Europees Recht
Collegedictaten
College 1
Internationaal recht
Internationaal recht
Waarom?
De EU is een internationale organisatie die is opgericht volgens de regels van het
internationaal recht. Internationaal recht is recht door staten en gelden voor staten.
Kenmerkend voor internationale gemeenschap: het bestaat uit soevereine staten en er is
geen hoogste instantie die bepaald wat de regels zijn, dat doen de staten onder elkaar. De
soevereine staten zijn gelijkwaardig aan elkaar. Dat is het uitgangspunt.
Staat = alle staten die lid zijn van de verenigde naties (193 ongeveer).
Internationale organisaties
- Lichaam opgericht bij verdrag voorzien van organen. Dus staten sluiten een verdrag
met elkaar en sluiten een internationale organisatie. Doel/taak: behartiging
gemeenschappelijke belangen van de lidstaten.
- Taak: Duurzame behartiging gemeenschappelijke belangen van de lidstaten.
- Soorten organisaties (naar taak):
Politieke Goede verstandhouding tussen staten. (Voorbeeld: Verenigde
Naties)
Militaire Collectieve verdediging van staten (Voorbeeld: NAVO)
Economische Samenwerking op bijvoorbeeld gebied van internationale
handel
Sociale Samenwerking op bijvoorbeeld gebied van …
Rechtsprekende Internationaal strafhof. Dit is opgericht om genocide te
veroordelen, bijvoorbeeld misdrijven tegen de menselijkheid.
Vervolg: verschil tussen 2 soorten internationale organisaties
- Intergouvernementeel
Organisatie staat alleen de samenwerking tussen regeringen ten dienste. Staten
kunnen niet tegen hun zin gebonden worden. Ze kunnen dus alle besluiten blokkeren,
de staten blijven soeverein en dus de macht behouden.
Hoe worden besluiten genomen? Bij unanimiteit; iedereen moet het eens zijn met een
bepaald besluit wil het besluit genomen worden.
- Supranationaal
Staten dragen (een deel van) hun bevoegdheden over, m.b.t. wetgeving, bestuur en
rechtspraak.
Hoe worden besluiten genomen? Bijvoorbeeld bij meerderheidsbeslissingen, dus bij
meerderheid van stemmen. Dus het kan zijn dat er een deel niet mee eens is, maar
toch gebonden is. Art. 16 lid 4 VEU
,Oefening: is het een internationale organisatie en wat voor een organisatie is het?
1) Natuurmonumenten: Nationale organisatie
2) Wereldgezondheidsorganisatie: Internationale organisatie. Sociale organisatie.
Intergouvernementeel.
3) Wereld Natuurfonds: Internationale organisatie. Waarschijnlijk sociale organisatie,
milieu. Niet intergouvernementeel en niet supranationaal.
4) NAVO: Internationale organisatie. Militaire organisatie. Intergouvernementeel.
5) Amnesty International: Internationale organisatie. Sociale organisatie. Niet
intergouvernementeel en niet supranationaal. Dit is een NGO (non-gouvernemental
organisation).
NGO = Non-gouvernemental organisation = Het is niet opgericht door staten, maar door
belangengroepen. Zij zijn tegenkrachten van de staten. Dus als het gaat om organisaties
opgericht door staten, kun je kijken of het intergouvernementeel of supranationaal is. Als het
een door een belangenorganisatie is gemaakt, is het een NGO.
Hoofdregel = het is intergouvernementeel. Staten zijn heel huiverig met afgeven van
bevoegdheden, het heeft te maken met de soevereiniteit. Er zijn weinig supranationale
organisaties. Een voorbeeld van een (organisatie met veel kenmerken van een)
supranationale organisatie is de EU.
Let op: een strike scheiding tussen intergouvernementele en supranationale organisaties is
niet altijd sterk te onderscheiden.
