Financiën – Basisboek bedrijfseconomie H11 t/m H16
Hoofdstuk 11 t/m 14 = Management accountngg Hoofdstuk 15 & 16 = Financial accountngg
Formule blad Financiën:
Hoofdstuk 11: Kostenstructuur:
Dekkingsbijdrage = verkoopprijs per eenheid – variabele kosten per eenheid
vaste kosten
Break-evenafzet =
(verkoopprijs−variabele kosten per eenheid )
huidge afzet−breakeven afzet
Veiligheidsmarge = x 100 %
huidige afzet
Hoofdstuk 12: Kostencalculates
totale vaste kosten+totale variabele kosten bij normale bezetting
Integrale kostprijs=
normale bezetting
Bezettingsresultaat: [(verwachte) werkelijke bezettg – tormale bezettgn ] it de kostprijs opgetomet tarief voor
de vaste kostet
werkelijke bezetting
Bezettingsgraad = x 100 %
beschikbare capaciteit
Basisschema periodewinst bepalen DC:
Opbrengst verkopen (omzet)
-Variabele kosten (van de verkopen
= Totale dekkingsbijdrage
-Totale vaste kosten(van de periode)
= Winst
Hoofdstuik 14: Budgetering en verschillenanalyse
Fabricageresultaat = (standaard hoeveelheid x standaard prijs) – (werkelijke hoeveelheid x werkelijke prijs)
Efficiencyverschil = (standaard hoeveelheid – werkelijke hoeveelheid) x standaard prijs
Prijsverschil = (standaard prijs – werkelijke prijs) x werkelijke hoeveelheid
,Hoofdstuk 11: Kostenstructuur
11.1 Vasten en variabele kosten
De indeling van kosten in vaste en variabele kosten, deze heef te maken met het gedrag van kosten bij een toename
van de producteomvangg
Kosten worden veroorzaakt door het gebruik van productemiddeleng Er is een relate tussen de hoogte van de
kosten en de omvang van de producteg De kosten van verschillende productemiddelen veranderen niet allemaal op
dezelfde wijzeng
Vaste kosten (constante/ fied costs): veranderen niet als de producte toe- of afneemtg Onafankelijk van de
hoeveelheid producten die geproduceerd worden (bijvg huurkosten)g
Variabele kosten (variable costs): veranderen als de producte varieertg Bijvg grondstofosten nemen toe als je meer
produceertg
Afschrijvingskosten: Vast slijtage van duurzame productemiddel ontstaat door tjdsverloopg
Variabel slijtage wordt vooral bepaald door het gebruik wat er van gemaakt wordt en niet
door tjdsverloop (bijvg productemiddelen die natuurlijke rijkdom bevaten: goudmijnen,
olievelden, zandputen)g
Variabele kosten
Proportioneel variabele kosten (proportionally): de kosten variëren recht evenredig met de omvang van de
producteg Per eenheid product blijven de variabele kosten steeds gelijkg nn de praktjk hebben variabele kosten
meestal een proportoneel verloop, per eenheid product steeds dezelfde kosteng
Degressief variabele kosten (degressively): de kosten nemen verhoudingsgewijs minder sterk toe dan de producteg
Bij een relatef laag niveau wordt de producte opgevoerdg De kosten per eenheid producte vertonen een dalend
verloopg Kan ontstaan bij uitbreiding van de producte een kostenbesparingen worden gerealiseerd door een betere
efficiency (het leereeect) of kwantumkortngen bij grotere inkoophoeveelheid van een grondstofg
Progressiefvariabele kosten (progressively): de totale variabele kosten stjgen relatef sneller dan de geproduceerde
hoeveelheid, waardoor de kosten per eenheid zullen toenemeng Bij een zeer hoge producteomvangg Kunnen het
gevolg zijn van de extra kosten bij overwerk of inhuren van uitzendkrachteng
Totale kosten Kosten per eenheid
Vaste kosten Blijven gelijk Dalen
Proportoneel variabele kosten Stjgen Blijven gelijk
Degressief variabele kosten Stjgen Dalen
Progressief variabele kosten Stjgen Stjgen
Vaste, constante kosten
Vaste kosten; de kosten die in de betreeende periode niet veranderen als de
productehoeveelheid een wijziging ondergaatg Maar ze kunnen wel wijzigen door
