Europees Recht
Praktijkvragen
College 1
1. Iedere internationale organisatie komt tot stand door middel van een
oprichtingsverdrag. Wat zou er in zo’n oprichtingsverdrag moeten zijn vastgelegd?
2. Er is een verschil tussen intergouvernementele en supranationale organisaties.
a) Geef aan waarin het verschil (de verschillen) is gelegen.
Intergouvernementeel: staten blijven soeverein (de baas), besluitvormingsprocedure
is met unanimiteit. Supranationale organisatie: bevoegdheden uit handen gegeven,
besluitvorming met meerderheid.
b) Welke organisatie zal krachtiger kunnen opereren in het internationale veld?
Supranationaal omdat er sneller een beslissing naar voren kan komen. Bij
intergouvernementeel moet iedereen het ermee eens zijn en dat duurt lang.
3. In 1949 werd de Raad van Europa opgericht. Geef aan wat de kracht was van die
Raad, maar ook wat het zwakke punt is.
Democratie en mensenrechten beschermen in Europa. Zorgen voor eenheid was een
sterk punt. Zwak punt: het gaat niet verder dan de democratie en mensenrechten,
gaat niet om bijvoorbeeld economische of militaire.
4. Leg het ‘verbindende karakter’ van besluiten van de VN uit. Dus: in welk opzicht is
er sprake van een supranationaal element?
Art. 25 Handvest VN In de veiligheidsraad zitten 15 landen, zij kunnen beslissingen
nemen die door alle landen opgevolgd moeten worden. De VN heeft 193 lidstaten. Dat is
het supranationale van de VN.
5. Het ‘Schuman plan’ had een lange historische achtergrond. Waarop had Robert
Schuman zijn tekst en het latere plan gebaseerd?
Churchill zei dat de landen in Europa samen moesten werken. Schumann pakt dat op.
6. Welke drie gemeenschappen kunnen worden genoemd als voorloper van de
Europese Unie?
EGKS, EEG en toen EU
7. Wat wordt er bedoeld met ‘politieke integratie’?
Vrede tussen de landen in Europa. De landen gaan zich als een eenheid beschouwen.
Doel was politieke eenheid in plaats van verdeeldheid, want verdeeldheid leidt tot oorlog.
Jurisprudentie
, 1. Zou zonder de prejudiciële vragen van de rechters in de zaken Van Gend en
Loos en Costa versus ENEL, het Europees recht nog steeds een onderdeel zijn
geweest van het internationale recht? Motiveer uw antwoord.
2. Wat betekende de uitspraak van Costa versus ENEL voor het Italiaanse
systeem van gebondenheid aan internationaal recht?
Italië heeft een dualistisch systeem, dus alles moet omgezet worden naar nationaal
recht. Het dualistische systeem werd doorbroken, want het Hof zei dat EU-recht
anders is dan nationaal recht. Dualistisch systeem geldt niet voor EU-recht.
Vragen bij artikel 1
1) Wat betekent de uitdrukking dat de rechter ́la bouche de la loi ́ behoort te zijn?
Spreekbuis van de wet. De rechter moet louter spreken volgens de wet en mag zelf
niks erbij verzinnen. Heeft te maken met de trias politica.
2) Is volgens de schrijver van het artikel het Hof van Justitie van de EU excessief
(= tè) activistisch?
Schrijver van het artikel zegt dat op sommige punten het hof van justitie te ver is
gegaan. Het grootste probleem is dus dat de rechter zelf regels gaat maken.
3) Waarom is volgens de schrijver rechterlijk activisme op Europees niveau
kwalijker dan in een nationale context?
Omdat het doorwerkt in alle lidstaten (28 landen), het bereik is veel groter.
