Samenvatting boek overgevoeligheid en allergie onderdeel 4 orale geneeskunde

IV: Overgevoeligheid en allergie

Brand et al., Algemene ziekteleer voor tandartsen
HS 3: Immunologische afwijkingen
 Overgevoeligheidsreactes
o Het resultaat van een efecteve afweer is als het individu en de omgeving in evenwicht zijn.
o Het immuunsysteem kan tekortschieten
 Immuundefciinte
 Het evenwicht wordt verstoord ten gunste van de microbiile buitenwereld  herhaalde infectes als
gevolg.
o Het immuunsysteem kan zijn doel voorbijschieten
 Allergiein
 Afweer tegen niet-microbiile (onschadelijke) stofen met nadelige gevolgen voor het individu
 Auto-immuunziekten
 Afweer tegen bestanddelen van het eigen lichaam
o Type-I-overgevoeligheidsreactes
 Allergische reactes
 IgE-antlichamen hebben belangrijke rol
 Individu reageert op allergenen door vorming IgE-antlichamen
 Fc-gedeelte van IgE hechten zich aan receptoren voor dat deel (IgE-Fc)
 Deze receptoren ziten op basofele granulocyten in het bloed en mestcellen in het weefsel
 Allergenen hechten zich aan IgE-moleculen op het oppervlakte van de mestcel, actvate van
basofele granulocyt en mestcel tot gevolg
o Cellen scheiden stofen uit zoals histamine (uit de granula van mestcel en baso).
o Geven aanleiding tot bloedvatverwijding en vernauwing luchtwegen  astma-aanval
 Zwelling van het slijmvlies en vernauwing van de bronchiin veroorzaken een
ernstge verstoring in de aan- en afvoer van lucht.
o Baso en mestccellen scheiden ook chemotaxtsche stofen uit
o Zo worden eosinofelen aangetrokken. Deze cellen kunnen ook weefselschade
veroorzaken.
 Massale actvate van basofele granulocyten kan in het hele bloedvatenstelsel leiden tot ernstge
vaatverwijding
o Hierdoor daalt de bloeddruk acuut en kan er shock optreden
o Door het veel vrijkomen van histamine zal er ook bronchusconstricte optreden.
 Voorbeelden:
 Bestanddelen huisstofmijt
 Wespensteek  kan een anafylactsche shock optreden
 Haar van bepaalde dieren
o Type-II-overgevoeligheidsreactes
 Antlichamen hebben belangrijke rol
 Binden zich aan doelwit en dit wordt onschadelijk gemaakt door niet-specifeke afweersysteem
 Complementsysteem  geactveerd door de klassieke route
 Fagocyten  binden met hun Fc-receptor aan het doelwit  worden geactveerd en
fagocyteren en degraderen.
 Voorbeelden:
 Door medicamenten geïnduceerde bloedafraak  delen van medicijnen gaan op erythrocyten
ziten. Dit wordt herkent en de cellen worden gefagocyteerd.
 Myasthenia gravis (auto-immuunziekte)
o Antlichamen tegen de acetylcholinereceptor. Deze receptor wordt geblokkeerd en er
kunnen geen spiercontractes meer plaatsvinden  verlamming.
o Type-III-overgevoeligheidsreactes
 Vorming van immuuncomplexen hebben belangrijke rol (antgeen+antlichaam)
 Immuuncomplexen kunnen neerslaan in de wanden van bloedvaatjes
 Dit leidt tot actvate complementsysteem en actvate Fc- en complementreceptor dragende
cellen van het niet-specifeke immuunsysteem
 Gevolg is weefselschade
o Bij type II wordt plaats van weefselschade bepaald door specifciteit antlichaam
o Bij type III wordt plaats weefselschade bepaald door waar het immuuncomplex toevallig
neerslaat
 Voorbeelden:
 Serumziekte
o Kan ontstaan wanneer vreemd eiwit in de bloedbaan wordt ingespoten

, o VB: vroegere passieve immunisate van tetanus met paardenserum(er werden
antlichamen tegen het paardenserum gemaakt en niet tegen de tetanus) zorgde voor
nierinsufciinte en gewrichtsklachten (daar sloegen de complexen neer).
 De gevormde antlichamen gingen samen met antgeen (eiwiten uit het
paardenserum) neerslaan  immuuncomplex
 Systemische lupus erythematosus (SLE)
o Autoantlichamen tegen DNA vormen complexen met DNA en slaan neer in allerlei
organen (vooral nieren, gewrichten en de huid).
o Deze organen worden vervolgens aangetast
o Type-IV-overgevoeligheidsreactes
 T-lymfocyten spelen belangrijke rol
 Herkenning van een doelwitstructuur door T-lymfocyten leidt tot een afweerreacte die voor
CD4+ of CD8+ cellen gemedieerd wordt.
 Binnen 24-48 uur treedt er een ontstekingsreacte op die wordt gekenmerkt door T-lymfocyten
en macrofagen.
 Voorbeelden:
 Contacteczeem
o Nikkel komt op en in de huid en bindt aan een lichaamseigen-eiwit.
o Dit wordt als geheel lichaamsvreemd herkend
o Overmatge T-celgeheugenreacte voor nikkel leidt tot overgevoeligheidsreacte
o Wordt ook wel vertraagde overgevoeligheidsreacte genoemd omdat het lang duurt
voordat symptomen verschijnen na blootstelling
 Multpele sclerose (MS) (auto-immuunziekten)
o infltraten van lymfocyten en macrofagen in de hersenen
o Overgevoeligheidsreactes in de tandheelkunde
 Allergische reactes gerelateerd aan:
 Toegepaste tandheelkundige materialen
o Concentrate van toxische bestanddelen vaak te klein voor systemische efecten
o Lokale efecten (irritate en beschadiging van de weefsels) kunnen zich soms wel
voordoen
o Door herhaalde blootstelling kunnen allergiein ontstaan die uiteindelijk systemische
verschijnselen kunnen hebben door een versterking van de immunologische reacte
 Oedeemvorming van tong, lippen, oogleden en handen en het ontstaan van
kortademigheid na herintroducte van een prothese
o Allergenen:
 Nikkel
 Palladium
 Kobalt
 Kaliumdichromaat
 Rhodium
 Kwik
 Beryllium
 Koper
 Zink
 Methylmethacrylaat (kunststof)
 Type IV
 Bij allergie hiervoor vaak prothese op vinylbasis i.p.v.
methylmethacrylaat
o Composiet wekt wat vaker lokaal allergische reactes op dan amalgaam
 Lichenoïde aandoeningen zijn vaker gerelateerd aan contact tussen amalgaam
en orale mucosa
o Denture stomatts: een allergische reacte op prothesemateriaal.
 Vaker geef de slechte pasvorm irritate samen met een slechte mondhygiine.
 Bij 5% van de mensen wordt het veroorzaakt door een allergische reacte.
 De methylmethacrylaat wordt dan vervangen voor vinylbasis of polycarbonaat.
 Hulpmiddelen waarvan de tandarts gebruikmaakt
o Beroepsdermatosen kunnen leiden tot arbeidsongeschiktheid.
 VB: latexallergiein, kunstharsvulmaterialen, adhesieven, desinfecta en
metalen (monomeren in adhesieven kan contactdermatts veroorzaken).
 Latexallergiein kunnen drie soorten reactes veroorzaken:
 Gewone huidirritate
 Type I
o Meest invaliderend
o Overgevoeligheid voor latexeiwiten