BASISKENNIS
TAALONDERWIJS
Henk Huizenga – Rolf Robbe
Samenvatninvannhetnhelenboek
,Inhoud
MONDELINGE TAALVAARDIGHEID..................................................................................4
1. Luisterdoelen.......................................................................................................................4
2. Luistervaardigheid..............................................................................................................4
3. Spreekdoelen.......................................................................................................................4
4. Spreektechniek....................................................................................................................4
5. Sociale taalfuncties..............................................................................................................4
6. Cognitieve taalfuncties........................................................................................................4
7. Mondeling presenteren........................................................................................................5
8. Taalgebruiksbewustzijn......................................................................................................5
9. Gesprekssoorten..................................................................................................................5
10. Gesprekssituaties..............................................................................................................5
11. Gesprekspatronen.............................................................................................................5
12. Relaties in teksten.............................................................................................................5
WOORDENSCHAT...................................................................................................................6
1. Woordenschatuitbreiding....................................................................................................6
2. Receptieve woordenschat....................................................................................................6
3. Productieve woordenschat..................................................................................................6
4. Woordleerstrategieën..........................................................................................................6
5. Woordbetekenis..................................................................................................................6
6. Woordenschatopbouw.........................................................................................................7
7. Vaktaalwoorden..................................................................................................................7
8. Schooltaalwoorden..............................................................................................................7
9. Signaalwoorden...................................................................................................................7
BEGINNENDE GELETTERDHEID.........................................................................................8
1. Ontluikende geletterdheid (net begonnen)..........................................................................8
2. Boekoriëntatie en verhaalbegrip.........................................................................................8
3. Functies van geschreven taal...............................................................................................8
4. Taalbewustzijn en alfabetisch principe...............................................................................9
5. Auditieve vaardigheden......................................................................................................9
6. Visuele vaardigheden..........................................................................................................9
7. Elementaire leeshandeling................................................................................................10
8. Elementaire spellinghandeling..........................................................................................10
9. Voorgelezen teksten..........................................................................................................10
10. Zelf gelezen teksten.........................................................................................................10
11. Zelfgeschreven teksten....................................................................................................10
, 12. Klankzuivere woorden....................................................................................................11
VOORTGEZET TECHNISCH LEZEN...................................................................................12
1. Strategieën technisch lezen...............................................................................................12
2. Leessnelheid......................................................................................................................12
3. Voordrachtaspecten...........................................................................................................12
4. Leesmotivatie....................................................................................................................12
5. Leesteksten........................................................................................................................12
6. Niveaubepaling van teksten..............................................................................................13
BEGRIJPEND LEZEN.............................................................................................................14
1. Leesdoel bepalen...............................................................................................................14
2. Leesstrategieën..................................................................................................................14
3. Technieken voor informatieverwerking............................................................................14
4. Leesmotivatie....................................................................................................................14
5. Reflecteren op leesgedrag.................................................................................................15
6. Leesteksten........................................................................................................................15
7. Tekstsoorten......................................................................................................................15
8. Tekstkenmerken................................................................................................................15
9. Relaties van teksten...........................................................................................................16
10. Tekstdoelen.....................................................................................................................16
STELLEN.................................................................................................................................17
1. Bepalen doel, publiek en tekstsoort..................................................................................17
2. Eigen (verzamelen, selecteren en ordenen inhoud)...........................................................17
3. Structureren.......................................................................................................................17
4. Formuleren........................................................................................................................17
5. Reviseren...........................................................................................................................17
6. Verzorgen..........................................................................................................................17
7. Reflecteren op schrijfgedrag.............................................................................................17
8. Geschreven tekst...............................................................................................................18
9. Tekstsoorten......................................................................................................................18
10. Tekstkenmerken..............................................................................................................18
11. Eigen (tekstdoelen).........................................................................................................18
12. Relaties in teksten...........................................................................................................18
JEUGDLITERATUUR.............................................................................................................19
1. Literaire smaak..................................................................................................................19
2. Leesplezier........................................................................................................................19
3. Leesdoel bepalen...............................................................................................................19
4. Literaire genres.................................................................................................................19
, 5. Niveaubepaling van teksten..............................................................................................19
TAALBESCHOUWING..........................................................................................................21
1. Taalbeschouwingsstrategieën............................................................................................21
2. Zinsontleden......................................................................................................................21
3. Woordbenoemen...............................................................................................................21
4. Taalgebruik.......................................................................................................................21
5. Taalvariatie........................................................................................................................22
6. Taalstructuur.....................................................................................................................22
SPELLING................................................................................................................................23
1. Elementaire spellinghandeling..........................................................................................23
2. Spellingstrategieën............................................................................................................23
3. Hulpmiddelen correcte spelling........................................................................................23
4. Spellingattitude.................................................................................................................23
5. Klankzuivere woorden......................................................................................................24
6. Spellingcategorieën...........................................................................................................24
7. Werkwoordspelling...........................................................................................................24
8. Interpunctie.......................................................................................................................25
, MONDELINGE TAALVAARDIGHEID
1. Luisterdoelen
- Een luisteraar kan bij het luisteren verschillende doelen hanteren.