Opdracht voor in de klasPraktijksituatie
Jantien heeft sinds enkele maanden last van een hinderlijke bromtoon. Vooral ’s nachts ligt
zij er wakker van. Na onderzoek via internet weet zij dat dit geluid LFG (Laag Frequent
Geluid) wordt genoemd en voornamelijk wordt veroorzaakt door elektrische apparaten. LFG
heeft een Hertz-waarde van minder dan 160 en niet iedereen kan het horen of heeft er last
van. Jantien gaat op zoek naar lotgenoten. Zij ontdekt dat er de laatste jaren in verschillende
EU-landen belangenverenigingen van burgers zijn opgericht. Deze verenigingen richten zich
op de technische kant van LFG (wat kun je er feitelijk aan doen) en op de juridische kant van
LFG. Het blijkt namelijk dat geen enkel EU-land eisen en grenzen stelt aan de productie van
LFG. Ook op EU-niveau is er geen regelgeving die LFG reguleert.Mede op initiatief van
Jantien bundelen de landelijke belangenverenigingen zich door de oprichting van een nieuwe
internationale belangenorganisatie: de AIS (Against Infra-Sound).
Wat voor type organisatie is AIS? Motiveer uw antwoord.
Internationale organisatie. AIS is een non-gouvernemental organisation (NGO). Het is niet
opgericht door staten, maar door belangengroepen. Dus het is niet intergouvernementeel en
ook niet supranationaal.
,College 2
1) Noem een reden waarom de voorzitter van de Europese Raad niet gezien kan
worden als een ‘president van de Europese Unie.’
De Europese Raad is de topconferentie, de voorzitter van de Europese Raad is
slechts voorzitter van een instelling van de EU, maar niet gelijk van de hele EU zelf.
EU is ook niet te categoriseren als een staat, dus de benaming president past ook
niet.
Voorzitter van de Europese Raad heeft geen uitvoerende en wetgevende
bevoegdheden.
2) In Unieverband kennen we de positieve zowel als de negatieve integratie. Welke
instellingen zijn betrokken bij deze integratievormen?
- Positieve integratie: de EU maakt regels die doorwerken in de lidstaten.
Dus: Raad, Europees Parlement, Commissie
- Negatieve integratie: lidstaten moeten hun regels die in strijd zijn met EU-
recht afschaffen.
(Hoef je niet te weten: Hof uitleg van het Hof werkt door)
3) Sommige Europese instanties hebben een verantwoordingsrelatie ten opzichte
van elkaar. Noem hiervan één voorbeeld.
De commissie moet (soms) verantwoording afleggen aan het Europees Parlement.
Bijvoorbeeld art. 230 VWEU. We zien het ook terug in de benoemingsprocedure van
de commissie.
4) In hoeverre is de Europese ombudsman democratisch gelegitimeerd en is
democratische legitimatie (= er is een basis in de democratie) nodig als je naar
de taken van deze ombudsman kijkt?
Art. 228 VWEU: Hier is een basis voor de democratische legitimatie, want de
ombudsman wordt gekozen door het Europees Parlement.
Is de democratische legitimatie noodzakelijk: Ja, handig omdat het gaat over klachten
van burgers. Maar je kan ook zeggen: wat de ombudsman doet, heeft geen bindende
kracht. Hij doet onderzoek en brengt verslag uit.
5) Waarom zijn de prejudiciële beslissingen (= uitspraken naar aanleiding van
vragen van nationale rechters) van het Hof van Justitie zo belangrijk?
Omdat deze antwoorden bindend zijn voor alle lidstaten. De prejudiciële vragen
hebben bindende kracht voor alle lidstaten art. 267 VWEU.
6) In de Europese Raad besluit men bij consensus. Wat houdt dit in?
Dat betekent dat men net zolang discussieert tot dat iedereen het er wel mee eens
kan zijn.
, 7) Soms schrijven de verdragen voor, dat de Raad zijn besluiten moet nemen met
eenparigheid (=unanimiteit) van stemmen.
a. a) Zoek een bepaling in VWEU waar eenparigheid van stemmen wordt
voorgeschreven.
art. …? (zelf opzoeken)
b. b) Betekent eenparigheid (=unanimiteit) dat alle lidstaten in de Raad
vóór het besluit moeten stemmen?
