2.13 acute ontstekingen en pijn: college pterygomandibulaire en perimandibulaire loges
Loge ruimte die er niet is, en je niet ziet.
o Ruimte achter behang of ruimte onder de vloer potentiële ruimte maar je ziet deze potenteel niet.
o Door vocht onder behang of onder de vloer ontstaat er een ruimte.
Loges in het lichaam In loges kunnen ontstekingen of abcessen zich vormen.
Lichaam is opgebouwd uit laagjes zijn normaliter dicht tegen elkaar aan geplakt. Tussen laagjes soms nog losmazigbindweefsel, maar
verder dicht tegen elkaar geplakt. Het zijn potentiële ruimtes voor een ontsteking/abces ruimtes ontstaan wanneer deze zich hier
vormen.
o Vele loges in HH-gebied.
o Ontstekingen en abcessen zoeken de weg van de minste weerstand voor uitbreiding verspreiding gaat makkelijk via
losmazigbindweefsel en moeilijk via spieren/boten.
Patiënt
o Motorongeluk le Fort II, halfaarlijkse controle
o Klacht: pijn en roodheid op gezicht
Last van kloppende pijn die nu extreem pijnlijk is geworden.
Niet-scherp begrensde uitgebreide erythemateuze zwelling op gezicht en hals.
Palpatie van zwelling is hevig pijnlijk.
o Uitbreiding aan voorkant thorax, erythemateus, asymmetrie aangezicht.
o Diagnose: flegmone minder scherp begrensd dan cellulits.
o Wat is er gebeurd?
Periapicaal granuloom in gebitselement door periapicale ontsteking door zijn trauma.
Acute exacerbatie van acute periapicale granuloom bij skiiën.
Acute opvlamming door verkoudheid.
Uitbreiding van vereterend periapicaal granuloom naar subperiostaal abces naar loges.
Periapicale ontsteking
o Altjd non-vitaal pulpaweefsel, door bv. uitgebreide cariiës, een grote restaurate of een dentaal trauma.
o Een peri-apicale ontsteking van geringe omvang manifesteert zich soms klinisch niet.
o Een dentaal trauma hoef niet van recente datum te zijn en kan in een ogenschijnlijk gaaf gebitselement toch een necrotische
pulpa aanwezig zijn.
Periapicaal granuloom (kiespijn)
o Via apex van het gebitselement kunnen toxinen of micro-organismen uit de necrotsche pulpa vrijkomen en in het periapicale
gebied oplossen.
Rond apex gaan ze bot oplossen. Opgeloste weefsel wordt opgevuld door granulatieweefsel; wortelgranuloom =
chronische ontsteking (merkt patiënt meestal niets van).
Periapicaal abces
o Weerstand bij skiiën omlaag ziekjes worden, koorts, verkoudheid ontsteking gaat opvlammen.
o Acute exacerbatie van periapicaal granuloom = acute veretering van granuloom door verstoring afweer patiënt (ernstge
verkoudheid, griep) gaat zich organiseren als periapicaal abces.
o Klachten gaan nu toenemen van zeurende naar hefige pijn, kloppend, goed te lokaliseren pijn en bij occlusie neemt pijn toe.
Warme/koude dranken hebben geen invloed.
Acute periostts
o Bij niet tjdig behandelen van periapicaal abces peri-apicaal abces gaat zich uitbreiden richtng het periost.
o Breidt zich uit via minste weerstand meestal buccaal naar periost (beenvlies).
o 1-2 dagen na ontstaan van niet adequaat behandeld periapicaal abces.
o Bot gaat zich ontsteken periostitis heel erg pijnlijk want veel nociceptoren in bot. Periost breekt uiteindelijk en abces
komt in loges terecht. Komt in weke delen terecht en kan zich makkelijk verspreiden verspreiding kent nauwelijks een
afgrenzing van ontsteking.
Verspreiding na doorbreken kan binnen enkele uren.
Patiënt: Rood, zwelling, koorts, nauwelijks afgrenzing in loges.
o Veelal is het bot dat buccaal over de apex was gelegen, als gevolg van de voorgaande chronische periapicale ontsteking, al
geresorbeerd.
o Meestal sprake van uitstralende pijn vanuit oorzakelijke gebitselement en oedeem van wang of lip.
