Boek: geschiedenis & samenleving
Hoofdstuk 6
Tijd van regenten en vorsten 1600-1700
- Ontstaan van handelskapitalisme en begin van de wereldeconomie
- Burgerlijk bestuur en stedelijke cultuur in Nederland
6.1
In de 17e eeuw moest het bestuur van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden vorm
krijgen. Er wordt oorlog gevoerd met Spanje tot de Vrede van Münster in 1648.
Eerst een vorst afzeten en daarna ervoor kiezen om geen nieuwe landsheer te benoemen
verbazing rondom de ontwikkelingen in de noordelijke Lage Landen.
Vanuit de middeleeuwse structuur is er nog steeds sprake van een grote gewestelijke
zelfstandigheid en als de bewoners in de Republiek zich al ergens mee verbonden voelen dan
is het met hun gewest.
Vanuit de Bourgondisch-Habsburgse periode zijn er de centraliserende aanzetenn maar die
zijn lang niet zo diep ingeslepen als de gewestelijke politeke tradites.
Politeke thema 17e eeuw waar ligt de macht? Bij de zelfstandige gewesten of Staten-
Generaal (centralisate)?
1 officieel document als basis voor het staatsbestel de Unie van Utrecht met het
hoopgevende devies: concordia res parvae crescent (door eendracht worden kleine zaken
groot).
Centraliserende maatregelen (niet uitgevoerd):
- Algemene munt voor de Republiek
- Geen belastngstelsel op landsniveau
- Geen volksleger
Republiek manifesteert zich als een statenbondn waarbij de gewesten afzonderlijke staten
vormen.
De gewestelijke staten hebben een wetgevende en uitvoerende taak. De statenleden
vergaderen maar 1 of 2 keer per jaar. De lopende zaken gebeurt door een dagelijkse
bestuurd (de gedeputeerde Staten).
De Gewestelijke Staten kennen 2 belangrijke ambtenaren stadhouder en een jurist in de
functe van landsadvocaat of raadpensionaris.
De stadhouder bevoegdheden op het gebied van rechtspraak en benoemingen in de
stadsbesturen. Hij is in de functe van kapitein-generaal en admiraal generaal aanvoerder
van leger en vloot van het gewest. Generaliteitsfunctes opperbevelhebber van alle
legertjes en vlooteenheden van de Republiek.
Het stadhouderschap krijgt onder Frederik Hendrik vorstelijke allures paleizenn hofevenn
aanspreektteln huwelijkenn opvolging zoon.
Raadpensionaris van Holland onderhoudt de contacten met de gezanten in het buitenland
en speelt daardoor een belangrijke rol in de buitenlandse politek. Hij is voorziter van de
Staten van Holland. Kan een belangrijke politeke rol in de Republiek vervullen.
De Gewestelijke Staten sturen hun afgevaardigden naar de Staten-Generaal die in ’s-
Gravenhage vergadert.
Staten-Generaal Hoog-Mogenden. Aantal afgevaardigden van een gewest is niet
vastgelegd (ieder gewest heef 1 stem).
Hoofdstuk 6
Tijd van regenten en vorsten 1600-1700
- Ontstaan van handelskapitalisme en begin van de wereldeconomie
- Burgerlijk bestuur en stedelijke cultuur in Nederland
6.1
In de 17e eeuw moest het bestuur van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden vorm
krijgen. Er wordt oorlog gevoerd met Spanje tot de Vrede van Münster in 1648.
Eerst een vorst afzeten en daarna ervoor kiezen om geen nieuwe landsheer te benoemen
verbazing rondom de ontwikkelingen in de noordelijke Lage Landen.
Vanuit de middeleeuwse structuur is er nog steeds sprake van een grote gewestelijke
zelfstandigheid en als de bewoners in de Republiek zich al ergens mee verbonden voelen dan
is het met hun gewest.
Vanuit de Bourgondisch-Habsburgse periode zijn er de centraliserende aanzetenn maar die
zijn lang niet zo diep ingeslepen als de gewestelijke politeke tradites.
Politeke thema 17e eeuw waar ligt de macht? Bij de zelfstandige gewesten of Staten-
Generaal (centralisate)?
1 officieel document als basis voor het staatsbestel de Unie van Utrecht met het
hoopgevende devies: concordia res parvae crescent (door eendracht worden kleine zaken
groot).
Centraliserende maatregelen (niet uitgevoerd):
- Algemene munt voor de Republiek
- Geen belastngstelsel op landsniveau
- Geen volksleger
Republiek manifesteert zich als een statenbondn waarbij de gewesten afzonderlijke staten
vormen.
De gewestelijke staten hebben een wetgevende en uitvoerende taak. De statenleden
vergaderen maar 1 of 2 keer per jaar. De lopende zaken gebeurt door een dagelijkse
bestuurd (de gedeputeerde Staten).
De Gewestelijke Staten kennen 2 belangrijke ambtenaren stadhouder en een jurist in de
functe van landsadvocaat of raadpensionaris.
De stadhouder bevoegdheden op het gebied van rechtspraak en benoemingen in de
stadsbesturen. Hij is in de functe van kapitein-generaal en admiraal generaal aanvoerder
van leger en vloot van het gewest. Generaliteitsfunctes opperbevelhebber van alle
legertjes en vlooteenheden van de Republiek.
Het stadhouderschap krijgt onder Frederik Hendrik vorstelijke allures paleizenn hofevenn
aanspreektteln huwelijkenn opvolging zoon.
Raadpensionaris van Holland onderhoudt de contacten met de gezanten in het buitenland
en speelt daardoor een belangrijke rol in de buitenlandse politek. Hij is voorziter van de
Staten van Holland. Kan een belangrijke politeke rol in de Republiek vervullen.
De Gewestelijke Staten sturen hun afgevaardigden naar de Staten-Generaal die in ’s-
Gravenhage vergadert.
Staten-Generaal Hoog-Mogenden. Aantal afgevaardigden van een gewest is niet
vastgelegd (ieder gewest heef 1 stem).
