Samenvatting literatuur EER – EU deel
Inhoud
Week 1 ..................................................................................................................................................... 2
Kennisclip interne markt en mededingingsrecht................................................................................. 2
Week 2: vrij verkeer van goederen .......................................................................................................... 3
Hoofdstuk 7 ......................................................................................................................................... 3
Week 3: vrij verkeer van personen, Week 4: dienstenrichtlijn ................................................................ 7
Hoofdstuk 8 ......................................................................................................................................... 7
Week 5: kartelverbod ............................................................................................................................ 12
Hoofdstuk 3: het kartelverbod .......................................................................................................... 12
Week 6: misbruik van economische machtspositie .............................................................................. 16
Week 7 en 8: handhaving van het mededingingsrecht ......................................................................... 19
Hoofdstuk 7: handhaving van het mededingingsrecht door de Commissie en ACM ........................ 19
Week 9: concentratietoezicht ................................................................................................................ 24
Hoofdstuk 5: concentratietoezicht .................................................................................................... 24
Week 10: staatssteun ............................................................................................................................ 26
Hoofdstuk 8: overheid en mededinging ............................................................................................ 26
Jurisprudentie ........................................................................................................................................ 27
Week 2 ............................................................................................................................................... 27
Week 3 ............................................................................................................................................... 28
Week 4 ............................................................................................................................................... 28
Week 5 ............................................................................................................................................... 29
Week 6 ............................................................................................................................................... 29
Week 10 ............................................................................................................................................. 29
1
,Week 1
Kern van het Europees recht: hoofdstuk 6, 7, 8 en 9
Kennisclip interne markt en mededingingsrecht
Kennisclip interne markt en mededingingsrecht
Interne markt
1. Fundamentele vrijheden
a. Vrij verkeer van goederen
b. Personen
c. Diensten
d. Kapitaal
2. Mededingingsrecht
Waarom hebben we de interne markt? Bevordering van: vrede, veiligheid en welvaart. In de interne
markt kunnen productiefactoren vrijelijk bewegen. Lidstaten mogen geen belemmeringen opmerken
in deze interne markt. Stel: alleen Duitse mensen mogen worden aangenomen of Apple en Samsung
verkopen de markt.
Vier fundamentele vrijheden
• Met name gericht aan lidstaten
• Medediningsrecht richt zich meer op ondernemingen
Art. 45 VWEU heeft horizontale rechtstreekse werking → als werknemer tegen een particulier bedrijf
→ dus ook bedrijven kunnen belemmeringen opwerpen.
In mededingsingsrecht kunnen ook overheden belemmeringen worden opgeworden (bv. staatssteun
→ starbucks krijgt allerlei belasting voordelen).
De vier fundamentele vrijheden
Vraag 1: grensoverschrijdend element? Ja, Europees recht; nee, nationaal recht
Vraag 2: goederen? Personen? Diensten? Kapitaal?
Werknemer: onder gezag van een ander
Langdurig: vestiging
Kort: diensten
Mededingingsrecht
Mededingingsrecht bestaat uit 2 soorten regels:
1. Regels m.b.t. ondernemingen
a. Concentratietoezicht
b. De twee verboden
2. Regels m.b.t. lidstaten (staatssteun)
Concentraties
• Fusie
• Overname
• Joint Venture
Art. 101 VWEU kartelverbod -→ gedraging meerdere onderneming
Art. 102 VWEU misbruik dominante positie → gedrag één onderneming
2
, Week 2: vrij verkeer van goederen
Hoofdstuk 7
7.2 Toepasselijkheid van de Verdragsbepalingen inzake de vier fundamentele vrijheden
➢ Grensoverschrijdend element: voor de vier fundamentele vrijheden geldt dat er een
grensoverschrijdend element moet zijn → iets of iemand gaat de grens over.
➢ Omgekeerde discriminatie: als er geen grensoverschrijdend element is dan is er sprake van
een zuiver interne situatie. Dit kan leiden tot omgekeerde discriminatie waarbij een lidstaat
zijn eigen onderdanen minder gunstig behandelt dan onderdanen uit andere lidstaten. Bv. X
verkoopt en produceert boter alleen in België. Y produceert boter in Frankrijk en verkoopt
deze in Frankrijk en België. België bepaalt dat etiketten van boter die daar verkocht wordt aan
bepaalde eisen moet voldoen. X kan zich alleen op nationaal recht beroepen en dus geen
beroep doen op art. 34 VWEU. Y kan dit wel.
7.3 Het begrip ‘goed’ in de zin van het VWEU
Het VWEU bevat geen definitie van het begrip ‘goed’. De definitie blijkt dus uit rechtspraak.
Goed: de waren die op geld waardeerbaar zijn en als zodanig het voorwerp van handelstransacties
kunnen vormen.