Subperiostaal abces
o Voortschrijdende periostts 2-3 dagen ophoping pus onder het periost.
o Zeer pijnlijk, door prikkeling van het periost.
o Palpate is hefig pijnlijk.
Flegmone
o Uit subperiostaal abces kan een ontsteking zodanig uitbreiden dat de pus zich in weke delen verspreidt zonder neiging tot
afgrenzing. periost breekt dus door en periost gaat kapot waardoor ontsteking in loges terecht komt.
o Kan enkele uren voltrekke (6-10 uur).
o Behalve zwelling en erytheem in het gelaat ook in hals en nek. De patiënt is ernstg ziek en heef hoge koorts (>39,5).
o Wanneer in halsgebied necrose optreedt spreekt met fasciïtis necroticans opname intensive care soms nodig ivm dreigende
sepsis, ademhalingsproblemen en thoracale uitbreiding met ontwikkeling van mediastinitis (ontsteking van mediast =
compartment van de thorax).
Abces kent twee manieren van doorbreken abces zoekt de weg van de minste weerstand:
o Intra-oraal: in de mond
o Extra-oraal: buiten de mond
Verspreiding in loge-abces (huidgebied, tssue spaces)
Onder huidgebied abces onder de huid is zichtbaar voordeliger want makkelijker te draineren.
, Peri-apicale abcessen intra- en extra-orale uitbreiding
o Intra-oraal:
Palatinaal (relatef moeilijk want mucosa van palatum zit strak tegen periost).
Labiale/Buccale omslagplooi
o Extra-oraal:
Relate met aanhechtng van aangezicht, mondbodemspieren en kauwspieren zijn heel belangrijk. Aanhechtng
spieren biedt weerstand dus geen logische weg voor abces om zijn weg te vervolgen dus gaat een andere weg
zoeken.
Wanneer een odontogene ontsteking “uit de bocht vliegt”
o Flegmone = snelle uitbreiding van pus in weke delen zonder sterke neiging tot afgrenzing.
o Verspreiding tot gebied wat zich beperkt tot onder de mandibula = Ludwig’s angina (angina = wurging).
De anatomische logica achter abcesuitbreiding
o Abces kan uitbreiden omdat het weinig weerstand ondervindt weg minste weerstand.
o Abces wat zich uitbreidt naar intra-oraal of huidgebied gunstg draineren openleggen pus laten afvloeien
helingsproces kan plaatsvinden.
o Abces wat naar binnen slaat verder gaan uitbreiden langs bestaande routes vb. bloedvaten en via potentiële ruimtes
(loges) vascibladen worden van elkaar afrekken, zwemt door losmazig bindweefsel verdere uitbreiden mogelijk.
Loges gevuld met losmazig bindweefsel want zo kunnen structuren onderling van elkaar bewegen (vb. spieren
onderling van elkaar).
o Abces richtng thorax via hals door: dikke/peesachtge oppervlakkige fasciae die weerstand bieden tegen abces/infecte.
Voorkomt uitbreiding naar huidgebied in het halsgebied.
o Fascia cervicalis: weerstand aan abces en voorkomt dat het niet naar het huidgebied gaat.
Het is een dikke/peesachfige fascia die juist wél weerstand biedt aan abces/infecte.
Verschillende fascia bladen in de hals
Meerdere
o Oppervlakkige fascia cervicalis
o Diepe fascia cervicalis bestaat uit verschillende lamina, bladen.
Meest oppervlakkige deel: fascia cervicalis superfcialis: oppervlakkige fasci blad (dichts onder de huid direct subcutaan).
o Fascia bestaat uit groot deel adipose weefsel en platysma zit hier in (een van mimische spieren), superficiële venen, cutane
zenuwen.
o Fascia cervicalis superfcialis zit rond de hele hals.
o Deze fascia laag kan je moeilijk als afzonderlijke laag zien.
o Efecteve fasci laag om uitbreiding van ontsteking richtng dermis te stoppen.