Casus
Twee Nederlandse gevangenen dienen bij het EHRM een klacht in over de manier waarop
zij worden behandeld in een zwaarbewaakte gevangenis, de extra beveiligde inrichting in
Vught. Vooral het feit dat zij dagelijks routinematig inwendig worden onderzocht vinden zij
vernederend. Het EHRM geeft de gevangenen gelijk.
1) Wat is het EHRM?
Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Rechtsprekend orgaan van de Raad
van Europa. De Raad van de Europa is een internationale organisatie (opgericht als
reactie op de WO ll). 47 leden, dus landen/lidstaten.
2) Op welk artikel zouden de twee gevangenen een beroep kunnen doen?
Art. 3 EVRM
3) Waaraan ontleent het EHRM zijn bevoegdheid om Nederland te veroordelen?
Art. 19 EVRM (art. 32 had ook gekund).
4) Is Nederland verplicht zich te houden aan het oordeel van het EHRM?
Art. 46 EVRM
Verschillen
Oefening: vul onderstaand schema in met behulp van de wettenbundel.
Instituut EHRM Internationaal
Gerechtshof
Orgaan van: Raad van EU Verenigde Naties (VN)
Juridische basis: Art. 19 EVRM Art. 92 Handvest van de VN
Zetel: Staatsburg Den Haag
Geschillen: Schendingen van het EVRM Tussen lidstaten
,Let op: internationaal strafhof (misdaden tegen menselijkheid, genocide) is anders dan
internationaal gerechtshof.
Doorwerking internationaal recht
- Monisme = internationaal recht heeft directe werking
Voorbeeld: Nederland (gematigd), Frankrijk, Luxemburg
- Dualisme = internationaal recht moet omgezet worden in nationaal recht
Voorbeeld: Italië, Engeland
- Art. 93 en 94 GW ‘een ieder verbindend!’ = wanneer kan een particulier zich met een ieder verbindend!’ = wanneer kan een particulier zich met ’ = wanneer kan een particulier zich met
succes beroepen op internationaal recht.
Eenieder verbindend
Criteria:
- Inspanningsverbintenis (moet staat iets doen) = niet eenieder verbindend
- Onthoudingsplicht voor de staat (moet staat niets doen) = eenieder verbindend
IVBPR en IVESC zijn gemaakt in het kader van de VN)
EVRM (eenieder verbindend) en ESH (niet-eenieder verbindend) zijn gemaakt in het
kader van de Raad van Europa)
Wie bepaalt of het eenieder verbindend is de rechter. De rechter in Nederland heeft
besloten dat EVRM en IVBPR eenieder verbindend zijn.
Tussenvraag:
- Is art. 11 lid 1 IVESCR eenieder verbindend? Nee
- Is art. 19 lid 1 IVBPR eenieder verbindend? Ja
,Europees recht
(EU is begonnen om oorlog te voorkomen. Dit werd gedaan door bijvoorbeeld alle wapens
eerlijk te verdelen, zodat iedereen een even aantal aan wapens had.
1951: EGKS. Kolen en staal (waren nodig voor productie van oorlogsmaterialen). 6 landen.
Supranationaal, omdat de landen die zich daarbij aansloten de bevoegdheid over de kolen
en stalenproductie uit handen gaven aan de EGKS (de organisatie)).
Vervolg ontwikkeling EU
- Schuman: ‘een ieder verbindend!’ = wanneer kan een particulier zich met eenwording van EU bereiken door economische integratie door introductie
van nieuw rechtsstelsel’.
- Dus: politieke integratie door economische integratie door juridische integratie
- Dus:
Doel: politieke eenheid (politieke integratie, heeft te maken met vrede in EU)
Middel: juridische eenheid
Inhoud: economische eenheid
(Zie ook verplichte stof laatste hoofdstuk uit het boek)
Economische integratie
- 9 mei 1950: Schuman plan
- 18 april 1951: EGKS
Gedeelde soevereiniteit over kolen en staal
Begin economische integratie
- 25 maart 1957: EEG (Europese Economische Gemeenschap)/Euratom
Opheffen belemmeringen economisch verkeer (dus niet alleen staal en kolen,
maar alle goederen)
Nieuwe leden
- 7 februari 1992: EEG wordt EG (economische gedeelte valt weg). Er zijn veel meer
dingen bijgekomen: milieu etc.
