Samenvatting OOA Cyclus 2.12 - boeken onderdeel 4 diagnostiek en pijn

Cyclus 2.12 odontogene ontstekingen en acute pijn – samenvatng onderdeel 2
Hoofdstuk 8: endodontologische diagnostek
De student kan:
1. De vijf stappen die onderscheiden worden in het diagnoseproces benoemen.
 Voor elke tandheelkunde behandeling die wordt uitgevoerd moet een diagnose gesteld worden.
o Diagnose vastleggen in patintenadministrate
 Uitgangssituate van behandeling is belangrijk als er later problemen optreden.
o Stappen van diagnoseproces:
 1. Opnemen van medische en tandheelkundige anamnese (bij nieuwe patint)
 2. Vaststellen van klacht of tandheelkundig probleem, ook wanneer er geen pijn is: subjecteve anamnese.
 3. Uitvoeren van klinisch onderzoek (röntgen en objecteve anamnese).
 4. Endodontologische diagnostek.
 5. Analyse van verkregen informate.
o Merendeel van patinten met endodontsch probleem heef geen pijn.
 Meestal toevallig op röntgenfoto of tjdens behandeling ontdekken.
 8.1 Algemene medische en tandheelkundige anamnese
o Opnemen / actualiseren van algemeen medische anamnese belangrijk
 Om medische complicates en storing door medicijngebruik tjdens behandeling te voorkomen.
 Om ervoor te zorgen dat een medisch probleem niet de oorzaak van de klacht is.
o Anamnese: samenvatting van voorgaande ervaringen van patint met tandheelkunde
 Belangrijk bij stellen van diagnose.
 Voorgeschiedenis van element kan bepalen of pulpits re- of irreversibel is.
 Houding van patint t.o.v. zorg en aandacht van gebit  belangrijk voor behandelplan.
 8.2 Subjecteve anamnese
o Klacht het beste beschrijven in eigen bewoording van patint.
o Gesprek om patint op gemak te stellen en contact op te bouwen.
 Informate verzamelen over klacht.
 Vooral openvragen stellen zodat patint niet in een bepaalde richtng wordt gestuurd.
o Belangrijke vragen
 Ontstaan pijn – wanneer klachten? Eerder gehad?
 Frequente en periode – hoe frequent? Komt pijn sneller terug? Constante pijn? Pijn op bepaalde periode?
 Intensiteit – pijn verdwijnt door gebruik pijnstllers? Houdt pijn patint wakker?
 Plaats – locate pijn? Waar is pijn begonnen? (Wanneer pijn niet te lokaliseren is.)
 Pijn opwekken – kan pijn opgewekt worden? Hoe?
 Duur – nazeurende pijn?
 Ontstaan – ontstaan van pijn op reacte prikkel (kou, warmte, bijten)?
 Pijnverlichtng – verlicht iets de pijn? (Kou)
2. Primaire tand- of kiespijn beschrijven
 Pijn door gewaarwording van prikkels van uitlopers van zenuwcellen.
o Tolerante verschilt door psychische, emotonele en culturele factoren.
 Pijn meestal gelokaliseerd in gebied waar patint denkt dat de pijn vandaan komt.
 Gebitselement met uitgebreide cariislaesie tot pulpa
o Gevolg: pijnlijke, irreversibele pulpits  pijn in dit element
o Primaire pijn genoemd: oorzaak en locate van pijn komen overeen.
3. De factoren die mogelijk een invloed hebben op het tot stand komen van pulpale en peri-apicale pijn beschrijven
7. vier oorzaken van pijn die zich voordoet als pulpale of periapicale pijn benoemen
 Primaire tand- of kiespijn (pijn van pulpale en periapicale oorsprong)
o Interne oorzaak (pulpale oorzaak)  sprake van pulpits doordat (1) producten van micro-organismen of (2) micro-
organismen zelf de pulpa hebben bereikt.
 Deze invasie veroorzaakt ontsteking met doel: micro-organismen en/of hun producten aanvallen en afvoeren.
 Lukt niet: deel weefsel wordt necrotsch.
 Oorzaak niet weghalen: gehele pulpa necrotsch en geïnfecteerd.