Onder fascia cervicalis superfcialis zit de fascia cervicalis profundus
o Opdelen in 3 lagen/bladen:
Lamina superfcialis: oppervlakkige blad van fascia cervicalis profundus.
Direct onder fascia cervicalis superfcialis.
Omsluit gehele hals en halsspieren dus ook.
Aan dorsale/posteriore zijde aansluiten op lig. Nuchae (nekband).
Sluit aan op mandibula rand en steekt omhoog uit richtng os temporale en omsluit hier g. submandibularis
en gl. parots.
Gaan dus nooit uitspreiden naar huid want stevige fasci lagen ziten hier.
Lamina media/lamina pretrachealis: opdelen in twee delen veel discrepante over deze laag.
Lamina musculorum: laag die infrahyoïdale spieren omgeef spieren die onder hyoïd ziten,
sternohyoïdeus, omohyoïdeus.
Lamina visceralis: omgeef de organen.
o Glandula thyroidea (schildklier)
o Trachea (luchtpijp)
o Oesophagus (slokdarm)
o Farynx
o Duikt geheel thorax in, eigenlijk mediastnum en sluit helemaal aan op het pericardium.
Lamina profundus/lamina prevertebralis: van fascia cervicalis profundus, lamina prevertebralis gaat zich verder
opsplitsen in twee lagen: een prevertebrale laag en een ader fasci.
Bindweefsellaag
o Omsluit de prevertebrale spieren spieren rondom wervelkanaal omsluiten.
o Bevestgd aan lig. Nuchae.
o Dikker dan lamina pretachealis.
o Komt vanaf basis vanaf schedel en gaat door tot coxib (staartbeen).
o Vanaf basis schedel kent de prevertebrale laag een afsplitsing “elair fascia” ontstaat een
soort ruimte die in feite gevuld wordt met
losmazig bindweefsel en wordt de
dangerspace genoemd.
“Retropharyngeale loge”
abces uit HH-gebied via deze
twee ruimtes richtng thorax naar
mediastnum verspreiden.
Fascia cervicalis
o Je kijkt al op de diepe laag, fascia cervicalis superfcialis is al verwijderd
want gl. parots zichtbaar.
Loge ruimte die er niet is, en je niet ziet.
o Ruimte achter behang of ruimte onder de vloer potentiële ruimte maar je ziet deze potenteel niet.
o Door vocht onder behang of onder de vloer ontstaat er een ruimte.
Loges in het lichaam In loges kunnen ontstekingen of abcessen zich vormen.
Lichaam is opgebouwd uit laagjes zijn normaliter dicht tegen elkaar aan geplakt. Tussen laagjes soms nog losmazigbindweefsel, maar
verder dicht tegen elkaar geplakt. Het zijn potentiële ruimtes voor een ontsteking/abces ruimtes ontstaan wanneer deze zich hier
vormen.
o Vele loges in HH-gebied.
o Ontstekingen en abcessen zoeken de weg van de minste weerstand voor uitbreiding verspreiding gaat makkelijk via
losmazigbindweefsel en moeilijk via spieren/boten.
Patiënt
o Motorongeluk le Fort II, halfaarlijkse controle
o Klacht: pijn en roodheid op gezicht
Last van kloppende pijn die nu extreem pijnlijk is geworden.
Niet-scherp begrensde uitgebreide erythemateuze zwelling op gezicht en hals.
Palpatie van zwelling is hevig pijnlijk.
o Uitbreiding aan voorkant thorax, erythemateus, asymmetrie aangezicht.
o Diagnose: flegmone minder scherp begrensd dan cellulits.
o Wat is er gebeurd?
Periapicaal granuloom in gebitselement door periapicale ontsteking door zijn trauma.
Acute exacerbatie van acute periapicale granuloom bij skiiën.
Acute opvlamming door verkoudheid.
Uitbreiding van vereterend periapicaal granuloom naar subperiostaal abces naar loges.
