Samenvatting nectar biologie hoofdstuk 11 vwo 5

Biologie H11
11.1
 Voor de energierijke voedingsstoffen (koolhydraten, vetten, eiwitten) geeft de WHO
de percentages van de energiebehoefte -> ADH
 Doordat voedsel overal beschikbaar is is obesitas een probleem, je BMI is te hoog
 Ook DNA beïnvloed de omvang, de eiwitten waarvoor bepaalde allelen coderen
leggen verbindingen tussen zenuwcellen in de hersenen betrokken bij het
hongergevoel
 Te veel zout leidt tot een hogere bloeddruk
 Tekort aan mineralen en vitaminen leid tot gezondheidsproblemen (gebreksziekte)
 Te weinig ijzerzouten leidt tot te weinig hemoglobine (bloedarmoede)

Koolhydraten= dienen als brandstof
- Leveren energie in de vorm van ATP

Vetten = gebruik je als brandstof, bouwstof voor membranen en hormonen, reservestof en
warmte-isolatie

Eiwitten = dienen als bouwstof voor bijv spiereiwitten Hb en antistoffen en als brandstof
- Je kunt ze niet opslaan

Water = bouwstof voor cellen, transportmiddel, oplosmiddel en warmtebuffer

Mineralen = bouwstof en bij verschillende processen in je lichaam (bijv Na+ en K+ bij
zenuwcellen)

Vitaminen = regelstoffen en beschermende stoffen
- Om het lichaam optimaal te laten functioneren en ziekten voorkomen

 Voedingsvezels = onverteerbare plantaardige koolhydraatmoleculen
 Hun functie is het stimuleren van het darmperistaltiek, het samentrekken van de
spieren van het darmkanaal voor goede doorstroming van voedselresten
 Voedingsvezels nemen veel water op zodat het volume van darminhoud toeneemt en
ontlasting structuur krijgt
 Op verpakte voedingsmiddelen staan ook conserveringsmiddelen en kleur, geur en
smaakstoffen vermeld
 Het zijn additieven om voedsel aantrekkelijker of langer houdbaar te maken
 ADI = aanvaardbare dagelijkse inname
 Als je melkallergie hebt maakt je lichaam antistoffen tegen caseïne: een melkeiwit
 Als mensen met een allergie deze voedingsmiddelen eten komt in hun lichaam de
stof histamine vrij, slijmvliezen zetten op en bloedvaten verwijten

11.2
Verkleinen en verteren
 Je kiezen malen je eten in kleine stukjes
 Deze mechanische verkleining maakt de vertering van je voeding makkelijker

,  Enzymen in verteringssappen breken de voedingsstoffen, die te groot zijn om op te
nemen, af tot opneembare moleculen -> chemische vertering

Transport van voedsel
 Darmperistaltiek = Spieren in de wand van je maag-darmkanaal duwen de
voedselbrokken naar beneden en kneden het voedsel
 Lengtespieren trekken samen om ruimte te maken en kringspieren trekken samen
om het voedsel naar beneden te duwen




Organen betrokken bij de vertering
 Er zijn 6 grote speekselklieren
 Speeksel bevat onder andere:
 - amylase dat zetmeelmoleculen afbreekt
 - slijm waardoor je makkelijker eten kunt doorslikken
 - eiwitten met een mondbacterie en schimmeldodende werking
 Je tong duwt het voedsel je slokdarm in, daarbij sluit het strotklepje de luchtpijp en
sluit de huig de neusholte af
 Na de slokdarm komt het voedsel in de maag
 Met sterke spieren kneedt de maag de voedselbrokken en vermengt ze met maagsap
 Maagsap bevat 3 klierproducten:
 1. Zoutzuur -> laat eiwitten opzwellen zodat enzymen beter contact kunnen maken
 2. Pepsinogeen -> inactief pro-enzym, met zoutzuur ontstaat hieruit het actieve
peptase dat eiwitten afbreekt tot polypeptiden
 3. Slijm -> bedekt de binnenkant van de maag en beschermt de cellen tegen het
zoutzuur en peptase