,4. beschrijven en verklaren waarom pulpale pijn moeilijk te lokaliseren is
 Pijn uitgaande van pulpa moeilijk te lokaliseren.
 Onderscheid in incisieven (links of rechts) is wel te doen.
 Boven- en onderfront goed onderscheiden.
 Wanneer oorzaak meer distaal ligt wordt het steeds lastger.
o Groepje gebitselementen is als bron vaak nog aan te wijzen.
 Probleem met lokalisatevermogen door convergente op centraal niveau van betrokken zenuwvezels.
o Representate in hersenschors is onvoldoende gescheiden.
o Enkele zenuwvezels worden daarnaast soms geïnnerveerd door meer dan alleen de pulpa.
o Externe oorzaak (periapicale oorzaak)
 (3) Gevolg van pijnlijke parodontts apicalis.
 (4) Coronale pulpaholte is geïnfecteerd.
 Wortelkanalenstelsel hoef nog niet geïnfecteerd te zijn.

8. verklaren waarom in de beginfase van de pulpa-ontsteking het schuldige element wel is te lokaliseren
 Oorzaak goed te lokaliseren.
 Druk op gebitselement laat pijn direct toenemen.
o Periapicaal ontstekingsoedeem zorgt ervoor dat gebitselement iets uit alveole komt
waardoor element bij dichtbijten hoog aanvoelt.

5. Heterotopische pijn beschrijven
 Wanneer oorzaak en plaats van pijn niet overeenkomen.
o Pijn kan zich voordoen als pulpale of periapicale pijn terwijl oorzaak ergens anders ligt.
 Box 2.6.

6. het verschil tussen de begrippen ‘referred pain’ en uitstralende pijn beschrijven
o Verschillende vormen
 Uitstralende pijn: pijn afkomstg van veel groter gebied dan plaats van eigenlijke laesie.
 Reffered pain: spontane pijn die wordt gevoeld in ene gebied dat wordt geïnnereerd door eeen andere zenuw
dan de zenuw die de pijn veroorzaakt.
 Pijn als gevolg van een neuropathie in het gebied van de n. trigeminus.
 Pijn met psychische oorsprong.
o Soms lijkt pijn zo erg op pulpale of periapicale pijn dat dit leidt tot een verkeerde diagnose en behandeling wanneer
diagnostsche tests niet goed worden uitgevoerd.
 Leidt tot onnodige endodontsche ingrepen of extractes.
o Patint heef neiging om behandeld gebitselement of gebitselement dat in verleden veel pijn deed als schuldige aan te
wijzen.
 Geef veel verwarring.

9. m.b.t. de objecteve anamnese
a. Beschrijven waarop, vanuit endodontsch oogpunt, moet worden gelet bij het doen van extra- en intra-oraal onderzoek
 Objecteve anamnese bestaat uit extra- en intraoraal onderzoek.
o Visuele extraorale onderzoek: begint wanneer patint praktjkruimte
binnenkomt.
 Kijk naar asymmetriein, zwellingen, verkleuringen en
extraorale fstels.
o Intraoraal onderzoek:
 Kijk naar caviteiten, grote restaurates, fracturen en
randaansluitngen van restaurates en fracturen van gebitselementen.
b. Beschrijven op welke wijze de oorsprong van een fstelgang meestal nauwkeurig kan worden vastgesteld
 Bij een fstel wordt een gutaperchastf in de fstelgang geschoven en een röntgenopname gemaakt om de oorsprong van de
fstelgang te traceren.
o Verloop van gutaperchastf kan op röntgenopname nauwkeurig de
oorsprong aangeven.
 Figuur 8.1 en 8.2.

