Tijdvak 1
Kenmerkend aspect: De levenswijze van jager-verzamelaars.
Bronnen zijn ongeschreven (prehistorie = voor de geschiedenis), omdat het schrift nog
niet is uitgevonden. Ook zijn bronnen primair: uit de tijd zelf en uit de ‘eerste hand’
Middel van bestaan Jagen en verzamelen
(manier om in leven te blijven)
Samenlevingstype Samenleving van jagers-verzamelaars
(maatschappij: bevolking die een sociaal
geheel vormt)
Samenleving van jagers-verzamelaars:
Economie Jagen en verzamelen
(wat zijn de middelen van bestaan)
Politiek Kleine nomadische groepen, dus geen
(hoe wordt de samenleving bestuurd) georganiseerd bestuur
Sociaal Weinig sociale verschillen
(hoe zijn de verhoudingen in de bevolking) Strikte rolverdeling tussen man en vrouw
Cultuur Magische jacht- en vruchtbaarheidsrituelen
(wat denken en voelen de mensen en hoe en grafgiften
uiten zij dit)
Kenmerkend aspect: Het ontstaan van landbouw en landbouwsamenlevingen .
±11.000 v.Chr.: begin Neolitische revolutie in de vruchtbare halve maandag
Landbouw (agrarisch): akkerbouw en veeteelt.
Ontwikkeling van de middelen van bestaan in de vruchtbare halve maan:
Tot en met ± 9.000 v.Chr jagen en verzamelen
Vanaf ±10.000 v.Chr. landbouw
Economie Landbouw: akkerbouw en veeteelt
(wat zijn de middelen van bestaan)
Politiek Dorpen werden waarschijnlijk bestuurd
(hoe wordt de samenleving bestuurd) door dorpsoudsten en priesters
Sociaal Sedentaire revolutie: vaste woonplaats.
(hoe zijn de verhoudingen in de bevolking) Toename van sociale verschillen
Strikte rolverdeling tussen man en vrouw
Cultuur Magische rituelen
(wat denken en voelen de mensen en hoe Veel uitvindingen
uiten zij dit)
Kenmerkend aspect: Het ontstaan van de eerste stedelijke gemeenschappen.
,Landbouw + ambacht + handel = middelen van bestaan in de vruchtbare halve maan.
Stedelijke beschaving in Mesopotamië:
Economie Landbouw: akkerbouw en veeteelt
(wat zijn de middelen van bestaan) Ambachten
Handel
Politiek Steden werden bestuurd door koning en
(hoe wordt de samenleving bestuurd) priesters
Steden groeiden uit tot rijken (stadstaten)
Sociaal Grote groepen (gemiddeld 10.000 mensen)
(hoe zijn de verhoudingen in de bevolking) Sociale verschillen: hiërarchische opbouw
van de samenleving in sociale klassen
Cultuur Polytheïstische godsdienst
(wat denken en voelen de mensen en hoe Magische rituelen in tempels
uiten zij dit) Veel uitvindingen
Stedelijke beschaving in Egypte:
Economie Landbouw: akkerbouw en veeteelt
(wat zijn de middelen van bestaan) Ambachten
Handel
Politiek Steden werden bestuurd door koning en
(hoe wordt de samenleving bestuurd) priestes
Boven- en beneden-Egypte vormen een
natiestaat met een farao als leider
Sociaal Grote groepen (gemiddeld 10.000 mensen)
(hoe zijn de verhoudingen in de bevolking) Sociale verschillen: hiërarchische opbouw
van de samenleving in sociale klassen
Cultuur Polytheïstische godsdienst
(wat denken en voelen de mensen en hoe (Monotheïsme vanaf 1353-1336 v.Chr.)
uiten zij dit) Magische rituelen in tempels
Veel uitvindingen
, Tijdvak 2
Kenmerkend aspect: De ontwikkeling van wetenschappelijk denken en het denken
voer burgerschap en politiek in de Griekse stadstaat.
Vanaf 850 v.Chr. opkomst Griekse stadstaten.
