Samenvatting nectar biologie hoofdstuk 12 vwo 5

Biologie H12
12.1
Regelkringen
 Je lichaam probeert de waarde van 37 graden, de norm, te handhaven
 Een regelkring voorkomt grote afwijkingen
 Homeostase = het in stand houden van een dynamisch evenwicht
 Regelkringen bestaan uit receptoren, een regelcentrum en effectoren
 Bij de temperatuurregulatie meten temperatuurreceptoren de lichaamstemperatuur
en geven die door aan het regelcentrum
 Het temperatuurcentrum bewaakt de norm van 37 graden
 Wijkt de gemeten temperatuur af van de norm, stuurt het regelcentrum informatie
naar effectoren die de afwijking kunnen corrigeren (koelen/opwarmen)
 Bijv. Zweetklieren die meer zweet afgeven
 Negatieve terugkoppeling = een afwijking in de norm zet een process in gang dat
invloed heeft heeft op die afwijking om de afwijking tegen te gaan




Temperatuurregulatie
 Enzymreacties verlopen het snelste bij een optimumtemperatuur
 lagere temperatuur -> tragere reactiesnelheid, hogere temperatuur -> denatureren
enzymen
 De hypothalamus bevat receptoren die aan de hand van de bloedtemperatuur de
kerntemperatuur registreren (bevat ook norm en regelcentrum)
 De temperatuur in de buitenste lagen verschilt met de temperatuur van de omgeving
 Schiltemperatuur is lager dan de kerntemperatuur
 In water van 12 graden daalt de schiltemperatuur
 De koudereceptoren in de huid registreren deze afkoeling en geven dit door aan het
regelcentrum
 Registreert het regelcentrum een dalende kerntemperatuur, dan gaan er signalen
naar de effectoren van kern en schil om de warmteproductie op te voeren
 Kringspieren vernauwen zodat er minder bloed naar de schil gaat
Koorts

,  Bij koorts heeft de hypothalamus de norm voor de temperatuur verhoogd, hierdoor
gaan de effectoren aan de slag alsof er onderkoeling dreigt
 Koorts is meestal een reactie van je lichaam op een infectie
 Hogere temperatuur stimuleert de productie en afgifte van afweerstoffen
 Zodra de infectie is bestreden gaat de norm van de kerntemperatuur terug naar 37
 Het temperatuurcentrum regelt de afkoeling (duurt enkele dagen)
Inwendig milieu
 Een regelkring regelt ook de samenstelling van het bloed, de weefselvloeistof, de
lymfe en het cytoplasma: het inwendige milieu van je lichaam
 Het inwendig milieu mag niet te veel variëren
 Elke regelkring heeft voor een waarde van het inwendig milieu een eigen norm
 Bij transpireren verlies je water met opgeloste zouten, als gevolg daarvan is er
minder uitscheiding van water door de nieren naar het uitwendige milieu, wat nog
meer waterverlies voorkomt
 Regelcentra in de hersenen nemen samen met het hormoonstelsel passende
maatregelen
 De alvleesklier maakt het hormoon glucagon -> lever zet glycogeen om in glucose ->
door inspanning geven bijnieren meer van het hormoon adrenaline af aan het bloed -
> hart gaat sneller kloppen + ademfrequentie omhoog -> extra O2 aanvoer + grotere
CO2 afvoer
 Bij een tekort aan Ca+ regelt het parathormoon (PTH) uit de bijschildklier de afgifte
van Ca+ uit je skelet naar je bloed toe en vermindert het de calciumopslag in je
botten
 Is de normwaarde voor Ca+ bereikt: afname van getroffen maatregelen door
negatieve terugkoppeling : inwendig milieu is weer in evenwicht




12.2