, o Fistelopening in mond komt niet altjd overeen met het oorzakelijke gebitselement.
 Figuur 8.3.
o Intraoraal onderzoek: vervolgens palpate, percussie,
mobiliteitstest en parodontaal onderzoek + sensibiliteit
testen.

c. Beschrijven om welke redenen zwellingen moeten worden gepalpeerd
 Palpate: aak palperen met vinger ter hoogte van
wortelpunten  gevoeligheid vaststellen.
 Gevoeligheid: ontsteking van parodontaal
ligament heef zich uitgebreid tot periost.
 Zwellingen palperen en onderscheid
maken tussen oedeem, infltraat en abces
en oorsprong vaststellen.

10. het testen van gebitselementen met druk en percussie beschrijven en
vier afwijkingen die zijn te relateren aan een verhoogde gevoeligheid benoemen
 Percussietest: met vingers druk uitoefenen op occlusale vlakken en incisale randen.
 Eerst uitvoeren bij gezond gebitselement: patint kan zo normaal met abnormaal vergelijken.
 Wanneer vingerdruk tegen of op gebitselement weinig resultaat oplevert  handvat van monspiegel
tkken.
o Bij pijn of gevoeligheid  parodontaal probleem of pijnlijke pulpits in combinate met
pijnlijke parodontts apicalis of pijnlijke parodontts apicalis (traumatsch of infecteus) of
sinusits maxillaris of neoplasmata.
 Onvoldoende resultaat  bijtest: grotere kracht uitoefenen  patint bijt op een tussen twee
antagonisten geplaatste tooth slooth, crack fnder, bijthoutje of watenrol.
 Mobiliteit: gebitselementen in betrokken kwadrant met vigners of vinger en handvat van mondspiegel in
vestbulolinguale richtng heen en weer bewegen.
 Abnormaal nbeweegbaar?  verstoring van parodontaal ligament.
 Wortelfractuur, recent trauma, chronisch bruxisme, parafuncte en orthodontsche behandeling
kunnen oorzaak zijn.

d. De reden benoemen waarom het parodontum moet worden gesondeerd
e. Het kenmerk benoemen van een door de sulcus drainerende fstel
 Parodontaal onderzoek: aanwezigheid van parodontopathie of pericale fstels die uitmonden in sulcus
diagnostceren.
 Meer pockets in de mond?  Parodontaal probleem.
 Smalle, enkele pocket?  Vertcale wortelfractuur of apicale fstel uitgaande van parodontts apicalis.

11. de drie prikkels die worden gebruikt voor sensibiliteitstesten van de pulpa noemen en tevens aangeven welke hiervan ongeschikt is om
diagnostsch te onderscheiden tussen een normaal reagerende en een overgevoelige pulpa.
 Pulpasensibiliteitstesten gaan ervan uit dat een gezonde pulpa gevoelig is voor prikkels, een ontstoken pulpa verhoogd gevoelig en een
avitale pulpa ongevoelig is.
 Deze tests zijn geen vitaliteitstests die de doorbloeding van de pulpa meten en daarbij de vitaliteit.

13. twee complicates benoemen/beschrijven waarmee rekening moet worden gehouden bij de interpretate van sensibiliteitstesten.
 Rekening houden met twee complicates bij pulpasensibiliteitstesten.
o 1. Bij normale sensibiliteit gaat pulpits geleidelijk over in verhoogde sensibiliteit en vervolgens is de insensibiliteit afankelijk
van de verhouding van vitaal-avitaal weefsel.
 Dus: een overgangsfase waarin een gedeeltelijk necrotsche pulpa hetzelfde reageert als een vitale pulpa.
o 2. Insensibiliteit van pulpa kan gevolg zijn van storing in innervate.
 Kan een vals-negateve reacte optreden wanneer de pulpakamer is dichtgegroeid (geobliteerd), na recent trauma, bij
open apex, bij premedicate met pijnstllers of bij een le-fort-i-osteotomie.

17. de vier bruikbare thermische tests met de voor- en nadelen benoemen
 Sensibiliteitstests
o Thermische test