Ja, iedereen moet vóór zijn. Maar: stemonthouding staat niet een besluit met
unanimiteit in de weg.
8) Wat houdt beslissen met gekwalificeerde meerderheid in?
Art. 16 lid 4 VEU. Het is een verzwaarde meerderheid (dus niet de helft plus 1). Voor
dit jaar is deze invulling besloten, dat kan veranderen.
Praktijksituatie
BRUSSEL – Eurocommissaris John Dalli (Gezondheid) heeft per direct ontslag genomen in
verband met mogelijke fraude rondom tabakswetgeving. Dat heeft de Europese Commissie
dinsdag bekend gemaakt. In mei van dit jaar diende tabaksproducent Swedish Match een
klacht in bij het Europese antifraudebureau OLAF over Dalli. Uit onderzoek van OLAF blijkt
dinsdag dat de commissaris er op de hoogte van was dat een Maltese lobbyist de
tabaksfabrikant tegen betaling invloed op toekomstige Europese wetgeving rondom
tabaksproducten had beloofd.
a) Leden van de Europese Commissie worden voor 5 jaar benoemd. Geef aan
welke instellingen een rol spelen in de benoemingsprocedure van de
Eurocommissarissen.
Art. 17 lid 7 VEU:
1. Europese Raad draagt een voorzitter voor
2. Dan verkiezingen Europees Parlement gekozen met meerderheid van
stemmen
3. Gekwalificeerde meerderheid Raad draagt de personen voor
4. Uiteindelijke benoeming door de Europese raad
b) Op welke manieren kan de ambtsuitoefening van een Eurocommissaris worden
beëindigd?
Art. 246 en 247 VWEU.
c) Wie of wat is ‘OLAF’?
Het Europees Bureau voor fraudebestrijding
Dat is een afdeling van de Europese commissie. Die houdt zich bezig met bestrijding
van corruptie in de EU.
Praktijkvragen
College 1
1. Iedere internationale organisatie komt tot stand door middel van een
oprichtingsverdrag. Wat zou er in zo’n oprichtingsverdrag moeten zijn vastgelegd?
2. Er is een verschil tussen intergouvernementele en supranationale organisaties.
a) Geef aan waarin het verschil (de verschillen) is gelegen.
Intergouvernementeel: staten blijven soeverein (de baas), besluitvormingsprocedure
is met unanimiteit. Supranationale organisatie: bevoegdheden uit handen gegeven,
besluitvorming met meerderheid.
b) Welke organisatie zal krachtiger kunnen opereren in het internationale veld?
Supranationaal omdat er sneller een beslissing naar voren kan komen. Bij
intergouvernementeel moet iedereen het ermee eens zijn en dat duurt lang.
3. In 1949 werd de Raad van Europa opgericht. Geef aan wat de kracht was van die
Raad, maar ook wat het zwakke punt is.
Democratie en mensenrechten beschermen in Europa. Zorgen voor eenheid was een
sterk punt. Zwak punt: het gaat niet verder dan de democratie en mensenrechten,
gaat niet om bijvoorbeeld economische of militaire.
4. Leg het ‘verbindende karakter’ van besluiten van de VN uit. Dus: in welk opzicht is
er sprake van een supranationaal element?
Art. 25 Handvest VN In de veiligheidsraad zitten 15 landen, zij kunnen beslissingen
nemen die door alle landen opgevolgd moeten worden. De VN heeft 193 lidstaten. Dat is
het supranationale van de VN.
5. Het ‘Schuman plan’ had een lange historische achtergrond. Waarop had Robert
Schuman zijn tekst en het latere plan gebaseerd?
Churchill zei dat de landen in Europa samen moesten werken. Schumann pakt dat op.
6. Welke drie gemeenschappen kunnen worden genoemd als voorloper van de
Europese Unie?