Het HvJEU legt het begrip ruim uit, HvJ Waalse afvalstoffen: volgens België konden niet-recycleerbare
en niet-herbruikbare afvalstoffen niet als goed worden gedefinieerd. Het Hof stelt dat voorwerpen
die in het kader van handelstransacties over een grens worden vervoerd binnen de werkingssfeer van
art. 34 VWEU vallen, ongeacht de aard van die transacties.
HR PreussenElektra: ook elektriciteit is een ‘goed’ in de zin van het VWEU.
HR Josemans: gaat om een coffeeshop die stelt dat een bepaalde APV bepaling vrij verkeer van
goederen belemmert; gaat om drugs. HvJ: indien de handel in bepaalde producten, zoals cannabis, in
alle lidstaten illegaal is, dan vallen dergelijke producten niet onder het Verdragsregime voor het vrije
verkeer van goederen.
HR Agenzia delle Dogane e dei Monopoli: moet een lijkwagen worden beschouwd als een voertuig
bestemd voor personenvervoer of voor goederenvervoer? HvJ: een menselijk lichaam, levend of niet,
kan niet met een goed worden gelijkgesteld.
7.4 Belemmeringen
Alle lidstaten hebben op nationaal niveau regels. Deze zijn om belangen te beschermen als
volksgezondheid, milieu, consument etc. Neem bv. een regel is het kader van veiligheid van speelgoed
→ alle 28 lidstaten hebben daar andere regels over. Stel dus dat je in lidstaat X produceert, maar ook
in lidstaat Y zou willen verkopen dan moet je je product aan die maatstaven aanpassen. Oplossing:
regels op EU niveau. Nationale regelgeving moet verenigbaar zijn met de Europese wetgeving.
Er zijn 2 soorten belemmeringen:
1. Tarifaire belemmeringen: financiële lasten of heffingen op goederen (bv. douanerechten)
a. Art. 30 en 110 VWEU
2. Non-tarifaire belemmeringen: kwantitatieve in- en uitvoerbeperkingen en maatregelen van
gelijke werking
a. Art. 34-36 VWEU
7.5 Tarifaire belemmeringen
Art. 30 VWEU verbiedt:
➢ In- en uitvoerrechten of douanerechten → wegens Gemeenschappelijk Douanetarief (GDT),
zie art. 28 lid 1 VWEU
➢ Heffingen met gelijke werking als in- en uitvoerrechten
3
Inhoud
Week 1 ..................................................................................................................................................... 2
Kennisclip interne markt en mededingingsrecht................................................................................. 2
Week 2: vrij verkeer van goederen .......................................................................................................... 3
Hoofdstuk 7 ......................................................................................................................................... 3
Week 3: vrij verkeer van personen, Week 4: dienstenrichtlijn ................................................................ 7
Hoofdstuk 8 ......................................................................................................................................... 7
Week 5: kartelverbod ............................................................................................................................ 12
Hoofdstuk 3: het kartelverbod .......................................................................................................... 12
Week 6: misbruik van economische machtspositie .............................................................................. 16
Week 7 en 8: handhaving van het mededingingsrecht ......................................................................... 19
Hoofdstuk 7: handhaving van het mededingingsrecht door de Commissie en ACM ........................ 19
Week 9: concentratietoezicht ................................................................................................................ 24
Hoofdstuk 5: concentratietoezicht .................................................................................................... 24
Week 10: staatssteun ............................................................................................................................ 26
Hoofdstuk 8: overheid en mededinging ............................................................................................ 26
Jurisprudentie ........................................................................................................................................ 27
Week 2 ............................................................................................................................................... 27
Week 3 ............................................................................................................................................... 28
Week 4 ............................................................................................................................................... 28
Week 5 ............................................................................................................................................... 29
Week 6 ............................................................................................................................................... 29
Week 10 ............................................................................................................................................. 29
1
,Week 1
Kern van het Europees recht: hoofdstuk 6, 7, 8 en 9
Kennisclip interne markt en mededingingsrecht
Kennisclip interne markt en mededingingsrecht
Interne markt
1. Fundamentele vrijheden
a. Vrij verkeer van goederen
b. Personen
c. Diensten
d. Kapitaal
2. Mededingingsrecht
Waarom hebben we de interne markt? Bevordering van: vrede, veiligheid en welvaart. In de interne
markt kunnen productiefactoren vrijelijk bewegen. Lidstaten mogen geen belemmeringen opmerken
in deze interne markt. Stel: alleen Duitse mensen mogen worden aangenomen of Apple en Samsung
verkopen de markt.
Vier fundamentele vrijheden
• Met name gericht aan lidstaten
• Medediningsrecht richt zich meer op ondernemingen
Art. 45 VWEU heeft horizontale rechtstreekse werking → als werknemer tegen een particulier bedrijf
→ dus ook bedrijven kunnen belemmeringen opwerpen.
