Samenvatting Oncologie H1 - H6 t/m H10 - H22

Samenvatting Geneeskundn e (GK)

Oncologie

1.4

Preventeve geneeskunde het bevorderen van de gezondheid en het voorkomen van ziekmakende
invloeden.
Drie vormen van preventee
- Primaire prevente gericht op het voorkomen van het ontstaan van kanker.
- Secundaire prevente gericht op het zo vroeg mogelijk ontdekken van kanker en het geven
van een adequate behandeling.
- Tertaire prevente gericht op de gevolgen van de aandoening zo veel mogelijk te beperken
en een eventuele tweede tumor te voorkomen.

Exogene factorene
- Roken.
- Voeding.
- Bewegen.
- Alcohol.
- Zonnen.
- Overgewicht.
- Ioniserende straling.
- Beroepsrisico.
- Geneesmiddelen.
- Infectes.
- Milieu.

Endogene factorene
- Hormonale invloeden hormonen beïnvloeden de groei van talrijke weefsels en spelen ook
een rol bij ontstaan en groei van sommige tumoren.
- Genetsche factoren.
- Gevolg van andere ziekten.

Chemoprevente toediening van (genees)middelen aan bepaalde groepen personen met als doel
de ontwikkeling van kanker te remmen. Voor chemoprevente kan gebruikgemaakt worden vane
- Natuurlijke, in voedingsmiddelen voorkomende stofen.
- Synthetsche middelen.

1.5

Elke normale lichaamscel bevat een celmembraan, cytoplasma en een celkern. Deze celkernen
bevaten DNA. In de kern wordt dit DNA overgeschreven in messenger-RNA (mRNA), en in het
cytoplasma worden de mRNA-moleculen overgeschreven in eiwiten.




Figuur 1 opbouw van een cel

, De celdeling , waarbij uit één cel twee nieuwe cellen ontstaan, is een gecompliceerd proces dat zich
afspeelt in verschillende fasese
- DNA-synthesefase of S-fase in deze fase begint in de celkern een verdubbeling op te
treden van DNA-ketens en ontstaan in elke cel twee identeke sets chromosomen. De cellen
hebben een verhoogd DNA-gehalte. Hieruit kan men bijvoorbeeld de delingsactviteit in de
tumor afeiden.
- Delings- of M-fase de M-fase is de delingsfase (mitosefase) waarin daadwerkelijk twee
nieuwe cellen ontstaan.
- G1-fase (tussen de M- en S-fase) de groeifase waarin de pas gevormde cellen gestaag
groeien totdat ze een zekere mate van volwassenheid hebben bereikt. Hoe lang deze fase
duurt, verschilt van weefsel tot weefsel.
- G2-fase de groei gaat hier verder totdat de cel een bepaalde mate van rijpheid heef
verkregen en de kern een dubbele hoeveelheid DNA bevat.

De celcyclus neemt ongeveer 16-24 uur in beslag, waarvan de M-fase 1-2 uur duurt en de G1-fase het
meeste tjd kost.




Figuur 2 de celcyclus Figuur 3 de celcyclus

Bij kanker gaat het om een verstoring in de evenwichtssituate tussen celgroei en celdood. Voordat
een kwaadaardige tumor een zodanige omvang heef bereikt dat hij voelbaar of anderszins
detecteerbaar is, treden doorgaans ongeveer veertg tumorcelpopulateverdubbelingen op. Als de
tumor een diameter van ongeveer 1 cm heef bereikt en klinisch detecteerbaar wordt, is dit al een
laat stadium in de wordingsgeschiedenis van de tumore een tumor heef er net zo lang voor nodig om
van 0,5 cm te groeien naar 1 cm als van 1 naar 2 cm en vervolgens van 2 naar 4 cm, enzovoort. De
tumor toont daarmee exponentile groei.

Gen deel van het DNA dat voor een specifek eiwit codeert.

Veranderingen (mutates) in genen die betrokken zijn bij de regulate van de celgroei zorgen ervoor
dat een normale cel in een tumorcel verandert.

1.6

Een oncogen is een gemuteerde variant van een zogenoemde proto-oncogen. Het proto-oncogen is
dus een normale gen. Door een mutate wordt het op een abnormale manier geactveerd.

Tumorsuppressorgenen coderen voor eiwiten die een remmende invloed hebben op de celgroei.
Door een mutate kan het tumorsuppressorgen geïnactveerd worden of zelfs geheel vernietgd
worden.

Oncogenen worden vergeleken met een gaspedaal en tumorsuppressorgenen met een rem.