Oudheid hoorcollege 18
Romeinse mankracht, expansie en landhervorming
Mankracht is super belangrijk in het Romeinse rijk Livius: the chief contributions to
succes in war appear to be the abundance and valour of the soldiers, the talents of
the generals , and fortune ze hadden soldaten nodig maar vooral heel veel
soldaten. Plinius wishes that the fatherland increases in every way, but most of all-
in the number of citizens, for that is the way to provide towns with strenght. Hoe meet
je de mankracht Census ofwel volkstelling want burgers = soldaten. Wat werd er
tijdens de Census gevraagd volledige naam (preanomen + nomen + cognomen),
de namen van je vader als je Liberti was de naam van je patroon, leeftijd, bezit (alles
wat je had), aantal kinderen en de naam van je echtgenote. Op basis van de census
werd de indeling gedaan in vermogensklasse + hoogte belasting tevens bepaalde het
je plaats in de militaire dienst en in welke groep/tribus (Comitia Tributa) je hoorde in
de volksvergadering. Overzicht van enkele censuscijfers in de PowerPoint, je ziet
enorme groei maar soms ook afname deze afnames zijn soms te verklaren zoals bv.
met de Punische oorlogen. Vraagtekens bij de censuscijfers, cijfers in antieke
bronnen zijn notoir onbetrouwbaar, hoe compleet waren de census in de
verschillende jaren want wie waren burgers, wie tel je wel en niet mee dit verklaart
ook de enorme verschillen tussen de verschillende jaren (burgers tellen of echt alle
mensen), lokale registratie versus registratie in Rome je had census door
gouverneurs in provincies en de grote census in Rome, dit maakt het ook lastig . De
cijfers zijn vaak rond en vaak worden aantallen gebruikt om gewoon heel veel aan te
geven of juist heel weinig (zoals bv. in de Perzische oorlogen). Als je kijkt naar de
groei van het Romeinse rijk, zie je rond 218 v.C. enkel het Italiaanse gebied in 100
v.C hoort hier veel meer bij zie kaart in PowerPoint. In 44 v.C komen er nog meer en
grotere gebieden bij, in 117 n.C. onder Trajanus hebben ze alles om de Middellandse
zee in handen dit is het hoogtepunt van het Romeinse rijk met 40 provincies. Hoe
kwamen ze van het schiereiland tot dit enorme rijk?
Romeinse expansie en moderne debatten over ‘’ imperialisme ‘’ en ‘’ romanisering ‘’
Welke factoren hebben bijgedragen aan de totstandkoming van ene enorm rijk als
dat van Rome?
Over dit onderwerp is er al lange discussie onder wetenschappers. Echter is de
vraag belangrijker hoe heeft dit enorme rijk 7 eeuwen bestaan en hoe ging dat dan ij
zijn werk de kern van Romeins bestuur was dat ze binnen de provincies altijd
steden eigen bestuur lieten houden, ze gingen altijd uit van lokale loyaliteit van elites
die ze dan weer beloonden met burgerrecht waarvoor de elite de boel bij elkaar
moest houden ofwel zorgen dat er belasting enz. geïnd werd, vanuit Rome kwam er
een gouverneur om de hele provincie te besturen maar voor 2 jaar want anders
krijgen ze teveel macht, dit is erg bijzonder want 7 eeuwen lang kwam er dus elke 2
jaar nieuwe gouverneurs naar de provincies. De vraag is echter mag je wel spreken
van het Romeinse rijk? Is het een geografische eenheid waarbinnen alles Romeins
is, of een economische eenheid met handelsnetwerken binnen het rijk, of een
politieke eenheid dat één is in het hele rijk, bestuur vanuit Rome maar wel overal
, weer lokaal bestuur onder toezicht van gouverneur, is er een cultureel Romeins rijk
was er eenheid, voelde een inwoner van Rome zich verbonden met een
Egyptische boer? Het Romeinse rijk is dus een moeilijke term, we kunnen moeilijk
spreken van één Romeins rijk.
Historische context
Er heerst onrust rondom Rome aan het begin van de 5 e eeuw, de volkeren om Rome
heen gaan druk uitoefenen op Rome. Rome verovert de volkeren one by one, en hier
wordt het voor het eerst duidelijk hoe de Romeinse mentaliteit was ze wilden altijd
winnen door onder andere de hoogste aantallen te hebben. Het Italiaanse
schiereiland was lange tijd een lappendeken van staten en cultuur, Rome sluit vele
verbonden en verdragen met de andere volkeren. De eerste grote sprong van
expansie door Rome is de strijd met/tegen Carthago, Carthago had een zeer
machtige vloot (voormalig Feniciërs) Carthago beheersten een groot deel van de
Mediterrane, alhoewel Carthago een groot rijk had was het veel minder verstedelijkt
dan Rome.
