samenvatting 'A short History of the Middle Ages' van Barbara Rosenwein, ZESDE EDITIE

Hoofdstuk 1: “proloog”: de Romeinse wereld
transformeert (300-600)
Samenvatting Rosenwein:
De crisis van de derde eeuw degradeerde de oude Romeinse elite, waardoor nieuwe groepen op de
voorgrond konden treden. Onder deze groepen waren de Christenen, die geloofden in één God en
één manier om hem te begrijpen en te aanbidden. Deze religie werd de officiële godsdienst van het
rijk onder keizer Theodosius, waardoor de Christenen een nieuwe definitie van het heilige moest
definiëren: het was niet langer meer privé in huishoudens of stadstempels, maar in de waardevolle
relikwieën van heiligen en in de Eucharisme, in degene die die het woord van God op aarde
verspreiden (priesters, bisschoppen en keizers) en in degene die hun leven wijdden aan God in
dagelijks martelaarschap (de monniken).

Politiek gezien was het rijk, wat eens een bijeenraping van veroverde provincies was, voor het
grootste gedeelte veroverd door zijn periferie. Voor hun eigen bestwil moesten de Romeinen
erkennen dat er een wederzijdse afhankelijkheid tussen hen en hun achterland was. Ze nodigden de
barbaren uit in hun eigen gebied, maar weigerden toen in de behoeftes van hun gasten te voorzien.
Die soort afwijzing was te laat; de barbaren waren al onderdeel van het rijk, en in het westen namen
ze de macht over. In de volgende eeuw zullen zij laten zien hoeveel ze geleerd hebben van hun
voormalige gastheren.



 Rond 300 was het Romeinse rijk als een soort sjaal om de middellandse zee heen
 Het was niet echt één rijk, maar het bestaat meer uit allerlei verschillende regio’s en
gemeenschappen
 Macht gaat steeds meer naar de provinciale elite
 Maar die verloren uiteindelijk ook macht door de verhuizing van barbaren in het Romeinse
rijk

De provincialisering van het rijk (250-350)
 Crisis van de derde eeuw
o Vanuit het noorden de barbaren
o Vanuit het oosten de Perzen
 Het rijk was door de oorlogen te groot om door een man te laten regerenhervormingen die
provincies meer macht gaven
 Hervormingen
o Uitbreiding leger
o Nieuwe fortificaties en ommuurde steden
 Je hebt hier meer soldaten voor nodig
o De geboortecijfers daalden en door een epidemie gingen er veel mensen
doodminder soldaten
o De oplossing is soldaten van verder weg halenHet Romeinse bestuur gaf land en
dergelijke aan barbaarse groepen, waardoor deze zich in het rijk vestigden
 Externe problemen Romeinse rijk
o Invasies van het rijk
 Interne problemen
o Ziektes


1

, o Politieke onrust
o Opvolgingscrisis
o “breakaway empires”
 Decentralisatie
 Ontevredenheid met Rome
 Macht provinciale legers
o Inflatieoverheid maakt geld minder waard
 Belasting↑belangrijkheid provincies↑
 Diocletian en Constantijn lossen de crisis uiteindelijk op
o Diocletianrijk in 4en
o Constantijnpolitieke stabiliteit (want hij is lang aan de macht)
 Rome te ver weg van grenzenMaximian maakt van Milaan de hoofdstad
o Rome wordt steeds minder belangrijkandere steden belangrijker

Een nieuwe religie
 Regering van Constantijn markeerde transformatie Romeins Rijk
 Palestina
o Al vroeg veel creatieve, religieuze en sociale ideeën
o Ontstaan Joden- en christendom

Christendom

 Eerst weinig aanhangers
 Heidens geloof (staatsgoden) was overal: persoonlijk, familie, lokaal en nationaal
 Aantrekkingskracht
o Die geen elite kon worden, kon wel tot de “geselecteerden” van God behoren
 Kon met weinig educatie in de hemel komen
o Open voor iedereen (ook vrouwen en niet-Romeinen)
o In elk gebied gelijkgoed voor reizigers
 Vervolging
o Vooral in tijden van crisis
o Zondebokken
 “the wrath of the gods”
o Want Christenen zeiden dat hun God die voor iedereen was; geen definieerbare
groep (Joden waren nog oke door culturele identiteit)
 Organisatie
o Goed georganiseerd
o Kerken
o Van onder naar boven:
 De “gewone” mensen
 Geestelijken (clergy)
 Regionale bisschop geassisteerd door priester, diaken en anderen
 Aartsbisschoppen
 Patrichiars
 Paus
 Edict van Milaan
o Tolerantie van alle geloven in het rijk
o Christenen profiteren vooral: krijgen bezit terug


2