- 1 december 2009: Verdrag van Lissabon (inwerkingtreding). Met dit verdrag is de EG
ook verdwenen, sindsdien spreken we alleen maar over de EU.
Juridische integratie
- Politieke eenheid door economische integratie. Hiervoor verdragen gesloten.
- Nieuwe rechtsorde (Hof)
- Twee manieren gelijktrekken rechtsstelsels van lidstaten: Harmonisatie = het
gelijktrekken van verschillende rechtsstelsels. Hoe pakt de EU dat aan:
1) Negatieve integratie = lidstaten moeten zelf nationale regels die in strijd met EU-
recht zijn afschaffen.
2) Positieve integratie = EU maakt zelf regels die vervolgens gelden voor alle
lidstaten.
Vervolg juridische integratie
- Systeem van rechtsbescherming (in EEG-Verdrag werd dit al ingevoerd):
Onafhankelijk systeem van rechtsbescherming
Bindende uitspraken over uitleg Unierecht
- Extensieve interpretatie = het hof van justitie ging vaak heel ver in uitspraken. Dus
extensieve interpretatie is: een vergaande uitleg van het EU-recht. Het is ontwikkeld
door de rechters. Normale Hof mag dat niet.
Politieke integratie
, - Doel na WO: verenigd Europa (geen oorlog maken)
- Indirecte democratische besluitvorming
- Beperkte rol Europees Parlement (EP) (want parlement vertegenwoordigt het volk).
In het begin had Europees Parlement:
Geen invloed op besluitvormingsproces
Niet democratisch gelegitimeerd
- 1979: rechtstreekse verkiezingen in lidstaten voor het Europees Parlement
- Meer bevoegdheden Europees Parlement besluitvormingsprocedure
Amendement
Medebeslissingsprocedure (sinds 2009) Dit betekent dat Europees
Parlement mag meebeslissen bij EU. (Hiervoor alleen advies geven).
De EU nu
Een federatie/bondsstaat = bestaat uit verschillende staten maar het is toch een
geheel.
Een confederatie/statenbond = een samenwerking tussen soevereine staten (dus
staten zijn zelf de ‘een ieder verbindend!’ = wanneer kan een particulier zich met baas’.
Verschil = Een federatie heeft een overkoepelende GW en daardoor vormt dat uiteindelijk
een eenheid.
Dus: Nederland is meer een federatie, dan een confederatie.
- Terugtrekken uit de EU
Uit een federatie kun je ook niet zomaar terugtrekken, dus een deelstaat ui Duitsland
of VS kan niet zomaar uit de federatie kan terugtrekken, uit de EU kun je je wel
terugtrekken. Het recht om terug te kunnen trekken uit de EU staat in artikel 50 van
het Verdrag van Lissabon (VEU = Verdrag betreffende de EU).
- Wat is het recht van de EU?
Primair recht: VEU, VWEU (het werkingsverdrag), Handvest en protocollen.
In VEU staan hoofdlijnen, algemeen. VWEU (werkingsverdrag) staan
specifieke uitwerkingen). VEU + VWEU = primair EU recht.
Bevoegdheden om regels te maken
Secundair recht: steunt op het primaire recht.
Voorbeeld: verordeningen, richtlijnen.
Dus EP + Raad van EU stellen een verordening op over het vrij verkeer van
goederen.
De daadwerkelijke regel die gemaakt is (bevoegdheid om het te maken is
gegeven in primair recht)
Rol van het Hof EU
JP Van Gend en Loos
Collegedictaten
College 1
Internationaal recht
Internationaal recht
Waarom?