Punische oorlogen
1e Punische oorlog 264-241 v.C. stadje Sicilië
2e Punische oorlog 218–201 v.C. de Romeinen bemoeien zich met ene stad onder de
rivier de Ebro ofwel in Carthaags gebied Hannibal trekt ernaartoe.
3e Punische oorlog 149-146 v.C.
3 oorlogen over een relatief lange periode, het is niet één oorlog maar een bijna
eeuw lange strijd. De eerste oorlog begint om een stadje in Sicilië waar Carthago is
het stadje vraagt aan Rome hulp, hierdoor komt het conflict tussen Rome en
Carthago op gang, echter zagen we in de jaren hiervoor al dat dit ging gebeuren
Rome werd steeds groter en Carthago zat hun succes in de weg.
De tocht van Hannibal in de 2e Punische oorlog is befaamd, echter is die ook
mysterieus je zie top de PowerPoint de tocht en hoe vaak ze verslagen zijn echter
gaat Hannibal nooit naar Rome waarom niet? Hannibal had bevoorrading nodig
en zijn strategie was ook lokale gemeenschappen over te halen om hen te steunen
en op die manier dus de Romeinse verdragen te breken, tegelijkertijd openen de
Romeinen een tweede front in Afrika waar de Romeinen vervolgens in Zama de slag
winnen.
De derde Punische oorlog ontstaat omdat de Namibië in 146 ruzie maakt met
Carthago gaan ruzie zoeken, Rome is het zat en maakt zowel Carthago als Korinthe
in Griekenland tot de grond gelijk.
Er is een modern debat over de vraag wat is de Romeinse expansie imperialisme
of expansiedrift en was dit een bewust beleid van de Romeinen, dit weten we niet en
hier is ook geen bewijs van, het lijkt dus niet imperialistisch want er was geen plan,
wel vinden de keizers op een gegeven moment dat ze het rijk uit moeten breiden dit
was wel een soort plan maar vooral in de beginfase was er geen plan of actief beleid
echter kun je ook niet stellen dat ze dit rijk totaal per ongeluk ontstond, door het
Romeinse mankracht, expansie en landhervorming
Mankracht is super belangrijk in het Romeinse rijk Livius: the chief contributions to
succes in war appear to be the abundance and valour of the soldiers, the talents of
the generals , and fortune ze hadden soldaten nodig maar vooral heel veel
soldaten. Plinius wishes that the fatherland increases in every way, but most of all-
in the number of citizens, for that is the way to provide towns with strenght. Hoe meet
je de mankracht Census ofwel volkstelling want burgers = soldaten. Wat werd er
tijdens de Census gevraagd volledige naam (preanomen + nomen + cognomen),
de namen van je vader als je Liberti was de naam van je patroon, leeftijd, bezit (alles
wat je had), aantal kinderen en de naam van je echtgenote. Op basis van de census
werd de indeling gedaan in vermogensklasse + hoogte belasting tevens bepaalde het
je plaats in de militaire dienst en in welke groep/tribus (Comitia Tributa) je hoorde in
de volksvergadering. Overzicht van enkele censuscijfers in de PowerPoint, je ziet
enorme groei maar soms ook afname deze afnames zijn soms te verklaren zoals bv.
met de Punische oorlogen. Vraagtekens bij de censuscijfers, cijfers in antieke
bronnen zijn notoir onbetrouwbaar, hoe compleet waren de census in de
verschillende jaren want wie waren burgers, wie tel je wel en niet mee dit verklaart
ook de enorme verschillen tussen de verschillende jaren (burgers tellen of echt alle
mensen), lokale registratie versus registratie in Rome je had census door
gouverneurs in provincies en de grote census in Rome, dit maakt het ook lastig . De
cijfers zijn vaak rond en vaak worden aantallen gebruikt om gewoon heel veel aan te
geven of juist heel weinig (zoals bv. in de Perzische oorlogen). Als je kijkt naar de
groei van het Romeinse rijk, zie je rond 218 v.C. enkel het Italiaanse gebied in 100
v.C hoort hier veel meer bij zie kaart in PowerPoint. In 44 v.C komen er nog meer en
grotere gebieden bij, in 117 n.C. onder Trajanus hebben ze alles om de Middellandse
zee in handen dit is het hoogtepunt van het Romeinse rijk met 40 provincies. Hoe
kwamen ze van het schiereiland tot dit enorme rijk?