EGKS, EEG en toen EU
7. Wat wordt er bedoeld met ‘politieke integratie’?
Vrede tussen de landen in Europa. De landen gaan zich als een eenheid beschouwen.
Doel was politieke eenheid in plaats van verdeeldheid, want verdeeldheid leidt tot oorlog.
Jurisprudentie
, 1. Zou zonder de prejudiciële vragen van de rechters in de zaken Van Gend en
Loos en Costa versus ENEL, het Europees recht nog steeds een onderdeel zijn
geweest van het internationale recht? Motiveer uw antwoord.
2. Wat betekende de uitspraak van Costa versus ENEL voor het Italiaanse
systeem van gebondenheid aan internationaal recht?
Italië heeft een dualistisch systeem, dus alles moet omgezet worden naar nationaal
recht. Het dualistische systeem werd doorbroken, want het Hof zei dat EU-recht
anders is dan nationaal recht. Dualistisch systeem geldt niet voor EU-recht.
Vragen bij artikel 1
1) Wat betekent de uitdrukking dat de rechter ́la bouche de la loi ́ behoort te zijn?
Spreekbuis van de wet. De rechter moet louter spreken volgens de wet en mag zelf
niks erbij verzinnen. Heeft te maken met de trias politica.
2) Is volgens de schrijver van het artikel het Hof van Justitie van de EU excessief
(= tè) activistisch?
Schrijver van het artikel zegt dat op sommige punten het hof van justitie te ver is
gegaan. Het grootste probleem is dus dat de rechter zelf regels gaat maken.
3) Waarom is volgens de schrijver rechterlijk activisme op Europees niveau
kwalijker dan in een nationale context?
Omdat het doorwerkt in alle lidstaten (28 landen), het bereik is veel groter.
Opdracht voor in de klasPraktijksituatie
Jantien heeft sinds enkele maanden last van een hinderlijke bromtoon. Vooral ’s nachts ligt
zij er wakker van. Na onderzoek via internet weet zij dat dit geluid LFG (Laag Frequent
Geluid) wordt genoemd en voornamelijk wordt veroorzaakt door elektrische apparaten. LFG
heeft een Hertz-waarde van minder dan 160 en niet iedereen kan het horen of heeft er last
van. Jantien gaat op zoek naar lotgenoten. Zij ontdekt dat er de laatste jaren in verschillende
EU-landen belangenverenigingen van burgers zijn opgericht. Deze verenigingen richten zich
op de technische kant van LFG (wat kun je er feitelijk aan doen) en op de juridische kant van
LFG. Het blijkt namelijk dat geen enkel EU-land eisen en grenzen stelt aan de productie van
LFG. Ook op EU-niveau is er geen regelgeving die LFG reguleert.Mede op initiatief van
Jantien bundelen de landelijke belangenverenigingen zich door de oprichting van een nieuwe
internationale belangenorganisatie: de AIS (Against Infra-Sound).
Wat voor type organisatie is AIS? Motiveer uw antwoord.
Internationale organisatie. AIS is een non-gouvernemental organisation (NGO). Het is niet
opgericht door staten, maar door belangengroepen. Dus het is niet intergouvernementeel en
ook niet supranationaal.
,College 2
1) Noem een reden waarom de voorzitter van de Europese Raad niet gezien kan
worden als een ‘president van de Europese Unie.’
De Europese Raad is de topconferentie, de voorzitter van de Europese Raad is
slechts voorzitter van een instelling van de EU, maar niet gelijk van de hele EU zelf.
EU is ook niet te categoriseren als een staat, dus de benaming president past ook
niet.
Voorzitter van de Europese Raad heeft geen uitvoerende en wetgevende
bevoegdheden.
2) In Unieverband kennen we de positieve zowel als de negatieve integratie. Welke
instellingen zijn betrokken bij deze integratievormen?
- Positieve integratie: de EU maakt regels die doorwerken in de lidstaten.