- Iets te weten willen komen.
- Een bepaald gevoel ondergaan.
- Een mening willen vormen.
- Bepaalde handelingen willen uitvoeren.
- Een spel mee willen spelen.
- De luisteraar kiest bewust of onbewust een luisterdoel, je kunt bijv. globaal
luisteren, maar ook intensief luisteren, hierbij zijn details belangrijk.
- Ook kun je actief en passief luisteren, bij actief luisteren kijk je diegene aan
en stelt vragen.
2. Luistervaardigheid
- De luisteraar koppelt betekenissen aan klanken.
- Hierbij gaat het om begrijpen wat je hoort, je moet een beschrijving kunnen
volgen, gevoelens en meningen begrijpen en waarderen.
- Ook moet je inhoud kunnen interpreteren en beoordelen, of een uitleg
kunnen volgen.
- De luisteraar kijkt dan door de strategie van de spreker heen en geeft
hierop feedback, ook stelt de luisteraar soms vragen (actief luisteren).
3. Spreekdoelen
- Tijdens het spreken kan de spreker verschillende doelen hebben.
- Amuseren: bij het vertellen van een mop.
- Informeren: bijvoorbeeld vertellen hoe laat het is.
- Instrueren: iemand de weg wijzen.
- Overtuigen: vertellen dat je een boek moet lezen om bepaalde redenen.
4. Spreektechniek
- De spreker heeft controle over zijn tong-, lip- en gehemeltespieren, zodat
hij klanken op een juiste manier kan produceren.
- Uitspraak: van klanken en klankcombinaties
- Articulatie: het duidelijk uitspreken van klanken, hangt samen met
uitspraak en worden door elkaar gebruikt.
- Intonatie: het toonhoogteverloop in verschillende zinnen.
5. Sociale taalfuncties
- Sociale taalfuncties hebben betrekking op interactie tussen mensen.
- Zelfhandhaving: zichzelf verdedigen of beschermen.
- Zelfsturing: eigen handelingen met woorden ordenen en plannen
aankondigen.
- Sturing van anderen: beïnvloeden van andermans gedrag.
- Structurering van het gesprek: mag ik even wat zeggen.
6. Cognitieve taalfuncties
- Via taal benoemt en ordent de spreker de werkelijkheid.
TAALONDERWIJS
Henk Huizenga – Rolf Robbe
Samenvatninvannhetnhelenboek
,Inhoud
MONDELINGE TAALVAARDIGHEID..................................................................................4
1. Luisterdoelen.......................................................................................................................4
2. Luistervaardigheid..............................................................................................................4
3. Spreekdoelen.......................................................................................................................4
4. Spreektechniek....................................................................................................................4
5. Sociale taalfuncties..............................................................................................................4
6. Cognitieve taalfuncties........................................................................................................4
7. Mondeling presenteren........................................................................................................5
8. Taalgebruiksbewustzijn......................................................................................................5
9. Gesprekssoorten..................................................................................................................5
10. Gesprekssituaties..............................................................................................................5
11. Gesprekspatronen.............................................................................................................5
12. Relaties in teksten.............................................................................................................5
WOORDENSCHAT...................................................................................................................6
1. Woordenschatuitbreiding....................................................................................................6
2. Receptieve woordenschat....................................................................................................6
3. Productieve woordenschat..................................................................................................6
4. Woordleerstrategieën..........................................................................................................6
5. Woordbetekenis..................................................................................................................6
6. Woordenschatopbouw.........................................................................................................7
7. Vaktaalwoorden..................................................................................................................7
8. Schooltaalwoorden..............................................................................................................7
9. Signaalwoorden...................................................................................................................7
BEGINNENDE GELETTERDHEID.........................................................................................8
1. Ontluikende geletterdheid (net begonnen)..........................................................................8
2. Boekoriëntatie en verhaalbegrip.........................................................................................8
3. Functies van geschreven taal...............................................................................................8
4. Taalbewustzijn en alfabetisch principe...............................................................................9
5. Auditieve vaardigheden......................................................................................................9
6. Visuele vaardigheden..........................................................................................................9
7. Elementaire leeshandeling................................................................................................10
8. Elementaire spellinghandeling..........................................................................................10
9. Voorgelezen teksten..........................................................................................................10
10. Zelf gelezen teksten.........................................................................................................10
11. Zelfgeschreven teksten....................................................................................................10
, 12. Klankzuivere woorden....................................................................................................11
VOORTGEZET TECHNISCH LEZEN...................................................................................12
1. Strategieën technisch lezen...............................................................................................12
2. Leessnelheid......................................................................................................................12
3. Voordrachtaspecten...........................................................................................................12
4. Leesmotivatie....................................................................................................................12
5. Leesteksten........................................................................................................................12
6. Niveaubepaling van teksten..............................................................................................13
BEGRIJPEND LEZEN.............................................................................................................14
1. Leesdoel bepalen...............................................................................................................14
2. Leesstrategieën..................................................................................................................14
3. Technieken voor informatieverwerking............................................................................14
4. Leesmotivatie....................................................................................................................14
5. Reflecteren op leesgedrag.................................................................................................15
6. Leesteksten........................................................................................................................15
7. Tekstsoorten......................................................................................................................15
8. Tekstkenmerken................................................................................................................15
9. Relaties van teksten...........................................................................................................16
10. Tekstdoelen.....................................................................................................................16
STELLEN.................................................................................................................................17
1. Bepalen doel, publiek en tekstsoort..................................................................................17
2. Eigen (verzamelen, selecteren en ordenen inhoud)...........................................................17
3. Structureren.......................................................................................................................17
4. Formuleren........................................................................................................................17
5. Reviseren...........................................................................................................................17
6. Verzorgen..........................................................................................................................17
7. Reflecteren op schrijfgedrag.............................................................................................17
8. Geschreven tekst...............................................................................................................18
9. Tekstsoorten......................................................................................................................18
10. Tekstkenmerken..............................................................................................................18
11. Eigen (tekstdoelen).........................................................................................................18
12. Relaties in teksten...........................................................................................................18
JEUGDLITERATUUR.............................................................................................................19
1. Literaire smaak..................................................................................................................19
2. Leesplezier........................................................................................................................19
3. Leesdoel bepalen...............................................................................................................19
4. Literaire genres.................................................................................................................19
, 5. Niveaubepaling van teksten..............................................................................................19
TAALBESCHOUWING..........................................................................................................21
1. Taalbeschouwingsstrategieën............................................................................................21
2. Zinsontleden......................................................................................................................21
3. Woordbenoemen...............................................................................................................21
4. Taalgebruik.......................................................................................................................21
5. Taalvariatie........................................................................................................................22
6. Taalstructuur.....................................................................................................................22
SPELLING................................................................................................................................23
1. Elementaire spellinghandeling..........................................................................................23
2. Spellingstrategieën............................................................................................................23
3. Hulpmiddelen correcte spelling........................................................................................23
4. Spellingattitude.................................................................................................................23
5. Klankzuivere woorden......................................................................................................24
6. Spellingcategorieën...........................................................................................................24
7. Werkwoordspelling...........................................................................................................24
8. Interpunctie.......................................................................................................................25
, MONDELINGE TAALVAARDIGHEID
1. Luisterdoelen
- Een luisteraar kan bij het luisteren verschillende doelen hanteren.
- Iets te weten willen komen.
- Een bepaald gevoel ondergaan.
- Een mening willen vormen.
- Bepaalde handelingen willen uitvoeren.
- Een spel mee willen spelen.
- De luisteraar kiest bewust of onbewust een luisterdoel, je kunt bijv. globaal
luisteren, maar ook intensief luisteren, hierbij zijn details belangrijk.
- Ook kun je actief en passief luisteren, bij actief luisteren kijk je diegene aan
en stelt vragen.
2. Luistervaardigheid
- De luisteraar koppelt betekenissen aan klanken.
- Hierbij gaat het om begrijpen wat je hoort, je moet een beschrijving kunnen
volgen, gevoelens en meningen begrijpen en waarderen.
- Ook moet je inhoud kunnen interpreteren en beoordelen, of een uitleg
kunnen volgen.
- De luisteraar kijkt dan door de strategie van de spreker heen en geeft
hierop feedback, ook stelt de luisteraar soms vragen (actief luisteren).
3. Spreekdoelen
- Tijdens het spreken kan de spreker verschillende doelen hebben.
- Amuseren: bij het vertellen van een mop.
- Informeren: bijvoorbeeld vertellen hoe laat het is.
- Instrueren: iemand de weg wijzen.
- Overtuigen: vertellen dat je een boek moet lezen om bepaalde redenen.
4. Spreektechniek
- De spreker heeft controle over zijn tong-, lip- en gehemeltespieren, zodat
hij klanken op een juiste manier kan produceren.
- Uitspraak: van klanken en klankcombinaties
- Articulatie: het duidelijk uitspreken van klanken, hangt samen met
uitspraak en worden door elkaar gebruikt.
- Intonatie: het toonhoogteverloop in verschillende zinnen.
5. Sociale taalfuncties
- Sociale taalfuncties hebben betrekking op interactie tussen mensen.
- Zelfhandhaving: zichzelf verdedigen of beschermen.
- Zelfsturing: eigen handelingen met woorden ordenen en plannen
aankondigen.
- Sturing van anderen: beïnvloeden van andermans gedrag.
- Structurering van het gesprek: mag ik even wat zeggen.
6. Cognitieve taalfuncties
- Via taal benoemt en ordent de spreker de werkelijkheid.