In mededingsingsrecht kunnen ook overheden belemmeringen worden opgeworden (bv. staatssteun
→ starbucks krijgt allerlei belasting voordelen).
De vier fundamentele vrijheden
Vraag 1: grensoverschrijdend element? Ja, Europees recht; nee, nationaal recht
Vraag 2: goederen? Personen? Diensten? Kapitaal?
Werknemer: onder gezag van een ander
Langdurig: vestiging
Kort: diensten
Mededingingsrecht
Mededingingsrecht bestaat uit 2 soorten regels:
1. Regels m.b.t. ondernemingen
a. Concentratietoezicht
b. De twee verboden
2. Regels m.b.t. lidstaten (staatssteun)
Concentraties
• Fusie
• Overname
• Joint Venture
Art. 101 VWEU kartelverbod -→ gedraging meerdere onderneming
Art. 102 VWEU misbruik dominante positie → gedrag één onderneming
2
, Week 2: vrij verkeer van goederen
Hoofdstuk 7
7.2 Toepasselijkheid van de Verdragsbepalingen inzake de vier fundamentele vrijheden
➢ Grensoverschrijdend element: voor de vier fundamentele vrijheden geldt dat er een
grensoverschrijdend element moet zijn → iets of iemand gaat de grens over.
➢ Omgekeerde discriminatie: als er geen grensoverschrijdend element is dan is er sprake van
een zuiver interne situatie. Dit kan leiden tot omgekeerde discriminatie waarbij een lidstaat
zijn eigen onderdanen minder gunstig behandelt dan onderdanen uit andere lidstaten. Bv. X
verkoopt en produceert boter alleen in België. Y produceert boter in Frankrijk en verkoopt
deze in Frankrijk en België. België bepaalt dat etiketten van boter die daar verkocht wordt aan
bepaalde eisen moet voldoen. X kan zich alleen op nationaal recht beroepen en dus geen
beroep doen op art. 34 VWEU. Y kan dit wel.
7.3 Het begrip ‘goed’ in de zin van het VWEU
Het VWEU bevat geen definitie van het begrip ‘goed’. De definitie blijkt dus uit rechtspraak.
Goed: de waren die op geld waardeerbaar zijn en als zodanig het voorwerp van handelstransacties
kunnen vormen.
Het HvJEU legt het begrip ruim uit, HvJ Waalse afvalstoffen: volgens België konden niet-recycleerbare
en niet-herbruikbare afvalstoffen niet als goed worden gedefinieerd. Het Hof stelt dat voorwerpen
die in het kader van handelstransacties over een grens worden vervoerd binnen de werkingssfeer van
art. 34 VWEU vallen, ongeacht de aard van die transacties.
HR PreussenElektra: ook elektriciteit is een ‘goed’ in de zin van het VWEU.
HR Josemans: gaat om een coffeeshop die stelt dat een bepaalde APV bepaling vrij verkeer van
goederen belemmert; gaat om drugs. HvJ: indien de handel in bepaalde producten, zoals cannabis, in
alle lidstaten illegaal is, dan vallen dergelijke producten niet onder het Verdragsregime voor het vrije
verkeer van goederen.
HR Agenzia delle Dogane e dei Monopoli: moet een lijkwagen worden beschouwd als een voertuig
bestemd voor personenvervoer of voor goederenvervoer? HvJ: een menselijk lichaam, levend of niet,
kan niet met een goed worden gelijkgesteld.
7.4 Belemmeringen
Alle lidstaten hebben op nationaal niveau regels. Deze zijn om belangen te beschermen als
volksgezondheid, milieu, consument etc. Neem bv. een regel is het kader van veiligheid van speelgoed
→ alle 28 lidstaten hebben daar andere regels over. Stel dus dat je in lidstaat X produceert, maar ook
in lidstaat Y zou willen verkopen dan moet je je product aan die maatstaven aanpassen. Oplossing:
regels op EU niveau. Nationale regelgeving moet verenigbaar zijn met de Europese wetgeving.
Er zijn 2 soorten belemmeringen:
1. Tarifaire belemmeringen: financiële lasten of heffingen op goederen (bv. douanerechten)
a. Art. 30 en 110 VWEU
2. Non-tarifaire belemmeringen: kwantitatieve in- en uitvoerbeperkingen en maatregelen van
gelijke werking
a. Art. 34-36 VWEU
7.5 Tarifaire belemmeringen
Art. 30 VWEU verbiedt:
➢ In- en uitvoerrechten of douanerechten → wegens Gemeenschappelijk Douanetarief (GDT),
zie art. 28 lid 1 VWEU
➢ Heffingen met gelijke werking als in- en uitvoerrechten
3