De EU is een internationale organisatie die is opgericht volgens de regels van het
internationaal recht. Internationaal recht is recht door staten en gelden voor staten.
Kenmerkend voor internationale gemeenschap: het bestaat uit soevereine staten en er is
geen hoogste instantie die bepaald wat de regels zijn, dat doen de staten onder elkaar. De
soevereine staten zijn gelijkwaardig aan elkaar. Dat is het uitgangspunt.
Staat = alle staten die lid zijn van de verenigde naties (193 ongeveer).
Internationale organisaties
- Lichaam opgericht bij verdrag voorzien van organen. Dus staten sluiten een verdrag
met elkaar en sluiten een internationale organisatie. Doel/taak: behartiging
gemeenschappelijke belangen van de lidstaten.
- Taak: Duurzame behartiging gemeenschappelijke belangen van de lidstaten.
- Soorten organisaties (naar taak):
Politieke Goede verstandhouding tussen staten. (Voorbeeld: Verenigde
Naties)
Militaire Collectieve verdediging van staten (Voorbeeld: NAVO)
Economische Samenwerking op bijvoorbeeld gebied van internationale
handel
Sociale Samenwerking op bijvoorbeeld gebied van …
Rechtsprekende Internationaal strafhof. Dit is opgericht om genocide te
veroordelen, bijvoorbeeld misdrijven tegen de menselijkheid.
Vervolg: verschil tussen 2 soorten internationale organisaties
- Intergouvernementeel
Organisatie staat alleen de samenwerking tussen regeringen ten dienste. Staten
kunnen niet tegen hun zin gebonden worden. Ze kunnen dus alle besluiten blokkeren,
de staten blijven soeverein en dus de macht behouden.
Hoe worden besluiten genomen? Bij unanimiteit; iedereen moet het eens zijn met een
bepaald besluit wil het besluit genomen worden.
- Supranationaal
Staten dragen (een deel van) hun bevoegdheden over, m.b.t. wetgeving, bestuur en
rechtspraak.
Hoe worden besluiten genomen? Bijvoorbeeld bij meerderheidsbeslissingen, dus bij
meerderheid van stemmen. Dus het kan zijn dat er een deel niet mee eens is, maar
toch gebonden is. Art. 16 lid 4 VEU
,Oefening: is het een internationale organisatie en wat voor een organisatie is het?
1) Natuurmonumenten: Nationale organisatie
2) Wereldgezondheidsorganisatie: Internationale organisatie. Sociale organisatie.
Intergouvernementeel.
3) Wereld Natuurfonds: Internationale organisatie. Waarschijnlijk sociale organisatie,
milieu. Niet intergouvernementeel en niet supranationaal.
4) NAVO: Internationale organisatie. Militaire organisatie. Intergouvernementeel.
5) Amnesty International: Internationale organisatie. Sociale organisatie. Niet
intergouvernementeel en niet supranationaal. Dit is een NGO (non-gouvernemental
organisation).
NGO = Non-gouvernemental organisation = Het is niet opgericht door staten, maar door
belangengroepen. Zij zijn tegenkrachten van de staten. Dus als het gaat om organisaties
opgericht door staten, kun je kijken of het intergouvernementeel of supranationaal is. Als het
een door een belangenorganisatie is gemaakt, is het een NGO.
Hoofdregel = het is intergouvernementeel. Staten zijn heel huiverig met afgeven van
bevoegdheden, het heeft te maken met de soevereiniteit. Er zijn weinig supranationale
organisaties. Een voorbeeld van een (organisatie met veel kenmerken van een)
supranationale organisatie is de EU.
Let op: een strike scheiding tussen intergouvernementele en supranationale organisaties is
niet altijd sterk te onderscheiden.