Stadstaat (polis):
- stad met omringend platteland
- klein in oppervlakte en inwonersaantal
- autarkisch (zelfvoorzienend)
- autonoom (eigen bestuur en regels)
Iedere polis had een eigen staatsvorm:
- monarchie, staatsvorm waarbij de macht legitiem bij één persoon ligt
- tirannie, staatsvorm waarbij de macht niet legitiem bij één persoon ligt
- aristocratie, regering van de adel (aristocraten)
- oligarchie, regering van een kleine groep mensen (zijn niet persé van adel)
- democratie, regering door de bevolking met burgerrecht
Burgerrecht = het feit dat je burger bent met alle politieke en maatschappelijke rechten
die daarbij horen.
Filosofen proberen de wereld te verklaren op een rationele manier begin van
wetenschap: opdoen van kennis/theorie op basis van experimenten, waarneming en
gebruik van het verstand.
Griekenland overgenomen door koning Phylipos uit Macedonië. Zijn zoon Alexander
veroverd een groot gebied richting het oosten. Hij zorgt voor de verspreiding van de
Griekse cultuur naar het oosten (= hellenisme).
Kenmerkend aspect: De groei van het Romeinse imperium waardoor de Grieks-
Romeinse cultuur zich in Europa verspreidde.
Bestuur van het Romeinse rijk:
Koningstijd 753 v.Chr. Republiek 509 v.Chr – 27 v.Chr. Keizertijd 27 v.Chr. –
– 509 v.Chr. 476 n.Chr.
- weinig over bekend - macht verdeeld over meerdere - macht in handen van
- monarchie functies de keizer
- functionarissen voor een jaar - senaat en consuls
gekozen bleven bestaan,
- belangrijkste functie: consul (49 maar hadden weinig
v.Chr. – 27 v. Chr. macht
burgeroorlogen tussen consuls - monarchie
keizertijd)
- senaat heeft de meeste macht
- oligarchie
Enorme groei van het Romeinse rijk, van stadstaat tot Imperium Romanum.
Imperium = een groot rijk onder macht van een keizer of één volk
Redenen voor de groei van het Romeinse Rijk:
- sterk en gedisciplineerd leger
- goed verdedigbare grenzen
- goede infrastructuur
- goed bestuur
Als veroverde vorsten meewerkten, behielden zij hun macht en kregen zij het Romeinse
burgerschap romanisering: het overnemen van (delen van) de romeinse cultuur
Kenmerkend aspect: De levenswijze van jager-verzamelaars.
Bronnen zijn ongeschreven (prehistorie = voor de geschiedenis), omdat het schrift nog
niet is uitgevonden. Ook zijn bronnen primair: uit de tijd zelf en uit de ‘eerste hand’
Middel van bestaan Jagen en verzamelen
(manier om in leven te blijven)
Samenlevingstype Samenleving van jagers-verzamelaars
(maatschappij: bevolking die een sociaal
geheel vormt)
Samenleving van jagers-verzamelaars:
Economie Jagen en verzamelen
(wat zijn de middelen van bestaan)
Politiek Kleine nomadische groepen, dus geen
(hoe wordt de samenleving bestuurd) georganiseerd bestuur
Sociaal Weinig sociale verschillen
(hoe zijn de verhoudingen in de bevolking) Strikte rolverdeling tussen man en vrouw
Cultuur Magische jacht- en vruchtbaarheidsrituelen
(wat denken en voelen de mensen en hoe en grafgiften
uiten zij dit)
Kenmerkend aspect: Het ontstaan van landbouw en landbouwsamenlevingen .
±11.000 v.Chr.: begin Neolitische revolutie in de vruchtbare halve maandag
Landbouw (agrarisch): akkerbouw en veeteelt.
Ontwikkeling van de middelen van bestaan in de vruchtbare halve maan:
Tot en met ± 9.000 v.Chr jagen en verzamelen
Vanaf ±10.000 v.Chr. landbouw
Economie Landbouw: akkerbouw en veeteelt
(wat zijn de middelen van bestaan)
Politiek Dorpen werden waarschijnlijk bestuurd
(hoe wordt de samenleving bestuurd) door dorpsoudsten en priesters
Sociaal Sedentaire revolutie: vaste woonplaats.
(hoe zijn de verhoudingen in de bevolking) Toename van sociale verschillen
Strikte rolverdeling tussen man en vrouw
Cultuur Magische rituelen
(wat denken en voelen de mensen en hoe Veel uitvindingen
uiten zij dit)
Kenmerkend aspect: Het ontstaan van de eerste stedelijke gemeenschappen.
