Rechtvaardigheid Michael J. Sandel: Hoofdstuk 1, 2, 5, 6
&8
Hoofdstuk 1
Vrijemarkteconomie = prijzen worden bepaald door vraag en aanbod
- Thomas Sowell vindt dit niet onrechtvaardig
- Jeff Jacoby: als de markt de prijzen aankanm is het rechtvaardig
Er zijn 3 manieren om te kijken naar rechtvaardigheid:
- Maximaliseren van welzijn
- Respecteren van vrijheid
- Bevorderen van deugdzaamheid
Twee aanspraken verdedigen de vrije markt:
- Aanspraak op welzijn
o Mensen doen hun best om te voorzien in de goederenwens van anderen
- Aanspraak op vrijheid
o Laat mensen zelf kiezen welke waarde ze willen toekennen aan goederen
en diensten die ze uitwisselen.
Vraag hierbij is: zijn kopers onder druk vrij?
Verontwaardiging: de specifeke vorm van woede die je voelt wanneer je denkt dat mensen
iets krijgen waar ze geen recht op hebbenm ofewel: woede over onrechtvaardigheid.
Hebzucht is een ondeugd: individuele ondeugd die haaks op de deugd van het burgerschap
staat.
Wie bepaalt wat een deugd/ondeugd is? Volgens velen moet de wet hierin neutraal zijn.
- Aristoteles: Rechtvaardigheid houdt in dat aan mensen gegeven wordt wat hun
toekomt. De wet kan niet neutraal zijn in ‘wat goed leven’ is.
- Moderne flosofe (zoals Rawls en aantz: de principes van rechtvaardigheid
waaruit onze rechten voortvloeienm mogen niet gebaseerd zijn op een specifeke
opvatting van deugdzaamheid of over de beste manier van leven.
Oudheid: theorieën over rechtvaardigheid zijn gebaseerd op deugdzaamheid.
Modern: theorieën over rechtvaardigheid zijn gebaseerd op vrijheid.
Manieren om naar rechtvaardigheid te kijken:
- Utilitarisme: hoe en waarom we welzijn moeten maximaliseren.
- Rechtvaardigheid verbonden aan vrijheid (= nadruk op respect voor de rechten
van het individuz
o Laisser-faire (neoliberalenz: respecteren en bevestigen van de vrijwillige
keuzes van volwassenen die weten waarvoor ze kiezen.
, o Eerlijkheid: gericht op egalitarismem rechtvaardigheid vereist een beleid
dat sociale en economische achterstand ophef en dat aan ieder mens een
eerlijke kans op succes geef.
- Deugdzaamheid: een rechtvaardige samenleving behoort bepaalde deugden en
ideeën over de beste manier van leven te ondersteunen.
Moreel redeneren:
- Manieren waarop we anderen van ons gelijk kunnen overtuigen.
- Greep krijgen op onze eigen opvattingen: wat & waarom.
Moreel dilemma:
- Morele principes die onderling tegenstrijdig zijn.
- Wanneer we niet kunnen voorspellen hoe de omstandigheden waarin we ons
bevinden zich zullen ontwikkelen.
Hoe ontstaat morele refectiei als vanzelf vanuit onze confrontatie met een lastige morele
kwestie:
1. Een overtuiging of een mening over wat de juiste handelswijze is.
2. Nadenken over de redenen van deze overtuiging en erachter proberen te komen op
welk principe ze is gebaseerd.
3. Confrontatie met een situatie die het principe op losse schroeven zet verwarring
De kracht van deze verwarring voelen en de druk om haar te verhelderen is de aanzet tot
flosofe
Morele refectie: heen en weer gaan van de geestm tussen onze oordelen en principesm van de
wereld van het handelen naar het domein van redeneren en weer terug. Dit is geen streven
van enkelingenm maar een sociale onderneming: er is een gesprekspartner voor nodig.
- Plato: er zijn meningen en overtuigingen nodig die de morele refectie kunnen
voedenm ook al zijn ze onvolledig en ondoordacht.
Hoofdstuk 5
Utilitaristisch principe: moreel besef bestaat uit het tegen elkaar afwegen van de voor- en
nadelenm maar eist wel dat alle sociale consequenties daarbij betrokken worden.
Twee rivaliserende benaderingen van rechtvaardigheid:
- Morele kwaliteit van een handeling hangt uitsluitend af van de gevolgen van die
handeling.
- Bij een morele inschatting niet uitsluitend aandacht besteden aan de
consequenties van een handeling. Er bestaan namelijk rechten en plichten die we
horen te eerbiedigen om redenen die niets te maken hebben met sociale
consequenties.
Jeremy Bentham:
- Grondlegger van het utilitarisme:
o Het hoogste principe in de ethiek moet maximalisatie van geluk zijn.