Periapicale ontsteking
o Altjd non-vitaal pulpaweefsel, door bv. uitgebreide cariiës, een grote restaurate of een dentaal trauma.
o Een peri-apicale ontsteking van geringe omvang manifesteert zich soms klinisch niet.
o Een dentaal trauma hoef niet van recente datum te zijn en kan in een ogenschijnlijk gaaf gebitselement toch een necrotische
pulpa aanwezig zijn.
Periapicaal granuloom (kiespijn)
o Via apex van het gebitselement kunnen toxinen of micro-organismen uit de necrotsche pulpa vrijkomen en in het periapicale
gebied oplossen.
Rond apex gaan ze bot oplossen. Opgeloste weefsel wordt opgevuld door granulatieweefsel; wortelgranuloom =
chronische ontsteking (merkt patiënt meestal niets van).
Periapicaal abces
o Weerstand bij skiiën omlaag ziekjes worden, koorts, verkoudheid ontsteking gaat opvlammen.
o Acute exacerbatie van periapicaal granuloom = acute veretering van granuloom door verstoring afweer patiënt (ernstge
verkoudheid, griep) gaat zich organiseren als periapicaal abces.
o Klachten gaan nu toenemen van zeurende naar hefige pijn, kloppend, goed te lokaliseren pijn en bij occlusie neemt pijn toe.
Warme/koude dranken hebben geen invloed.
Acute periostts
o Bij niet tjdig behandelen van periapicaal abces peri-apicaal abces gaat zich uitbreiden richtng het periost.
o Breidt zich uit via minste weerstand meestal buccaal naar periost (beenvlies).
o 1-2 dagen na ontstaan van niet adequaat behandeld periapicaal abces.
o Bot gaat zich ontsteken periostitis heel erg pijnlijk want veel nociceptoren in bot. Periost breekt uiteindelijk en abces
komt in loges terecht. Komt in weke delen terecht en kan zich makkelijk verspreiden verspreiding kent nauwelijks een
afgrenzing van ontsteking.
Verspreiding na doorbreken kan binnen enkele uren.
Patiënt: Rood, zwelling, koorts, nauwelijks afgrenzing in loges.
o Veelal is het bot dat buccaal over de apex was gelegen, als gevolg van de voorgaande chronische periapicale ontsteking, al
geresorbeerd.
o Meestal sprake van uitstralende pijn vanuit oorzakelijke gebitselement en oedeem van wang of lip.
Subperiostaal abces
o Voortschrijdende periostts 2-3 dagen ophoping pus onder het periost.
o Zeer pijnlijk, door prikkeling van het periost.
o Palpate is hefig pijnlijk.
Flegmone
o Uit subperiostaal abces kan een ontsteking zodanig uitbreiden dat de pus zich in weke delen verspreidt zonder neiging tot
afgrenzing. periost breekt dus door en periost gaat kapot waardoor ontsteking in loges terecht komt.
o Kan enkele uren voltrekke (6-10 uur).
o Behalve zwelling en erytheem in het gelaat ook in hals en nek. De patiënt is ernstg ziek en heef hoge koorts (>39,5).
o Wanneer in halsgebied necrose optreedt spreekt met fasciïtis necroticans opname intensive care soms nodig ivm dreigende
sepsis, ademhalingsproblemen en thoracale uitbreiding met ontwikkeling van mediastinitis (ontsteking van mediast =
compartment van de thorax).
Abces kent twee manieren van doorbreken abces zoekt de weg van de minste weerstand:
o Intra-oraal: in de mond
o Extra-oraal: buiten de mond
Verspreiding in loge-abces (huidgebied, tssue spaces)
Onder huidgebied abces onder de huid is zichtbaar voordeliger want makkelijker te draineren.
, Peri-apicale abcessen intra- en extra-orale uitbreiding
o Intra-oraal:
Palatinaal (relatef moeilijk want mucosa van palatum zit strak tegen periost).
Labiale/Buccale omslagplooi
o Extra-oraal:
Relate met aanhechtng van aangezicht, mondbodemspieren en kauwspieren zijn heel belangrijk. Aanhechtng
spieren biedt weerstand dus geen logische weg voor abces om zijn weg te vervolgen dus gaat een andere weg
zoeken.
