systolische linkerventrikeldisfunctie;
een combinatie van systolische en diastolische linkerventrikeldisfunctie;
alleen diastolische linkerventrikeldisfunctie.
Mild, matig en ernstig hartfalen zijn termen die gebruikt worden om de ernst van de klinische
symptomen te beschrijven. De meest gebruikte classificatie hiervoor is die van de New York
Heart Association (NYHA) (ref). De NYHA-classificatie is in de klinische praktijk nuttig en heeft
prognostische waarde.
Tabel 1 NYHA functionele classificatie; ernst gebaseerd op symptomen bij inspanning
Klasse l: Geen beperking van het inspanningsvermogen. Normale lichamelijke actviteit veroorzaakt geen
overmatge vermoeihheih palpitates (hartkloppingen of hyspnoe.
klasse ll: Enige beperking van het inspanningsvermogen. In rust geen klachten maar normale lichamelijke
inspanning veroorzaakt overmatge vermoeihheih palpitates of hyspnoe.
Klasse lll: Ernstge beperking van het inspanningsvermogen. In rust geen of weinig klachten maar lichte
lichamelijke inspanning veroorzaakt overmatge vermoeihheih palpitates of hyspnoe.
Klasse lV: Geen enkele lichamelijke inspanning mogelijk zonher klachten; ook klachten in rust.
->Patënten hie ooit symptomatsch zijn geweest en hoor behanheling asymptomatsch zijn geworhen
worhen bij NYHA-klasse I ingeheelh.
De belangrijkste bevindingen bij anamnese
Klachten - verminderde inspanningsvermogen
- kortademigheid, bij inspanning of
ook in rust
- vermoeidheid
- beklemmend gevoel op de borst
Cardiovasculaire voorgeschiedenis Hartziekten en operatieve verrichtingen aan
het hart:
- hartinfarct, Angina pectoris (druk op de
borst), Bypass operatie, percutane
coronaire interventie
- misvormingen van hart en vaatstelsel
- hartklepaandoeningen
- perifeer arteriële bloedvataandoeningen
Risicofactoren - familie anamnese op erfelijke hart-
en vaatziekten
- roken, alcohol
- recente chemotherapie,
hyperlipedemie, hypertensie of DM2
, Als de diagnose hartfalen is gesteld, dient vervolgens de oorzaak te worden vastgesteld. De
meest voorkomende oorzaken van hartfalen zijn:h,hypertensie, hartaandoeningen die ontstaan
door vernauwing in de kransslagader rondom het hart.
Klachten en verschijnselen van verslechtering waarbij de patiënt contact moet opnemen met de
behandelaar:
toenemende (onverwachte) kortademigheid en vermoeidheid
onverwachte toename in lichaamsgewicht (meer dan 2 kg in drie dagen) of zichtbaar
vasthouden van vocht, bijvoorbeeld de broekriem moet een gaatje verder, schoenen en
sieraden zitten strakker (eventueel ook diureticadosis aanpassen door de patiënt zelf);
aanhoudende of terugkerende duizeligheid, verwardheid, cognitieve veranderingen
buikpijn, vol gevoel, verlies van eetlust;
(’s nachts) vaker moeten plassen
Bij het merendeel van de hartfalenpatiënten is sprake van ernstige co-morbiditeit, zoals diabetes
mellitus en hypertensie. Een andere belangrijke vorm van co-morbiditeit is COPD. COPD is een
veelvoorkomende longaandoening bij patiënten met hartfalen De prognose van hartfalen wordt
door COPD nadelig beïnvloed.
Complicaties: Hartfalen kan leihen tot een sterke verminhering van he kwaliteit van leven en tot
carhiale cachexie. De pathofysiologie van cachexie (magerheih bij hartfalen is complex maar
verminherhe eetlust malabsorpte (verminherhe capaciteit van absorpte hoor veneuze stuwing van het
maag-harmkanaal metabole ontregeling en chronische ontstekingsfactoren zijn van invloeh.
Behandeling
Het doel van de behandeling van hartfalen is het reduceren van morbiditeit en mortaliteit.
Doel van de multidisciplinaire behandeling bij chronisch hartfalen
Preventie - Voorkomen van myocardschade
- Voorkomen van toename van
bestaande myocardschade
- Voorkomen van overvulling en
ondervulling
- Voorkomen van exacerbaties van het
hart
- Voorkomen van ziekenhuisopname
Morbiditeit Verbeteren van kwaliteit van leven
Verminderen van oedeem en waterretentie
Behouden van inspanningstolerantie
Verminderen van vermoeidheid en
kortademigheid
Verkleinen van kans op ziekenhuis opname
Prognose Verminderen van mortaliteit
Uitgangspunten zijn:
Diagnose
Hartfalen is een complex van klachten en verschijnselen bij een structurele of functionele
afwijking van het hart. Deze afwijking dient objectief te zijn vastgesteld, meestal met behulp van
een elektrocardiogram
Centraal bij hartfalen staat een verminderde inspanningstolerantie, zich meestal uitend in
klachten van kortademigheid en/of palpitaties en vermoeidheid. Veelal zijn er ook verschijnselen
van waterretentie. Echter, zeker in vroege stadia van hartfalen kunnen verschijnselen van
waterretentie ontbreken.
