Boek Cognitieve Psychologie
Hoofdstuk 1 Situering en overzicht
1.1 situering van de cogniteve psychologie
Cogniteve psychologie → wetenschappelijke studie van mentale processen (zoals waarneming,
geheugen, aandacht, leren, denken en taal).
1.1.1 oorsprong van het woord
Het woord psychologie is samenvoeging van het woord psychè of psuchè = levensadem of ziel en
logos = verklaring, leer of rede. Daarom wordt het leer van de ziel genoemd.
Cognite is afgeleid van cognoscere = leren, kennen, onderzoeken, bewust zijn van of herkennen.
1.1.2 korte geschiedenis
Ebbinghaus: psychologie werd pas eind 19 e eeuw erkend als een wetenschappelijke discipline, terwijl
het al bestaat sinds het ontstaan van de mensheid.
Wilhelm Wundt wordt de vader van de psychologie genoemd.
Er kunnen 3 perioden onderscheiden worden in de geschiedenis:
1) Wijsgerige psychologie
Het studieobject van de wijsgerige psychologie vormde het mentale leven van de mens dat
beschreven en verklaard werd in abstracte, wijsgerige en doelgerichte termen als: vrije wil,
geweten en ziel. De onderzoeksmethode: introspecte = systematsche zelfwaarneming.
2) Gedragspsychologie
Hier vond de behavioristsche revolute plaats. Het studieobject was het waarneembare
gedrag dat verklaard werd in materiële processen: oorzaak – gevolg of stmulus – respons.
Concepten als geheugen, gevoelens en motvate moesten geweerd worden uit de
psychologische theorieën.
3) Cogniteve psychologie
Hier vond de cogniteve revolute plaats. Cogniteve psychologie bestudeert juist aspecten als
percepte, geheugen, aandacht, leren, denken en taal tegengesteld tot de behavioristen.
Onderzoeksmethode: experiment.
1.1.3 visie op de mens
Materialistsch mechanistsch mensbeeld
Mens wordt beschouwd als puur stofelijk wezen waarbij alles, ook psychologische processen
zoals denken, voelen en willen, verklaard kan worden in materiële termen. De mens wordt
opgevat als een complex mechanisme en wordt vergeleken met een machine die en uit
elkaar kan worden gehaald. Tussen mens en dier zit principieel geen verschil. Bij een
materialistsch mechanistsch mensbeeld wordt uitgegaan van causale verklaringen.
Mentalistsch mensbeeld
Hier wordt scherp onderscheid gemaakt tussen lichaam en geest. Het bewustzijn volgt
andere weten dan het lichaam. In plaats van causale verklaringen wordt er gebruik gemaakt
circulaire verklaringen (A beïnvloedt B, maar B beïnvloedt ook A).
Twee argumenten voor materialistsche visie:
1. Veel psychische verschijnselen hebben een lichamelijke basis.
2. Kunstmatge intelligente heef als doel het ontwerpen van intelligente machines, die
kunnen wedijveren met de intelligente van een mens.
Twee argumenten voor mentalistsche visie:
1. Biologisch georiënteerde benaderingen zijn er nog niet in geslaagd een geïntegreerde theorie
op te stellen over het menselijk gedrag.
Hoofdstuk 1 Situering en overzicht
1.1 situering van de cogniteve psychologie
Cogniteve psychologie → wetenschappelijke studie van mentale processen (zoals waarneming,
geheugen, aandacht, leren, denken en taal).
1.1.1 oorsprong van het woord
Het woord psychologie is samenvoeging van het woord psychè of psuchè = levensadem of ziel en
logos = verklaring, leer of rede. Daarom wordt het leer van de ziel genoemd.
Cognite is afgeleid van cognoscere = leren, kennen, onderzoeken, bewust zijn van of herkennen.
1.1.2 korte geschiedenis
Ebbinghaus: psychologie werd pas eind 19 e eeuw erkend als een wetenschappelijke discipline, terwijl
het al bestaat sinds het ontstaan van de mensheid.
Wilhelm Wundt wordt de vader van de psychologie genoemd.
Er kunnen 3 perioden onderscheiden worden in de geschiedenis:
1) Wijsgerige psychologie
Het studieobject van de wijsgerige psychologie vormde het mentale leven van de mens dat
beschreven en verklaard werd in abstracte, wijsgerige en doelgerichte termen als: vrije wil,
geweten en ziel. De onderzoeksmethode: introspecte = systematsche zelfwaarneming.
2) Gedragspsychologie
Hier vond de behavioristsche revolute plaats. Het studieobject was het waarneembare
gedrag dat verklaard werd in materiële processen: oorzaak – gevolg of stmulus – respons.
Concepten als geheugen, gevoelens en motvate moesten geweerd worden uit de
psychologische theorieën.
3) Cogniteve psychologie
Hier vond de cogniteve revolute plaats. Cogniteve psychologie bestudeert juist aspecten als
percepte, geheugen, aandacht, leren, denken en taal tegengesteld tot de behavioristen.
Onderzoeksmethode: experiment.
1.1.3 visie op de mens
Materialistsch mechanistsch mensbeeld
Mens wordt beschouwd als puur stofelijk wezen waarbij alles, ook psychologische processen
zoals denken, voelen en willen, verklaard kan worden in materiële termen. De mens wordt
opgevat als een complex mechanisme en wordt vergeleken met een machine die en uit
elkaar kan worden gehaald. Tussen mens en dier zit principieel geen verschil. Bij een
materialistsch mechanistsch mensbeeld wordt uitgegaan van causale verklaringen.
Mentalistsch mensbeeld
Hier wordt scherp onderscheid gemaakt tussen lichaam en geest. Het bewustzijn volgt
andere weten dan het lichaam. In plaats van causale verklaringen wordt er gebruik gemaakt
circulaire verklaringen (A beïnvloedt B, maar B beïnvloedt ook A).
Twee argumenten voor materialistsche visie:
1. Veel psychische verschijnselen hebben een lichamelijke basis.
2. Kunstmatge intelligente heef als doel het ontwerpen van intelligente machines, die
kunnen wedijveren met de intelligente van een mens.
Twee argumenten voor mentalistsche visie:
1. Biologisch georiënteerde benaderingen zijn er nog niet in geslaagd een geïntegreerde theorie
op te stellen over het menselijk gedrag.