andere oorzaken, bijvg een huurverhoging van het pandg Dus het gaat uitsluitend om
de relate tussen de hoogte van de kosten en de hoogte van de productiee
De kosten worden veroorzaakt door de aanwezige productecapaciteit, die op korte
termijn niet kan worden uitgebreid of ingekrompeng
, Ze worden ook wel capaciteitskosten genoemd, omdat de omvang van de capaciteit bepalend is voor het niveau van
de vaste kosteng Bij een daling van de producte kan de capaciteit niet onmiddellijk aan de geringere behoefe
worden aangepast, waardoor de kosten op hetzelfde niveau blijveng
Vaste kosten variëren niet met de producteomvang, aangezien de capaciteit binnen een bepaalde periode als
gegeven wordt verondersteldg Tenzij de periode voldoende lang is, dan zijn
de vaste kosten wel beïnvloedbaar omdat op lange termijn de capaciteit kan
worden aangepastg Door lange levertjden van machines is het mogelijk dat
uitbreiding van de capaciteit op korte termijn niet kan plaatsvindeng
Relevant production range: kosten zijn alleen echt vast als het
producteniveau zich bevindt binnen de op korte termijn geldende
capaciteitsgrezen van de onderneming, binnen het relevante producte-
intervalg
Trapsgewijs variabele kosten (step): als
productemiddelen slechts beperkt
deelbaar zijn, maar op korte termijn in de
benodigde hoeveelheid kunnen worden
ingezetg De kostenzijn in een beperkt producte-interval vast en stjgen boven dat
interval naar een nieuw niveau, waardoor een discontnu verloop ontstaat binnen
het relevante producte-intervalg
Totale kosten
nnzicht in eigen kostenstructuur is belangrijk om voorsprong te behalen op
concurrenteng Om de kostenstructuur zo volledig mogelijk te analyseren moet van alle kosten worden nagegaan in
welke mate de kosten vast of variabel zijng
Grondstofosten variabelg Duurzame productemiddelen(grond,
machines, gebouwen) vastg
Andere kostensoorten kunnen beide elementen bevaten gedeeltelijk vast
en gedeeltelijk variabel gemengde kosten (miied)e Bijvg energiekosten:
vast recht + tarief per kilowatuurg
Productebedrijf: vooral variabele kosteng Dienstverleningsbedrijf: vooral
vaste kosteng
Hoog-laag methode (high-low method): geef een globale indicate van het
kostenverloopg De regressieanalyse is een nauwkeurigere
schatngsmethodeg
Totale kosten bereken zie voorbeeld 11g3 bladzijde 248, maar hier wordt slechts gebruikgemaakt van 2
productegrootes met hun bijbehorende kosten; omdat deze productegrootes juist het hoogste en het laagste
producteniveau betreeen, is de kans groot dat juist die niet representatef zijn, als gevolg van degressiviteit of
progressiviteit van de variabele kosteng
11.2 Break-evenanalyse
De relate kosten, omzet en winst kan zichtbaar gemaakt worden door naast kosten als functe van de
producteomvang ook de omzet in dezelfde grafiek op te nemeng Door de omzet erbij te pakken kan je de invloed
van het kostengedrag op de winstgevendheid van de onderneming in beeld brengeng
Break-evenpunt: hoeveel de afzet of omzet moet bedragen om ten minste alle kosten te kunnen dekken = het punt
waar de onderneming quitte speeltg
Break-evenanalyse: het onderzoek naar de relate van omzet, totale kosten en winst met de producteomvang/afzet
en het bepalen van het break-evenpuntg
Onderscheid tussen variabele en vast kosten is van essenteel belangg Bij een producte en afzet van 0 is het verlies
gelijk aan de vaste kosteng
Elke eenheid die wordt geproduceerd en verkocht verkleint het verlies met het verschil tussen de verkoopprijs en de
variabele kosten per eenheid verschil = de dekkingsbijdrage (contributie marge)e Dekkingsbijdrage =
verkoopprijs per eenheid – variabele kosten per eenheide
Het break-evenpunt is de afzet waarbij de totale dekkingsbijdrage precies groot genoeg is om de totale vast kosten