Romeinse expansie en moderne debatten over ‘’ imperialisme ‘’ en ‘’ romanisering ‘’
Welke factoren hebben bijgedragen aan de totstandkoming van ene enorm rijk als
dat van Rome?
Over dit onderwerp is er al lange discussie onder wetenschappers. Echter is de
vraag belangrijker hoe heeft dit enorme rijk 7 eeuwen bestaan en hoe ging dat dan ij
zijn werk de kern van Romeins bestuur was dat ze binnen de provincies altijd
steden eigen bestuur lieten houden, ze gingen altijd uit van lokale loyaliteit van elites
die ze dan weer beloonden met burgerrecht waarvoor de elite de boel bij elkaar
moest houden ofwel zorgen dat er belasting enz. geïnd werd, vanuit Rome kwam er
een gouverneur om de hele provincie te besturen maar voor 2 jaar want anders
krijgen ze teveel macht, dit is erg bijzonder want 7 eeuwen lang kwam er dus elke 2
jaar nieuwe gouverneurs naar de provincies. De vraag is echter mag je wel spreken
van het Romeinse rijk? Is het een geografische eenheid waarbinnen alles Romeins
is, of een economische eenheid met handelsnetwerken binnen het rijk, of een
politieke eenheid dat één is in het hele rijk, bestuur vanuit Rome maar wel overal
, weer lokaal bestuur onder toezicht van gouverneur, is er een cultureel Romeins rijk
was er eenheid, voelde een inwoner van Rome zich verbonden met een
Egyptische boer? Het Romeinse rijk is dus een moeilijke term, we kunnen moeilijk
spreken van één Romeins rijk.
Historische context
Er heerst onrust rondom Rome aan het begin van de 5 e eeuw, de volkeren om Rome
heen gaan druk uitoefenen op Rome. Rome verovert de volkeren one by one, en hier
wordt het voor het eerst duidelijk hoe de Romeinse mentaliteit was ze wilden altijd
winnen door onder andere de hoogste aantallen te hebben. Het Italiaanse
schiereiland was lange tijd een lappendeken van staten en cultuur, Rome sluit vele
verbonden en verdragen met de andere volkeren. De eerste grote sprong van
expansie door Rome is de strijd met/tegen Carthago, Carthago had een zeer
machtige vloot (voormalig Feniciërs) Carthago beheersten een groot deel van de
Mediterrane, alhoewel Carthago een groot rijk had was het veel minder verstedelijkt
dan Rome.
Punische oorlogen
1e Punische oorlog 264-241 v.C. stadje Sicilië
2e Punische oorlog 218–201 v.C. de Romeinen bemoeien zich met ene stad onder de
rivier de Ebro ofwel in Carthaags gebied Hannibal trekt ernaartoe.
3e Punische oorlog 149-146 v.C.
3 oorlogen over een relatief lange periode, het is niet één oorlog maar een bijna
eeuw lange strijd. De eerste oorlog begint om een stadje in Sicilië waar Carthago is
het stadje vraagt aan Rome hulp, hierdoor komt het conflict tussen Rome en
Carthago op gang, echter zagen we in de jaren hiervoor al dat dit ging gebeuren
Rome werd steeds groter en Carthago zat hun succes in de weg.
De tocht van Hannibal in de 2e Punische oorlog is befaamd, echter is die ook
mysterieus je zie top de PowerPoint de tocht en hoe vaak ze verslagen zijn echter
gaat Hannibal nooit naar Rome waarom niet? Hannibal had bevoorrading nodig
en zijn strategie was ook lokale gemeenschappen over te halen om hen te steunen
en op die manier dus de Romeinse verdragen te breken, tegelijkertijd openen de
Romeinen een tweede front in Afrika waar de Romeinen vervolgens in Zama de slag
winnen.
De derde Punische oorlog ontstaat omdat de Namibië in 146 ruzie maakt met
Carthago gaan ruzie zoeken, Rome is het zat en maakt zowel Carthago als Korinthe
in Griekenland tot de grond gelijk.
Er is een modern debat over de vraag wat is de Romeinse expansie imperialisme
of expansiedrift en was dit een bewust beleid van de Romeinen, dit weten we niet en
hier is ook geen bewijs van, het lijkt dus niet imperialistisch want er was geen plan,
wel vinden de keizers op een gegeven moment dat ze het rijk uit moeten breiden dit
was wel een soort plan maar vooral in de beginfase was er geen plan of actief beleid
echter kun je ook niet stellen dat ze dit rijk totaal per ongeluk ontstond, door het