,Landbouw + ambacht + handel = middelen van bestaan in de vruchtbare halve maan.
Stedelijke beschaving in Mesopotamië:
Economie Landbouw: akkerbouw en veeteelt
(wat zijn de middelen van bestaan) Ambachten
Handel
Politiek Steden werden bestuurd door koning en
(hoe wordt de samenleving bestuurd) priesters
Steden groeiden uit tot rijken (stadstaten)
Sociaal Grote groepen (gemiddeld 10.000 mensen)
(hoe zijn de verhoudingen in de bevolking) Sociale verschillen: hiërarchische opbouw
van de samenleving in sociale klassen
Cultuur Polytheïstische godsdienst
(wat denken en voelen de mensen en hoe Magische rituelen in tempels
uiten zij dit) Veel uitvindingen
Stedelijke beschaving in Egypte:
Economie Landbouw: akkerbouw en veeteelt
(wat zijn de middelen van bestaan) Ambachten
Handel
Politiek Steden werden bestuurd door koning en
(hoe wordt de samenleving bestuurd) priestes
Boven- en beneden-Egypte vormen een
natiestaat met een farao als leider
Sociaal Grote groepen (gemiddeld 10.000 mensen)
(hoe zijn de verhoudingen in de bevolking) Sociale verschillen: hiërarchische opbouw
van de samenleving in sociale klassen
Cultuur Polytheïstische godsdienst
(wat denken en voelen de mensen en hoe (Monotheïsme vanaf 1353-1336 v.Chr.)
uiten zij dit) Magische rituelen in tempels
Veel uitvindingen
, Tijdvak 2
Kenmerkend aspect: De ontwikkeling van wetenschappelijk denken en het denken
voer burgerschap en politiek in de Griekse stadstaat.
Vanaf 850 v.Chr. opkomst Griekse stadstaten.
Stadstaat (polis):
- stad met omringend platteland
- klein in oppervlakte en inwonersaantal
- autarkisch (zelfvoorzienend)
- autonoom (eigen bestuur en regels)
Iedere polis had een eigen staatsvorm:
- monarchie, staatsvorm waarbij de macht legitiem bij één persoon ligt
- tirannie, staatsvorm waarbij de macht niet legitiem bij één persoon ligt
- aristocratie, regering van de adel (aristocraten)
- oligarchie, regering van een kleine groep mensen (zijn niet persé van adel)
- democratie, regering door de bevolking met burgerrecht
Burgerrecht = het feit dat je burger bent met alle politieke en maatschappelijke rechten
die daarbij horen.
Filosofen proberen de wereld te verklaren op een rationele manier begin van
wetenschap: opdoen van kennis/theorie op basis van experimenten, waarneming en
gebruik van het verstand.
Griekenland overgenomen door koning Phylipos uit Macedonië. Zijn zoon Alexander
veroverd een groot gebied richting het oosten. Hij zorgt voor de verspreiding van de
Griekse cultuur naar het oosten (= hellenisme).
Kenmerkend aspect: De groei van het Romeinse imperium waardoor de Grieks-
Romeinse cultuur zich in Europa verspreidde.
Bestuur van het Romeinse rijk:
Koningstijd 753 v.Chr. Republiek 509 v.Chr – 27 v.Chr. Keizertijd 27 v.Chr. –
– 509 v.Chr. 476 n.Chr.
- weinig over bekend - macht verdeeld over meerdere - macht in handen van
- monarchie functies de keizer
- functionarissen voor een jaar - senaat en consuls
gekozen bleven bestaan,
- belangrijkste functie: consul (49 maar hadden weinig
v.Chr. – 27 v. Chr. macht
burgeroorlogen tussen consuls - monarchie
keizertijd)
- senaat heeft de meeste macht
- oligarchie
Enorme groei van het Romeinse rijk, van stadstaat tot Imperium Romanum.
Imperium = een groot rijk onder macht van een keizer of één volk
Redenen voor de groei van het Romeinse Rijk:
- sterk en gedisciplineerd leger
- goed verdedigbare grenzen
- goede infrastructuur
- goed bestuur
Als veroverde vorsten meewerkten, behielden zij hun macht en kregen zij het Romeinse
burgerschap romanisering: het overnemen van (delen van) de romeinse cultuur