te kunnen dekkeng
Hoofdstuk 11 t/m 14 = Management accountngg Hoofdstuk 15 & 16 = Financial accountngg
Formule blad Financiën:
Hoofdstuk 11: Kostenstructuur:
Dekkingsbijdrage = verkoopprijs per eenheid – variabele kosten per eenheid
vaste kosten
Break-evenafzet =
(verkoopprijs−variabele kosten per eenheid )
huidge afzet−breakeven afzet
Veiligheidsmarge = x 100 %
huidige afzet
Hoofdstuk 12: Kostencalculates
totale vaste kosten+totale variabele kosten bij normale bezetting
Integrale kostprijs=
normale bezetting
Bezettingsresultaat: [(verwachte) werkelijke bezettg – tormale bezettgn ] it de kostprijs opgetomet tarief voor
de vaste kostet
werkelijke bezetting
Bezettingsgraad = x 100 %
beschikbare capaciteit
Basisschema periodewinst bepalen DC:
Opbrengst verkopen (omzet)
-Variabele kosten (van de verkopen
= Totale dekkingsbijdrage
-Totale vaste kosten(van de periode)
= Winst
Hoofdstuik 14: Budgetering en verschillenanalyse
Fabricageresultaat = (standaard hoeveelheid x standaard prijs) – (werkelijke hoeveelheid x werkelijke prijs)
Efficiencyverschil = (standaard hoeveelheid – werkelijke hoeveelheid) x standaard prijs
Prijsverschil = (standaard prijs – werkelijke prijs) x werkelijke hoeveelheid
,Hoofdstuk 11: Kostenstructuur
11.1 Vasten en variabele kosten
De indeling van kosten in vaste en variabele kosten, deze heef te maken met het gedrag van kosten bij een toename
van de producteomvangg
Kosten worden veroorzaakt door het gebruik van productemiddeleng Er is een relate tussen de hoogte van de
kosten en de omvang van de producteg De kosten van verschillende productemiddelen veranderen niet allemaal op
dezelfde wijzeng
Vaste kosten (constante/ fied costs): veranderen niet als de producte toe- of afneemtg Onafankelijk van de
hoeveelheid producten die geproduceerd worden (bijvg huurkosten)g
Variabele kosten (variable costs): veranderen als de producte varieertg Bijvg grondstofosten nemen toe als je meer
produceertg
Afschrijvingskosten: Vast slijtage van duurzame productemiddel ontstaat door tjdsverloopg
Variabel slijtage wordt vooral bepaald door het gebruik wat er van gemaakt wordt en niet
door tjdsverloop (bijvg productemiddelen die natuurlijke rijkdom bevaten: goudmijnen,
olievelden, zandputen)g
Variabele kosten
Proportioneel variabele kosten (proportionally): de kosten variëren recht evenredig met de omvang van de
producteg Per eenheid product blijven de variabele kosten steeds gelijkg nn de praktjk hebben variabele kosten
meestal een proportoneel verloop, per eenheid product steeds dezelfde kosteng
Degressief variabele kosten (degressively): de kosten nemen verhoudingsgewijs minder sterk toe dan de producteg
Bij een relatef laag niveau wordt de producte opgevoerdg De kosten per eenheid producte vertonen een dalend
verloopg Kan ontstaan bij uitbreiding van de producte een kostenbesparingen worden gerealiseerd door een betere
efficiency (het leereeect) of kwantumkortngen bij grotere inkoophoeveelheid van een grondstofg
Progressiefvariabele kosten (progressively): de totale variabele kosten stjgen relatef sneller dan de geproduceerde
hoeveelheid, waardoor de kosten per eenheid zullen toenemeng Bij een zeer hoge producteomvangg Kunnen het
gevolg zijn van de extra kosten bij overwerk of inhuren van uitzendkrachteng
Totale kosten Kosten per eenheid
Vaste kosten Blijven gelijk Dalen
Proportoneel variabele kosten Stjgen Blijven gelijk
Degressief variabele kosten Stjgen Dalen
Progressief variabele kosten Stjgen Stjgen
Vaste, constante kosten
Vaste kosten; de kosten die in de betreeende periode niet veranderen als de
productehoeveelheid een wijziging ondergaatg Maar ze kunnen wel wijzigen door
andere oorzaken, bijvg een huurverhoging van het pandg Dus het gaat uitsluitend om
