Samenvatting 2.13 OOA - uitwerking college gedragsverandering

Cyclus 2.13 College gedragsverandering
 Gezondheidsgedrag: twee delen
o Gezondheidsbevorderend  stimulerend gedrag  gezondheidswinst als doel.
 Gezond eten
 Niet roken / sotppen
 Sporten
 Tandenpoetsen
o Gezondheidsschadend  afraak gezondheid.
 Ongezond eten
 (Blijven) roken
 Bankhangen
 Geen gebitsverzorging
 Attitude: een van de basis/grondleggende dingen in gedragsverandering. Gegeneraliseerde positieve of juist negatieve
houding van een persoon ten aanzien van bepaalde soorte mensen, instellingen, ideëen of gebeurtenissen, gebaseerd op
een betrekkelijk hardnekkige opvatng daarover.
o Kunnen heel sterk zijn  dingen die je heel belangrijk vindt of juist niet sterk.
o Belangrijk bij hoe je iets beoordeeld
o Hardnekkig  bij 1x attude gevormd te hebben  self selected bias  veel informatie gebruiken die jouw
argumenten ondersteunen.
 Attudes blijven hierdoor lang in stand.
 Veel nieuwe info nodig voor attude verandering.
 Attitude
o 3 componenten:
 Cognitef  anders doen dan je ergens over denkt. Leidt vaak tot bepaalde spanning in cognitieve
theorie. Hoe denk je over gedrag?
 Emotoneel Wat voel je bij het gedrag?
 Intentessgedragsmatgsintentoneel Wat doe je of ben je van plan?
o Je moet eigenlijk steven naar een evenwicht maar componenten zijn vaak niet in balans.
 Attudes veranderen  elaboraton likelihood model:
o Informatie komt op twee manieren binnen.
 Centrale route  inhoud van boodschap is belangrijk.
 Als tandarts heb je een belangrijke rol  gezag, autoriteit en uiterlijk belangrijk. Je moet
patiënten in een toestand krijgen dat ze een goede mondgezondheid belangrijk vinden, voordat
je de tandpasta kan aanbevelen.
 Perifere route  irrevelante kenmerken  soort tandpasta maakt mij niet uit.
 Hoe vaker iets aangeboden wordt  hoe eerder je iets gaat geloven  vb. reclames.
 Cogniteve dissonatetheorie: mensen willen dat hun gedachten, overtuigingen en attudes consistent zijn met elkaar en
met hun gedrag.
o Geen dierlijke producten eten, maar in kaas en eieren zit ook veel dierenleed  maar daar hoeven deze mensen
niks van te weten.
o Wanneer je attudes wil veranderen is het lastig.
 Mensen willen dit niet graag  veel input voor nodig.
 Attudes veranderen  eerst altijd volgens dit model, is meer dan alleen informatie verstrekken:
o Vroeger: informate  attitude verandering  gedragsverandering.
o Informatie zorgt voor attudeverandering
o Kennis  leidt niet tot attudeverandering. We weten dat slaapgedrag, roken, drinken etc. slecht is en passen ons
gedrag er daardoor niet op aan. We compenseren of vinden het juist niet belangrijk.
 Informatie verstrekken en attudes veranderen leidt niet tot gewenst gedrag.
 Attudes veranderen wordt beïnvnvloed door:
o 1. De persoon die de overredende boodschap brengt  tandarts  je moet via centrale route iets overbrengen.
o 2. Inhoud boodschap  framen  aanpassen per patiënt  patiënt bepaald uitiendelijk of attude veranderd
wordt.
 Iemand die gebit heel belangrijk vindt  eerder gedrag aanpassen.
o 3. Het publiek dat de boodschap ontvangt (de patiënt)
 Gedragsverandering in de basis: basismodel waarvan uit gegaan wordt
o Boodschap  gedragsverandering  werkt maar in beperkte mate.
o Autoriteit toevoegen  kans wordt groter.
o Argumenten toevoegen  enige mate voorspellen dat er gedragsverandering plaats gaat vinden.

,  Drie modellen
o Health belief model
 Basismodel, eerste uitbreiding die werd
gemaakt.
 Niet per se gedrag wordt bepaald, maar
de likelihood dat bepaald gedrag wordt
vertoond.
 Het begint in alle modellen met
demographics (geslacht, leefijd etc).
 Daarna: waar tandarts min of meer
invloed op uit kan oefenen
 Attitudes van mensen:
houdingen van mensen t.o.v.
iets  je hebt ruimte om
mensen ene kant of andere
kant op te bewegen doordat je
ze meer bewust kan maken.
 Welke barrières heef iemand om gedrag te veranderen?
o Hoe voorkom je dit? Welk gedrag ga je vertonen als?  mensen krijgen handvaten om
bepaald gedrag dat ze willen uitvoeren, gaan uitvoeren.
 Voorbeeld: mondgezondheidsgedrag  onvoldoende goede mondzorg
 Voedingsgedrag en poetsbedrag belangrijk.
 Waargenomen vatbaarheid is belangrijk  gebeurt er iets wanneer je gaatjes krijgt? Mensen
moeten besef krijgen dat iets gebeurd!
 Waargenomen ernst: gaatjes gaan leiden tot kunstgebit  patiënten moeten dit gaan besefen!
 Waargenomen voordelen
 Waargenomen barrières
o Routines toevoegen
o Niet eten voordat je gaat slapen (gecreëerde barrières zijn dit)
o “Van elektrische tandenborstel moet vaker het kopje vervangen worden en deze zijn
duur”  je moet patiënt overtuigen dat dit helemaal niet zo is.
 Aanwijzing tot acte
o Patiënt komt naar tandarts wanneer er pijn is.
 Gezondheidsmotvate
o Patiënten die goed gemotiveerd zijn  komen niet vaak met problemen langs.
o Patiënt die niet goed gemotiveerd is  gespreksmethodiek belangrijk om patiënten zo
ver te krijgen dat ze gebit belangrijk gaan vinden.
 In dit model: een combinatie van ‘motivational beliefs’ voorspellen een grotere of kleinere
waarschijnlijkheid van een actie: waargenomen vatbaarheid, waargenomen erst, waargenomen
voordelen, waargenomen barrières, aanwijzingen tot actie, gezondheidsmotivatie.




Voorbeeld HBM:
- Waargenomen vatbaarheid: patiënt: de kans dat ik zoveel gaatjes krijg dat mijn gebit niet meer te redden is, is vrij groot.
- Waargenomen ernst: de consequentie van het hebben van veel gaatjes door weinig en kort mijn tanden te poetsen is zo groot, dat
ik het wil voorkomen. Gevolg = kunstgebit.
- Waargenomen voordelen: ik geloof dat als ik langer, vaker en beter poets, ik minder gaatjes krijg, ik geld en moeite kan besparen
en ik mijn eigen gebit kan behouden.
- Waargenomen barrières: de barrières om beter te gaan poetsen zijn dat ik meer tijd moet nemen voor mijn mondverzorging en
meer geld kwijt ben aan betere tandpasta en tandenborstels.