Bij hartfalen kan er sprake zijn van:
alleen systolische linkerventrikeldisfunctie;
een combinatie van systolische en diastolische linkerventrikeldisfunctie;
alleen diastolische linkerventrikeldisfunctie.
Mild, matig en ernstig hartfalen zijn termen die gebruikt worden om de ernst van de klinische
symptomen te beschrijven. De meest gebruikte classificatie hiervoor is die van de New York
Heart Association (NYHA) (ref). De NYHA-classificatie is in de klinische praktijk nuttig en heeft
prognostische waarde.
Tabel 1 NYHA functionele classificatie; ernst gebaseerd op symptomen bij inspanning
Klasse l: Geen beperking van het inspanningsvermogen. Normale lichamelijke actviteit veroorzaakt geen
overmatge vermoeihheih palpitates (hartkloppingen of hyspnoe.
klasse ll: Enige beperking van het inspanningsvermogen. In rust geen klachten maar normale lichamelijke
inspanning veroorzaakt overmatge vermoeihheih palpitates of hyspnoe.
Klasse lll: Ernstge beperking van het inspanningsvermogen. In rust geen of weinig klachten maar lichte
lichamelijke inspanning veroorzaakt overmatge vermoeihheih palpitates of hyspnoe.
Klasse lV: Geen enkele lichamelijke inspanning mogelijk zonher klachten; ook klachten in rust.
->Patënten hie ooit symptomatsch zijn geweest en hoor behanheling asymptomatsch zijn geworhen
worhen bij NYHA-klasse I ingeheelh.
De belangrijkste bevindingen bij anamnese
Klachten - verminderde inspanningsvermogen
- kortademigheid, bij inspanning of
ook in rust
- vermoeidheid
- beklemmend gevoel op de borst
Cardiovasculaire voorgeschiedenis Hartziekten en operatieve verrichtingen aan
het hart:
- hartinfarct, Angina pectoris (druk op de
borst), Bypass operatie, percutane
coronaire interventie
- misvormingen van hart en vaatstelsel
- hartklepaandoeningen
- perifeer arteriële bloedvataandoeningen
Risicofactoren - familie anamnese op erfelijke hart-
en vaatziekten
- roken, alcohol
- recente chemotherapie,
hyperlipedemie, hypertensie of DM2
, Als de diagnose hartfalen is gesteld, dient vervolgens de oorzaak te worden vastgesteld. De
meest voorkomende oorzaken van hartfalen zijn:h,hypertensie, hartaandoeningen die ontstaan
door vernauwing in de kransslagader rondom het hart.
Klachten en verschijnselen van verslechtering waarbij de patiënt contact moet opnemen met de
behandelaar:
toenemende (onverwachte) kortademigheid en vermoeidheid
onverwachte toename in lichaamsgewicht (meer dan 2 kg in drie dagen) of zichtbaar
vasthouden van vocht, bijvoorbeeld de broekriem moet een gaatje verder, schoenen en
sieraden zitten strakker (eventueel ook diureticadosis aanpassen door de patiënt zelf);
aanhoudende of terugkerende duizeligheid, verwardheid, cognitieve veranderingen
buikpijn, vol gevoel, verlies van eetlust;
(’s nachts) vaker moeten plassen
Bij het merendeel van de hartfalenpatiënten is sprake van ernstige co-morbiditeit, zoals diabetes
mellitus en hypertensie. Een andere belangrijke vorm van co-morbiditeit is COPD. COPD is een
veelvoorkomende longaandoening bij patiënten met hartfalen De prognose van hartfalen wordt
door COPD nadelig beïnvloed.
Complicaties: Hartfalen kan leihen tot een sterke verminhering van he kwaliteit van leven en tot
carhiale cachexie. De pathofysiologie van cachexie (magerheih bij hartfalen is complex maar
verminherhe eetlust malabsorpte (verminherhe capaciteit van absorpte hoor veneuze stuwing van het
maag-harmkanaal metabole ontregeling en chronische ontstekingsfactoren zijn van invloeh.
Behandeling
Het doel van de behandeling van hartfalen is het reduceren van morbiditeit en mortaliteit.
Doel van de multidisciplinaire behandeling bij chronisch hartfalen
Preventie - Voorkomen van myocardschade
- Voorkomen van toename van
bestaande myocardschade
- Voorkomen van overvulling en
ondervulling
- Voorkomen van exacerbaties van het
hart
- Voorkomen van ziekenhuisopname
Morbiditeit Verbeteren van kwaliteit van leven
Verminderen van oedeem en waterretentie
Behouden van inspanningstolerantie
Verminderen van vermoeidheid en
kortademigheid
Verkleinen van kans op ziekenhuis opname
Prognose Verminderen van mortaliteit
Uitgangspunten zijn:
