Aantekeningen hoorcolleges Sociale psychologie

SOCIALE PSYCHOLOGIE, HC

WEEK 1, DEEL 1

Hoofdstuk 1

- Definitie sociale psychologie
- Sociaal psychologisch mensbeeld
o Macht van de situatie
o Interpretatie can de situatie construct
 Betekenisgeving
 Cognitieve efficiëntie
 Motivationele vertekening/ wishfull thinking

Definitie sociale psychologie
De wetenschappelijke studie van de manier waarop de gedachten. Gevoelens en gedragingen van mensen
worden beïnvloed door de werkelijke of voorgestelde aanwezigheid van andere mensen.

Wetenschappelijke studie
- Wetenschappelijke onderzoek is onderzoek dat strikt volgens de methodologische regels voor onderzoek
die binnen dat vakgebied gelden is uitgevoerd
- De wetenschappelijke methode is een systematische manier om kennis te vergaren. De gevolgde
methodes variëren tussen de formele, empirische en sociale wetenschappen. Nauwkeurigheid
(Accuratesse) en logisch redeneren zijn binnen alle wetenschappen een vereiste
- Bij sociale psychologie worden aannames en concepten wetenschappelijk getest

Gedachten, gevoelens en gedragingen
- Gedrag: bestudeert vaak d.m.v. observaties
- Gevoelens en gedachten hebben veel invloed op het zichtbare gedrag
- Gevoelens en gedachten worden bestudeerd vaak d.m.v. vragenlijsten

Sociale beïnvloeding
- Bewust
- Onbewust

Bewust
- Social influence: Robert Cialdini
Onbewust
- Priming

Aanwezigheid van andere mensen
- Werkelijk
- Voorgesteld

Onderzoeksthema’s – en vragen
- Hoe maak ik een goede indruk?
- (On)-bewuste attitudeverandering
- Reductie van vooroordelen
- Individuele versus groepsprestaties

,- Hoe kan men ervoor zorgen dat mensen zuiniger zijn met energie?
- Hoe kan men er voor zorgen dat patiënten hun medicijnen regelmatiger innemen?

Het gaat dus om verklaren van gedrag
- Micro – welke karaktereigenschap zorgt ervoor dat mensen eerder gewelddadig gedrag vertonen
- Meso – in welke sociale context leidt stress tot gewelddadig gedrag
- Macro – hoe kan het dat er in sommige landen zoveel geweld is tussen mensen (hoe hangen
maatschappelijke factoren daarmee samen)

Persoon of situatie
- Persoonlijkheidspsychologie versus sociale psychologie
- Micro – persoonlijkheidspsychologie
- Meso – sociale psychologie
- Macro – sociologie

Sociaal psychologisch mensbeeld
Mensen staan onder zeer sterke invloed van hun sociale omgeving. Hun gedrag is voor een belangrijk deel het
gevolg van externe, situationele invloeden




Sociaal psychologisch mensbeeld
https://www.youtube.com/watch?v=VsyfQeSITww&feature=related
http://www.youtube.com/watch?v=KE5YwN4NW5o&feature=related
Bystander-effect of omstandereffect (Darley & Latané, 1970: Hoofdstuk 11)

Sociaal psychologisch mensbeeld
De macht van de situatie
- Fundamentele attributiefout:
o De neiging om ons eigen en andermans gedrag volledig toe te schrijven aan persoonlijkheidstrekken,
en de macht van de situatie te onderschatten (microniveau)
Interpretatie van de situatie (voorbeeld: ik geef dus nu college, hoe gaat het eindelijk)
- Construct: de manier waarop mensen de sociale wereld waarnemen, begrijpen en interpreteren
- Sociale cognitie
- Verschil tussen objectie situatie en subjectieve situatie

Sociaal psychologisch perspectief
Hoe gaat mijn college eigenlijk
Basisprincipes van informatieverwerking:

, - Betekenisgeving (wat vind ik er zelf van)
o Denk aan het voorbeeld met de eerste en laatste letter in juiste positie, de rest niet, kan toch lezen
- Cognitieve efficiëntie (kan ik dit snel verstandelijk begrijpen)
o Quick and dirty informatie verwerken – eerder kans op vertekeningen
 Relevatie persoon/ situatie
 Cognitieve capaciteit/ ruimte in je hoofd
o Terugvallen op stereotypering (H12, pag 463)
 Onderzoek van Wigboldus, Dijksterhuis & van Knippenberg (2003)
 Casus: Eerlijkheid van een drugsverslaafde
 Meerderheid onthield dat de drugsverslaafde geld had gevonden en in zijn zak had gestopt
 Minderheid onthield dat hij het geld terug had gegeven aan rechtmatige eigenaar
- Motivationele vertekening (wat doet dit que gevoel bij mij)
o Motief van eigenwaarde
 Behoefte om ons goed te voelen over onszelf – behoefte aan positief zelfbeeld (vaak sterker dan
motief om de wereld accuraat waar te nemen)
 Behoefte aan consistentie

Terugblik hoorcollege 1
- Definitie sociale psychologie
- Sociaal psychologisch mensbeeld
o Macht van de situatie
o Interpretatie van de situatie (construct)
 Betekenisgeving
 Cognitieve efficiënte
 Motivationele vertekening

Conclusie
- Als professional die met mensen werkt is het noodzakelijk te beseffen:
o Hoe krachtig de situatie jou en anderen beïnvloedt
o Dat jouw interpretatie (construct) van de sociale werkelijkheid (en die van anderen) vertekend kan
zijn



WEEK 1, DEEL 2
Hoofdstuk 3
Sociale cognitie
Cognitie
- ‘Het vermogen tot kennisverwerving door waarneming en het verwerken van de daarmee opgedane
informatie door het denken’
- Leren zonder alles uit te proberen (trial and error)

Sociale cognitie
Hoe selecteren, interpreteren, herinneren en gebruiken mensen sociale informatie om oordelen te vormen en
beslissingen te nemen?

Sociale cognitie: mens & computer
- De computer heeft ideeën over de psyche beïnvloedt en heeft op sommige vlakken het intellect van de
mens voorbijgestreefd