&8
Hoofdstuk 1
Vrijemarkteconomie = prijzen worden bepaald door vraag en aanbod
- Thomas Sowell vindt dit niet onrechtvaardig
- Jeff Jacoby: als de markt de prijzen aankanm is het rechtvaardig
Er zijn 3 manieren om te kijken naar rechtvaardigheid:
- Maximaliseren van welzijn
- Respecteren van vrijheid
- Bevorderen van deugdzaamheid
Twee aanspraken verdedigen de vrije markt:
- Aanspraak op welzijn
o Mensen doen hun best om te voorzien in de goederenwens van anderen
- Aanspraak op vrijheid
o Laat mensen zelf kiezen welke waarde ze willen toekennen aan goederen
en diensten die ze uitwisselen.
Vraag hierbij is: zijn kopers onder druk vrij?
Verontwaardiging: de specifeke vorm van woede die je voelt wanneer je denkt dat mensen
iets krijgen waar ze geen recht op hebbenm ofewel: woede over onrechtvaardigheid.
Hebzucht is een ondeugd: individuele ondeugd die haaks op de deugd van het burgerschap
staat.
Wie bepaalt wat een deugd/ondeugd is? Volgens velen moet de wet hierin neutraal zijn.
- Aristoteles: Rechtvaardigheid houdt in dat aan mensen gegeven wordt wat hun
toekomt. De wet kan niet neutraal zijn in ‘wat goed leven’ is.
- Moderne flosofe (zoals Rawls en aantz: de principes van rechtvaardigheid
waaruit onze rechten voortvloeienm mogen niet gebaseerd zijn op een specifeke
opvatting van deugdzaamheid of over de beste manier van leven.
Oudheid: theorieën over rechtvaardigheid zijn gebaseerd op deugdzaamheid.
Modern: theorieën over rechtvaardigheid zijn gebaseerd op vrijheid.
Manieren om naar rechtvaardigheid te kijken:
- Utilitarisme: hoe en waarom we welzijn moeten maximaliseren.
- Rechtvaardigheid verbonden aan vrijheid (= nadruk op respect voor de rechten
van het individuz
o Laisser-faire (neoliberalenz: respecteren en bevestigen van de vrijwillige
keuzes van volwassenen die weten waarvoor ze kiezen.
, o Eerlijkheid: gericht op egalitarismem rechtvaardigheid vereist een beleid
dat sociale en economische achterstand ophef en dat aan ieder mens een
eerlijke kans op succes geef.
- Deugdzaamheid: een rechtvaardige samenleving behoort bepaalde deugden en
ideeën over de beste manier van leven te ondersteunen.
Moreel redeneren:
- Manieren waarop we anderen van ons gelijk kunnen overtuigen.
- Greep krijgen op onze eigen opvattingen: wat & waarom.
Moreel dilemma:
- Morele principes die onderling tegenstrijdig zijn.
- Wanneer we niet kunnen voorspellen hoe de omstandigheden waarin we ons
bevinden zich zullen ontwikkelen.
Hoe ontstaat morele refectiei als vanzelf vanuit onze confrontatie met een lastige morele
kwestie:
1. Een overtuiging of een mening over wat de juiste handelswijze is.
2. Nadenken over de redenen van deze overtuiging en erachter proberen te komen op
welk principe ze is gebaseerd.
3. Confrontatie met een situatie die het principe op losse schroeven zet verwarring
De kracht van deze verwarring voelen en de druk om haar te verhelderen is de aanzet tot
flosofe
Morele refectie: heen en weer gaan van de geestm tussen onze oordelen en principesm van de
wereld van het handelen naar het domein van redeneren en weer terug. Dit is geen streven
van enkelingenm maar een sociale onderneming: er is een gesprekspartner voor nodig.
- Plato: er zijn meningen en overtuigingen nodig die de morele refectie kunnen
voedenm ook al zijn ze onvolledig en ondoordacht.
Hoofdstuk 5
Utilitaristisch principe: moreel besef bestaat uit het tegen elkaar afwegen van de voor- en
nadelenm maar eist wel dat alle sociale consequenties daarbij betrokken worden.
Twee rivaliserende benaderingen van rechtvaardigheid:
- Morele kwaliteit van een handeling hangt uitsluitend af van de gevolgen van die
handeling.
- Bij een morele inschatting niet uitsluitend aandacht besteden aan de
consequenties van een handeling. Er bestaan namelijk rechten en plichten die we
horen te eerbiedigen om redenen die niets te maken hebben met sociale
consequenties.
Jeremy Bentham:
- Grondlegger van het utilitarisme:
o Het hoogste principe in de ethiek moet maximalisatie van geluk zijn.