de relate tussen de hoogte van de kosten en de hoogte van de productiee
De kosten worden veroorzaakt door de aanwezige productecapaciteit, die op korte
termijn niet kan worden uitgebreid of ingekrompeng
, Ze worden ook wel capaciteitskosten genoemd, omdat de omvang van de capaciteit bepalend is voor het niveau van
de vaste kosteng Bij een daling van de producte kan de capaciteit niet onmiddellijk aan de geringere behoefe
worden aangepast, waardoor de kosten op hetzelfde niveau blijveng
Vaste kosten variëren niet met de producteomvang, aangezien de capaciteit binnen een bepaalde periode als
gegeven wordt verondersteldg Tenzij de periode voldoende lang is, dan zijn
de vaste kosten wel beïnvloedbaar omdat op lange termijn de capaciteit kan
worden aangepastg Door lange levertjden van machines is het mogelijk dat
uitbreiding van de capaciteit op korte termijn niet kan plaatsvindeng
Relevant production range: kosten zijn alleen echt vast als het
producteniveau zich bevindt binnen de op korte termijn geldende
capaciteitsgrezen van de onderneming, binnen het relevante producte-
intervalg
Trapsgewijs variabele kosten (step): als
productemiddelen slechts beperkt
deelbaar zijn, maar op korte termijn in de
benodigde hoeveelheid kunnen worden
ingezetg De kostenzijn in een beperkt producte-interval vast en stjgen boven dat
interval naar een nieuw niveau, waardoor een discontnu verloop ontstaat binnen
het relevante producte-intervalg
Totale kosten
nnzicht in eigen kostenstructuur is belangrijk om voorsprong te behalen op
concurrenteng Om de kostenstructuur zo volledig mogelijk te analyseren moet van alle kosten worden nagegaan in
welke mate de kosten vast of variabel zijng
Grondstofosten variabelg Duurzame productemiddelen(grond,
machines, gebouwen) vastg
Andere kostensoorten kunnen beide elementen bevaten gedeeltelijk vast
en gedeeltelijk variabel gemengde kosten (miied)e Bijvg energiekosten:
vast recht + tarief per kilowatuurg
Productebedrijf: vooral variabele kosteng Dienstverleningsbedrijf: vooral
vaste kosteng
Hoog-laag methode (high-low method): geef een globale indicate van het
kostenverloopg De regressieanalyse is een nauwkeurigere
schatngsmethodeg
Totale kosten bereken zie voorbeeld 11g3 bladzijde 248, maar hier wordt slechts gebruikgemaakt van 2
productegrootes met hun bijbehorende kosten; omdat deze productegrootes juist het hoogste en het laagste
producteniveau betreeen, is de kans groot dat juist die niet representatef zijn, als gevolg van degressiviteit of
progressiviteit van de variabele kosteng
11.2 Break-evenanalyse
De relate kosten, omzet en winst kan zichtbaar gemaakt worden door naast kosten als functe van de
producteomvang ook de omzet in dezelfde grafiek op te nemeng Door de omzet erbij te pakken kan je de invloed
van het kostengedrag op de winstgevendheid van de onderneming in beeld brengeng
Break-evenpunt: hoeveel de afzet of omzet moet bedragen om ten minste alle kosten te kunnen dekken = het punt
waar de onderneming quitte speeltg
Break-evenanalyse: het onderzoek naar de relate van omzet, totale kosten en winst met de producteomvang/afzet
en het bepalen van het break-evenpuntg
Onderscheid tussen variabele en vast kosten is van essenteel belangg Bij een producte en afzet van 0 is het verlies
gelijk aan de vaste kosteng
Elke eenheid die wordt geproduceerd en verkocht verkleint het verlies met het verschil tussen de verkoopprijs en de
variabele kosten per eenheid verschil = de dekkingsbijdrage (contributie marge)e Dekkingsbijdrage =
verkoopprijs per eenheid – variabele kosten per eenheide
Het break-evenpunt is de afzet waarbij de totale dekkingsbijdrage precies groot genoeg is om de totale vast kosten
te kunnen dekkeng