Casus
Twee Nederlandse gevangenen dienen bij het EHRM een klacht in over de manier waarop
zij worden behandeld in een zwaarbewaakte gevangenis, de extra beveiligde inrichting in
Vught. Vooral het feit dat zij dagelijks routinematig inwendig worden onderzocht vinden zij
vernederend. Het EHRM geeft de gevangenen gelijk.
1) Wat is het EHRM?
Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Rechtsprekend orgaan van de Raad
van Europa. De Raad van de Europa is een internationale organisatie (opgericht als
reactie op de WO ll). 47 leden, dus landen/lidstaten.
2) Op welk artikel zouden de twee gevangenen een beroep kunnen doen?
Art. 3 EVRM
3) Waaraan ontleent het EHRM zijn bevoegdheid om Nederland te veroordelen?
Art. 19 EVRM (art. 32 had ook gekund).
4) Is Nederland verplicht zich te houden aan het oordeel van het EHRM?
Art. 46 EVRM
Verschillen
Oefening: vul onderstaand schema in met behulp van de wettenbundel.
Instituut EHRM Internationaal
Gerechtshof
Orgaan van: Raad van EU Verenigde Naties (VN)
Juridische basis: Art. 19 EVRM Art. 92 Handvest van de VN
Zetel: Staatsburg Den Haag
Geschillen: Schendingen van het EVRM Tussen lidstaten
,Let op: internationaal strafhof (misdaden tegen menselijkheid, genocide) is anders dan
internationaal gerechtshof.
Doorwerking internationaal recht
- Monisme = internationaal recht heeft directe werking
Voorbeeld: Nederland (gematigd), Frankrijk, Luxemburg
- Dualisme = internationaal recht moet omgezet worden in nationaal recht
Voorbeeld: Italië, Engeland
- Art. 93 en 94 GW ‘een ieder verbindend!’ = wanneer kan een particulier zich met een ieder verbindend!’ = wanneer kan een particulier zich met ’ = wanneer kan een particulier zich met
succes beroepen op internationaal recht.
Eenieder verbindend
Criteria:
- Inspanningsverbintenis (moet staat iets doen) = niet eenieder verbindend
- Onthoudingsplicht voor de staat (moet staat niets doen) = eenieder verbindend
IVBPR en IVESC zijn gemaakt in het kader van de VN)
EVRM (eenieder verbindend) en ESH (niet-eenieder verbindend) zijn gemaakt in het
kader van de Raad van Europa)
Wie bepaalt of het eenieder verbindend is de rechter. De rechter in Nederland heeft
besloten dat EVRM en IVBPR eenieder verbindend zijn.
Tussenvraag:
- Is art. 11 lid 1 IVESCR eenieder verbindend? Nee
- Is art. 19 lid 1 IVBPR eenieder verbindend? Ja
,Europees recht
(EU is begonnen om oorlog te voorkomen. Dit werd gedaan door bijvoorbeeld alle wapens
eerlijk te verdelen, zodat iedereen een even aantal aan wapens had.
1951: EGKS. Kolen en staal (waren nodig voor productie van oorlogsmaterialen). 6 landen.
Supranationaal, omdat de landen die zich daarbij aansloten de bevoegdheid over de kolen
en stalenproductie uit handen gaven aan de EGKS (de organisatie)).
Vervolg ontwikkeling EU
- Schuman: ‘een ieder verbindend!’ = wanneer kan een particulier zich met eenwording van EU bereiken door economische integratie door introductie
van nieuw rechtsstelsel’.
- Dus: politieke integratie door economische integratie door juridische integratie
- Dus:
Doel: politieke eenheid (politieke integratie, heeft te maken met vrede in EU)
Middel: juridische eenheid
Inhoud: economische eenheid
(Zie ook verplichte stof laatste hoofdstuk uit het boek)
Economische integratie
- 9 mei 1950: Schuman plan
- 18 april 1951: EGKS
Gedeelde soevereiniteit over kolen en staal
Begin economische integratie
- 25 maart 1957: EEG (Europese Economische Gemeenschap)/Euratom
Opheffen belemmeringen economisch verkeer (dus niet alleen staal en kolen,
maar alle goederen)
Nieuwe leden
- 7 februari 1992: EEG wordt EG (economische gedeelte valt weg). Er zijn veel meer
dingen bijgekomen: milieu etc.
