Oudheid hoorcollege 8
Staatsvorming en stand in de archaïsche periode
Donkere eeuwen 1100-800 ‘’ dark ages ‘’
Archaïsche periode 800 – 500
Ze noemen het de donkere eeuwen vanwege 3 redenen: lange handelsnetwerken
verdwijnen, bevolking neemt af en er zijn weinig bronnen uit deze tijd. Echter is er
door onderzoek gebleken dat de donkere eeuwen niet zo heel donker waren, er zijn
opgravingen gevonden uit de donkere eeuwen zoals bv. een gebouw van maar liefst
50 meter met allerlei graven eromheen met rijke grafgiften dit was moeilijk met de
gedacht van de donkere eeuwen dit past er totaal niet bij namelijk, de grafgiften zijn
gedateerd tussen 1050 en 820 en dus precies in de donkere eeuwen, ook was er
goud en materialen van Feniciërs dit moet dus geïmporteerd zijn en dit bewijst dat er
nog wel degelijk lange afstandshandel was, dus op basis van archeologisch
materiaal zeggen we tegenwoordig dat er veel meer gaande was dan er vaak wordt
gedacht in de donkere eeuwen.
Archaïsche periode
Er ontstaan in deze tijd allerlei nieuwe Griekse gemeenschappen waaronder poleis,
echter moet je je daarbij wel realiseren dat er ook nog steeds oude stammen
bestonden die in stamverband leefden in een groot deel van Griekenland, wij richten
ons vooral op de polis vorming maar dit is dus niet overal zo!
De Polis
Stedelijke kern met publieke ruimtes, het omliggende land heet de Chore hier wordt
geproduceerd om de stedelijke kern van voedsel te voorzien =, Synoikismos is de
samenwerking tussen meerdere poleis.
We kijken vaak veel naar Athene, dit is echter wel moeilijk om dat Athene een zeer
bijzondere polis was en een uniek voorbeeld, dit doen we echter door de scheve
verhouding bronnen, er zijn gewoon veel meer Atheense bronnen.
Attica was de Chora van Athene, dit was een enorm gebied (zie kaart) binnen de
polis Athene waren er nog meer kleine stadjes in de Attica. Er was een stedelijke
kern met een enorm land eromheen in Athene. Elke polis hebben een Akropolis dit
was een verhoogd punt wat werd gebruikt voor verdediging en religie maar vooral
belangrijk was de verdediging op een hoog punt waren ze veilig. Corinthe was ook
een belangrijke stadstaat die precies tussen het Griekse vasteland en de
Peloponnesos in zaten en daarmee konden ze de handel bedrijven. De Polis had ook
altijd een Agora dit was een centrum voor handel & politiek en wederom ook religie,
politiek economisch religieus centrum was erg belangrijk voor de ontwikkeling van
Athene en ook voor de democratie. Boulterion was een plek waar besluiten werden
genomen en dingen werden vergaderd om voor te leggen voor de volksvergadering,
Boulé is de raad van 500.
, De Stoa, is een koele plek in het snikhete Athene, dit werd veel gebruikt door
filosofen omdat je hier altijd aangenaam kunt spreken.
Sportactiviteiten op de Agora
Gymnasium, Stadium en Palaestra , dit waren sportactiviteiten.
Burger in de Polis
Burgers zijn volwassen mannelijke leden van de groep en dit waren tevens in tijd van
oorlog ook de soldaten. Vrouwen, buitenlanders, kinderen en slaven zijn geen
burgers. Buitenlanders waren mensen die van buiten Attica kwamen dus konden wel
Grieken zijn.
Door het ontstaan van polis verandert ook de manier van vechten, de burgers
vechten altijd samen in de Falanx, hierbij beschermt degene die naast jou staat jou
met zijn schild, dit was een collectieve vechtgroep waar iedereen samenwerkte en
elkaar beschermde , dit past ook bij de polis. Uiteindelijk verfijnen de Macedoniërs dit
Falanx systeem met nog langer speren.