Dus: Raad, Europees Parlement, Commissie
- Negatieve integratie: lidstaten moeten hun regels die in strijd zijn met EU-
recht afschaffen.
(Hoef je niet te weten: Hof uitleg van het Hof werkt door)
3) Sommige Europese instanties hebben een verantwoordingsrelatie ten opzichte
van elkaar. Noem hiervan één voorbeeld.
De commissie moet (soms) verantwoording afleggen aan het Europees Parlement.
Bijvoorbeeld art. 230 VWEU. We zien het ook terug in de benoemingsprocedure van
de commissie.
4) In hoeverre is de Europese ombudsman democratisch gelegitimeerd en is
democratische legitimatie (= er is een basis in de democratie) nodig als je naar
de taken van deze ombudsman kijkt?
Art. 228 VWEU: Hier is een basis voor de democratische legitimatie, want de
ombudsman wordt gekozen door het Europees Parlement.
Is de democratische legitimatie noodzakelijk: Ja, handig omdat het gaat over klachten
van burgers. Maar je kan ook zeggen: wat de ombudsman doet, heeft geen bindende
kracht. Hij doet onderzoek en brengt verslag uit.
5) Waarom zijn de prejudiciële beslissingen (= uitspraken naar aanleiding van
vragen van nationale rechters) van het Hof van Justitie zo belangrijk?
Omdat deze antwoorden bindend zijn voor alle lidstaten. De prejudiciële vragen
hebben bindende kracht voor alle lidstaten art. 267 VWEU.
6) In de Europese Raad besluit men bij consensus. Wat houdt dit in?
Dat betekent dat men net zolang discussieert tot dat iedereen het er wel mee eens
kan zijn.
, 7) Soms schrijven de verdragen voor, dat de Raad zijn besluiten moet nemen met
eenparigheid (=unanimiteit) van stemmen.
a. a) Zoek een bepaling in VWEU waar eenparigheid van stemmen wordt
voorgeschreven.
art. …? (zelf opzoeken)
b. b) Betekent eenparigheid (=unanimiteit) dat alle lidstaten in de Raad
vóór het besluit moeten stemmen?
Ja, iedereen moet vóór zijn. Maar: stemonthouding staat niet een besluit met
unanimiteit in de weg.
8) Wat houdt beslissen met gekwalificeerde meerderheid in?
Art. 16 lid 4 VEU. Het is een verzwaarde meerderheid (dus niet de helft plus 1). Voor
dit jaar is deze invulling besloten, dat kan veranderen.
Praktijksituatie
BRUSSEL – Eurocommissaris John Dalli (Gezondheid) heeft per direct ontslag genomen in
verband met mogelijke fraude rondom tabakswetgeving. Dat heeft de Europese Commissie
dinsdag bekend gemaakt. In mei van dit jaar diende tabaksproducent Swedish Match een
klacht in bij het Europese antifraudebureau OLAF over Dalli. Uit onderzoek van OLAF blijkt
dinsdag dat de commissaris er op de hoogte van was dat een Maltese lobbyist de
tabaksfabrikant tegen betaling invloed op toekomstige Europese wetgeving rondom
tabaksproducten had beloofd.
a) Leden van de Europese Commissie worden voor 5 jaar benoemd. Geef aan
welke instellingen een rol spelen in de benoemingsprocedure van de
Eurocommissarissen.
Art. 17 lid 7 VEU:
1. Europese Raad draagt een voorzitter voor
2. Dan verkiezingen Europees Parlement gekozen met meerderheid van
stemmen
3. Gekwalificeerde meerderheid Raad draagt de personen voor
4. Uiteindelijke benoeming door de Europese raad
b) Op welke manieren kan de ambtsuitoefening van een Eurocommissaris worden
beëindigd?
Art. 246 en 247 VWEU.
c) Wie of wat is ‘OLAF’?
Het Europees Bureau voor fraudebestrijding
Dat is een afdeling van de Europese commissie. Die houdt zich bezig met bestrijding
van corruptie in de EU.