- 1 december 2009: Verdrag van Lissabon (inwerkingtreding). Met dit verdrag is de EG
ook verdwenen, sindsdien spreken we alleen maar over de EU.
Juridische integratie
- Politieke eenheid door economische integratie. Hiervoor verdragen gesloten.
- Nieuwe rechtsorde (Hof)
- Twee manieren gelijktrekken rechtsstelsels van lidstaten: Harmonisatie = het
gelijktrekken van verschillende rechtsstelsels. Hoe pakt de EU dat aan:
1) Negatieve integratie = lidstaten moeten zelf nationale regels die in strijd met EU-
recht zijn afschaffen.
2) Positieve integratie = EU maakt zelf regels die vervolgens gelden voor alle
lidstaten.
Vervolg juridische integratie
- Systeem van rechtsbescherming (in EEG-Verdrag werd dit al ingevoerd):
Onafhankelijk systeem van rechtsbescherming
Bindende uitspraken over uitleg Unierecht
- Extensieve interpretatie = het hof van justitie ging vaak heel ver in uitspraken. Dus
extensieve interpretatie is: een vergaande uitleg van het EU-recht. Het is ontwikkeld
door de rechters. Normale Hof mag dat niet.
Politieke integratie
, - Doel na WO: verenigd Europa (geen oorlog maken)
- Indirecte democratische besluitvorming
- Beperkte rol Europees Parlement (EP) (want parlement vertegenwoordigt het volk).
In het begin had Europees Parlement:
Geen invloed op besluitvormingsproces
Niet democratisch gelegitimeerd
- 1979: rechtstreekse verkiezingen in lidstaten voor het Europees Parlement
- Meer bevoegdheden Europees Parlement besluitvormingsprocedure
Amendement
Medebeslissingsprocedure (sinds 2009) Dit betekent dat Europees
Parlement mag meebeslissen bij EU. (Hiervoor alleen advies geven).
De EU nu
Een federatie/bondsstaat = bestaat uit verschillende staten maar het is toch een
geheel.
Een confederatie/statenbond = een samenwerking tussen soevereine staten (dus
staten zijn zelf de ‘een ieder verbindend!’ = wanneer kan een particulier zich met baas’.
Verschil = Een federatie heeft een overkoepelende GW en daardoor vormt dat uiteindelijk
een eenheid.
Dus: Nederland is meer een federatie, dan een confederatie.
- Terugtrekken uit de EU
Uit een federatie kun je ook niet zomaar terugtrekken, dus een deelstaat ui Duitsland
of VS kan niet zomaar uit de federatie kan terugtrekken, uit de EU kun je je wel
terugtrekken. Het recht om terug te kunnen trekken uit de EU staat in artikel 50 van
het Verdrag van Lissabon (VEU = Verdrag betreffende de EU).
- Wat is het recht van de EU?
Primair recht: VEU, VWEU (het werkingsverdrag), Handvest en protocollen.
In VEU staan hoofdlijnen, algemeen. VWEU (werkingsverdrag) staan
specifieke uitwerkingen). VEU + VWEU = primair EU recht.
Bevoegdheden om regels te maken
Secundair recht: steunt op het primaire recht.
Voorbeeld: verordeningen, richtlijnen.
Dus EP + Raad van EU stellen een verordening op over het vrij verkeer van
goederen.
De daadwerkelijke regel die gemaakt is (bevoegdheid om het te maken is
gegeven in primair recht)
Rol van het Hof EU
JP Van Gend en Loos