Ideaal van de Polis
Autonomie en Autarkie. Autonomie betekend zelfbestuur maar ook zelf je type
bestuur kiest , ze kiezen als gemeenschap voor oligarchie of aristocratie of tirannie
ze kiezen zelf het bestuur. Meeste polissen kozen voor een vorm van aristocratie.
Ook alle kolonies in de mediterrane wereld kozen zelf hun bestuursvorm. Het
religieuze leven werd ook zelf door de poleis bepaald je mocht zelf kiezen welke
goden je aanbad en dit verschilde vaak ook per poleis welk kozen de meeste poleis
een van de 12 olympische goden, dit heeft allemaal te maken met Autonomie. Ook
autarkie ofwel voorzienigheid was erg belangrijk ze wilden kunnen leven zonder
andere polis nodig te hebben in praktijk werkte dit niet altijd, maar alle poleis
probeerden zichzelf van voedsel te voorzien.
Ontwikkeling gemeenschappelijk gevoel van Grieks-zijn
Er komt een culturele eenheid onder de vele verschillende autonome Poleis, ze
spreken dezelfde taal en religie lijk erg op elkaar en ze hebben allerlei festivals waar
mensen uit alle Poleis samen kwamen. Er ontstond een soort van Griekse cultuur en
eenheid en dit staat eigenlijk paradoxaal op de autonome en autarkische poleis.
Tirannie
Pissistratus was een Tiran in Athene, hij heeft allerlei goede dingen gedaan voor
Athene, zoals bv. verfraaiing van Athene met bouwactiviteiten (Akropolis), hij zorgt
voor culturele ontwikkelingen met festivals bv. en literaire ontwikkeling want hij laat
bv. Illias en Odyssee op schrift zetten.
Sparta
Sparta heeft ook een stedelijke kern met omringend land, Ook Sparta was een
enorm gebied net als Athene. De Spartanen zaten aanvankelijk vooral in Laconië
maar bezetten later ook Messenië omdat hier meer vruchtbaar land was. De
samenstelling bevolking bestond uit 3 groepen je had ‘’ burger ‘’ meestal Spartianen
Staatsvorming en stand in de archaïsche periode
Donkere eeuwen 1100-800 ‘’ dark ages ‘’
Archaïsche periode 800 – 500
Ze noemen het de donkere eeuwen vanwege 3 redenen: lange handelsnetwerken
verdwijnen, bevolking neemt af en er zijn weinig bronnen uit deze tijd. Echter is er
door onderzoek gebleken dat de donkere eeuwen niet zo heel donker waren, er zijn
opgravingen gevonden uit de donkere eeuwen zoals bv. een gebouw van maar liefst
50 meter met allerlei graven eromheen met rijke grafgiften dit was moeilijk met de
gedacht van de donkere eeuwen dit past er totaal niet bij namelijk, de grafgiften zijn
gedateerd tussen 1050 en 820 en dus precies in de donkere eeuwen, ook was er
goud en materialen van Feniciërs dit moet dus geïmporteerd zijn en dit bewijst dat er
nog wel degelijk lange afstandshandel was, dus op basis van archeologisch
materiaal zeggen we tegenwoordig dat er veel meer gaande was dan er vaak wordt
gedacht in de donkere eeuwen.
Archaïsche periode
Er ontstaan in deze tijd allerlei nieuwe Griekse gemeenschappen waaronder poleis,
echter moet je je daarbij wel realiseren dat er ook nog steeds oude stammen
bestonden die in stamverband leefden in een groot deel van Griekenland, wij richten
ons vooral op de polis vorming maar dit is dus niet overal zo!
De Polis
Stedelijke kern met publieke ruimtes, het omliggende land heet de Chore hier wordt
geproduceerd om de stedelijke kern van voedsel te voorzien =, Synoikismos is de
samenwerking tussen meerdere poleis.
We kijken vaak veel naar Athene, dit is echter wel moeilijk om dat Athene een zeer
bijzondere polis was en een uniek voorbeeld, dit doen we echter door de scheve
verhouding bronnen, er zijn gewoon veel meer Atheense bronnen.
