Samenvatting SO literatuurgeschiedenis
Renaissance 1600-1700
Algemene informatie
Door de 80-jarige oorlog vluchten veel mensen naar het vrije noorden van Nederland,
waardoor ze veel kennis en rijkdom meenemen. Ook richt Nederland het VOC op en neemt
de welvaart toe. Het belandt in een bloeiperiode; economisch, wetenschappelijk en
cultureel. Het wordt ook wel de gouden eeuw genoemd, maar zo mag dat niet meer
genoemd worden door de slaven die we voor onze welvaart gebruikten.
Deze tijd word de renaissance (wedergeboorte) genoemd door de nieuwe interesse in de
klassieke oudheid. Rome was hiermee aan het voorlopen, en dit was dus ook een inspiratie
voor velen. De lust is carpe diem, wat ‘pluk de dag’ betekent. Het houdt in dat alles zomaar
kan veranderen; zowel positief als negatief. Het leven na de dood (memento mori) is niet
meer het belangrijkst, maar de tijd die telt nu.
Zo ontstond een nieuwe manier van denken. Niet alles draaide meer om god (theocentrisch
wereldbeeld), maar de mens staat centraal (antropocentrisme). Het centraal staan van de
mens heet ook humanisme. Hierdoor vergrootte de nieuwsgierigheid naar de wetenschap en
ontstond er meer kritiek op het geloof. Er ging bijvoorbeeld veel geld naar de kerk; mensen
moesten aflaten kopen om hun zondes af te betalen. Door voorbeelden zoals dit timmerde
Luther 95 stellingen met kritiek over het geloof, op de deur van de kerk. Luther en Calvijn
wouden door hun nieuwe inzichten het geloof hervormen tot ‘het ware geloof’. Dit word de
reformatie genoemd. De reformatie zorgde voor veel conflicten en geloof strijd, waardoor de
Spaanse overheerser het katholicisme oplegden. Hierdoor vluchtten veel protestanten en
joden naar het noorden, waar ze vrij konden geloven en namen ze veel kennis en macht mee.
Het humanistisch gedachtegang vindt ook zijn weg in de kunst. Zo werd de mens en zijn
emoties een inspiratie bron voor schrijvers. Daarnaast begonnen kunstenaars nu ook met het
signeren van hun werken, en waren niet meer anoniem. Mensen konden nu zelfs beroemd
worden. Een ideale mens was een homo universalis; een kunstenaar die begaafd is op alle
vlakken. Zo was Leonardo da Vinci er een in Italië, en Constantijn Huygens in Nederland.
Er waren verschillende kunstopvattingen in de renaissance:
Translatio; vertalen van klassieke teksten.
Imitatio; nadoen of bewerken van klassieke teksten.
Aemulatio; overtreffen, door middel van christelijke elementen aan toe te voegen.
Ook waren er verschillende soorten toneel:
Komedie; Toneelstuk waar vooral veel wordt gelachen om herkenbare personages.
Door de herkenbare personages wordt er een soort spiegel gehouden voor de kijkers.
Tragedie; Toneelstuk met 3 tot 5 bedrijven waarin het meestal slecht afloopt met de
hoofdpersoon. Het meeleven met de hoofdpersoon heeft een zuiverende werking op
het publiek; catharsis.
Klucht; Hierin wordt het dagelijks leven belachelijk gemaakt, en het is korter dan een
komedie.
Werken
Renaissance 1600-1700
Algemene informatie
Door de 80-jarige oorlog vluchten veel mensen naar het vrije noorden van Nederland,
waardoor ze veel kennis en rijkdom meenemen. Ook richt Nederland het VOC op en neemt
de welvaart toe. Het belandt in een bloeiperiode; economisch, wetenschappelijk en
cultureel. Het wordt ook wel de gouden eeuw genoemd, maar zo mag dat niet meer
genoemd worden door de slaven die we voor onze welvaart gebruikten.
Deze tijd word de renaissance (wedergeboorte) genoemd door de nieuwe interesse in de
klassieke oudheid. Rome was hiermee aan het voorlopen, en dit was dus ook een inspiratie
voor velen. De lust is carpe diem, wat ‘pluk de dag’ betekent. Het houdt in dat alles zomaar
kan veranderen; zowel positief als negatief. Het leven na de dood (memento mori) is niet
meer het belangrijkst, maar de tijd die telt nu.
Zo ontstond een nieuwe manier van denken. Niet alles draaide meer om god (theocentrisch
wereldbeeld), maar de mens staat centraal (antropocentrisme). Het centraal staan van de
mens heet ook humanisme. Hierdoor vergrootte de nieuwsgierigheid naar de wetenschap en
ontstond er meer kritiek op het geloof. Er ging bijvoorbeeld veel geld naar de kerk; mensen
moesten aflaten kopen om hun zondes af te betalen. Door voorbeelden zoals dit timmerde
Luther 95 stellingen met kritiek over het geloof, op de deur van de kerk. Luther en Calvijn
wouden door hun nieuwe inzichten het geloof hervormen tot ‘het ware geloof’. Dit word de
reformatie genoemd. De reformatie zorgde voor veel conflicten en geloof strijd, waardoor de
Spaanse overheerser het katholicisme oplegden. Hierdoor vluchtten veel protestanten en
joden naar het noorden, waar ze vrij konden geloven en namen ze veel kennis en macht mee.
Het humanistisch gedachtegang vindt ook zijn weg in de kunst. Zo werd de mens en zijn
emoties een inspiratie bron voor schrijvers. Daarnaast begonnen kunstenaars nu ook met het
signeren van hun werken, en waren niet meer anoniem. Mensen konden nu zelfs beroemd
worden. Een ideale mens was een homo universalis; een kunstenaar die begaafd is op alle
vlakken. Zo was Leonardo da Vinci er een in Italië, en Constantijn Huygens in Nederland.
Er waren verschillende kunstopvattingen in de renaissance:
Translatio; vertalen van klassieke teksten.
Imitatio; nadoen of bewerken van klassieke teksten.
Aemulatio; overtreffen, door middel van christelijke elementen aan toe te voegen.
Ook waren er verschillende soorten toneel:
Komedie; Toneelstuk waar vooral veel wordt gelachen om herkenbare personages.
Door de herkenbare personages wordt er een soort spiegel gehouden voor de kijkers.
Tragedie; Toneelstuk met 3 tot 5 bedrijven waarin het meestal slecht afloopt met de
hoofdpersoon. Het meeleven met de hoofdpersoon heeft een zuiverende werking op
het publiek; catharsis.
Klucht; Hierin wordt het dagelijks leven belachelijk gemaakt, en het is korter dan een
komedie.
Werken