Attica was de Chora van Athene, dit was een enorm gebied (zie kaart) binnen de
polis Athene waren er nog meer kleine stadjes in de Attica. Er was een stedelijke
kern met een enorm land eromheen in Athene. Elke polis hebben een Akropolis dit
was een verhoogd punt wat werd gebruikt voor verdediging en religie maar vooral
belangrijk was de verdediging op een hoog punt waren ze veilig. Corinthe was ook
een belangrijke stadstaat die precies tussen het Griekse vasteland en de
Peloponnesos in zaten en daarmee konden ze de handel bedrijven. De Polis had ook
altijd een Agora dit was een centrum voor handel & politiek en wederom ook religie,
politiek economisch religieus centrum was erg belangrijk voor de ontwikkeling van
Athene en ook voor de democratie. Boulterion was een plek waar besluiten werden
genomen en dingen werden vergaderd om voor te leggen voor de volksvergadering,
Boulé is de raad van 500.
, De Stoa, is een koele plek in het snikhete Athene, dit werd veel gebruikt door
filosofen omdat je hier altijd aangenaam kunt spreken.
Sportactiviteiten op de Agora
Gymnasium, Stadium en Palaestra , dit waren sportactiviteiten.
Burger in de Polis
Burgers zijn volwassen mannelijke leden van de groep en dit waren tevens in tijd van
oorlog ook de soldaten. Vrouwen, buitenlanders, kinderen en slaven zijn geen
burgers. Buitenlanders waren mensen die van buiten Attica kwamen dus konden wel
Grieken zijn.
Door het ontstaan van polis verandert ook de manier van vechten, de burgers
vechten altijd samen in de Falanx, hierbij beschermt degene die naast jou staat jou
met zijn schild, dit was een collectieve vechtgroep waar iedereen samenwerkte en
elkaar beschermde , dit past ook bij de polis. Uiteindelijk verfijnen de Macedoniërs dit
Falanx systeem met nog langer speren.
Ideaal van de Polis
Autonomie en Autarkie. Autonomie betekend zelfbestuur maar ook zelf je type
bestuur kiest , ze kiezen als gemeenschap voor oligarchie of aristocratie of tirannie
ze kiezen zelf het bestuur. Meeste polissen kozen voor een vorm van aristocratie.
Ook alle kolonies in de mediterrane wereld kozen zelf hun bestuursvorm. Het
religieuze leven werd ook zelf door de poleis bepaald je mocht zelf kiezen welke
goden je aanbad en dit verschilde vaak ook per poleis welk kozen de meeste poleis
een van de 12 olympische goden, dit heeft allemaal te maken met Autonomie. Ook
autarkie ofwel voorzienigheid was erg belangrijk ze wilden kunnen leven zonder
andere polis nodig te hebben in praktijk werkte dit niet altijd, maar alle poleis
probeerden zichzelf van voedsel te voorzien.
Ontwikkeling gemeenschappelijk gevoel van Grieks-zijn
Er komt een culturele eenheid onder de vele verschillende autonome Poleis, ze
spreken dezelfde taal en religie lijk erg op elkaar en ze hebben allerlei festivals waar
mensen uit alle Poleis samen kwamen. Er ontstond een soort van Griekse cultuur en
eenheid en dit staat eigenlijk paradoxaal op de autonome en autarkische poleis.
Tirannie
Pissistratus was een Tiran in Athene, hij heeft allerlei goede dingen gedaan voor
Athene, zoals bv. verfraaiing van Athene met bouwactiviteiten (Akropolis), hij zorgt
voor culturele ontwikkelingen met festivals bv. en literaire ontwikkeling want hij laat
bv. Illias en Odyssee op schrift zetten.
Sparta
Sparta heeft ook een stedelijke kern met omringend land, Ook Sparta was een
enorm gebied net als Athene. De Spartanen zaten aanvankelijk vooral in Laconië
maar bezetten later ook Messenië omdat hier meer vruchtbaar land was. De
samenstelling bevolking bestond uit 3 groepen je had ‘’ burger ‘’ meestal Spartianen