Wanneer een odontogene ontsteking “uit de bocht vliegt”
o Flegmone = snelle uitbreiding van pus in weke delen zonder sterke neiging tot afgrenzing.
o Verspreiding tot gebied wat zich beperkt tot onder de mandibula = Ludwig’s angina (angina = wurging).
De anatomische logica achter abcesuitbreiding
o Abces kan uitbreiden omdat het weinig weerstand ondervindt weg minste weerstand.
o Abces wat zich uitbreidt naar intra-oraal of huidgebied gunstg draineren openleggen pus laten afvloeien
helingsproces kan plaatsvinden.
o Abces wat naar binnen slaat verder gaan uitbreiden langs bestaande routes vb. bloedvaten en via potentiële ruimtes
(loges) vascibladen worden van elkaar afrekken, zwemt door losmazig bindweefsel verdere uitbreiden mogelijk.
Loges gevuld met losmazig bindweefsel want zo kunnen structuren onderling van elkaar bewegen (vb. spieren
onderling van elkaar).
o Abces richtng thorax via hals door: dikke/peesachtge oppervlakkige fasciae die weerstand bieden tegen abces/infecte.
Voorkomt uitbreiding naar huidgebied in het halsgebied.
o Fascia cervicalis: weerstand aan abces en voorkomt dat het niet naar het huidgebied gaat.
Het is een dikke/peesachfige fascia die juist wél weerstand biedt aan abces/infecte.
Verschillende fascia bladen in de hals
Meerdere
o Oppervlakkige fascia cervicalis
o Diepe fascia cervicalis bestaat uit verschillende lamina, bladen.
Meest oppervlakkige deel: fascia cervicalis superfcialis: oppervlakkige fasci blad (dichts onder de huid direct subcutaan).
o Fascia bestaat uit groot deel adipose weefsel en platysma zit hier in (een van mimische spieren), superficiële venen, cutane
zenuwen.
o Fascia cervicalis superfcialis zit rond de hele hals.
o Deze fascia laag kan je moeilijk als afzonderlijke laag zien.
o Efecteve fasci laag om uitbreiding van ontsteking richtng dermis te stoppen.
Onder fascia cervicalis superfcialis zit de fascia cervicalis profundus
o Opdelen in 3 lagen/bladen:
Lamina superfcialis: oppervlakkige blad van fascia cervicalis profundus.
Direct onder fascia cervicalis superfcialis.
Omsluit gehele hals en halsspieren dus ook.
Aan dorsale/posteriore zijde aansluiten op lig. Nuchae (nekband).
Sluit aan op mandibula rand en steekt omhoog uit richtng os temporale en omsluit hier g. submandibularis
en gl. parots.
Gaan dus nooit uitspreiden naar huid want stevige fasci lagen ziten hier.
Lamina media/lamina pretrachealis: opdelen in twee delen veel discrepante over deze laag.
Lamina musculorum: laag die infrahyoïdale spieren omgeef spieren die onder hyoïd ziten,
sternohyoïdeus, omohyoïdeus.
Lamina visceralis: omgeef de organen.
o Glandula thyroidea (schildklier)
o Trachea (luchtpijp)
o Oesophagus (slokdarm)
o Farynx
o Duikt geheel thorax in, eigenlijk mediastnum en sluit helemaal aan op het pericardium.
Lamina profundus/lamina prevertebralis: van fascia cervicalis profundus, lamina prevertebralis gaat zich verder
opsplitsen in twee lagen: een prevertebrale laag en een ader fasci.
Bindweefsellaag
o Omsluit de prevertebrale spieren spieren rondom wervelkanaal omsluiten.
o Bevestgd aan lig. Nuchae.
o Dikker dan lamina pretachealis.
o Komt vanaf basis vanaf schedel en gaat door tot coxib (staartbeen).
o Vanaf basis schedel kent de prevertebrale laag een afsplitsing “elair fascia” ontstaat een
soort ruimte die in feite gevuld wordt met
losmazig bindweefsel en wordt de
dangerspace genoemd.
“Retropharyngeale loge”
abces uit HH-gebied via deze
twee ruimtes richtng thorax naar
mediastnum verspreiden.
Fascia cervicalis
o Je kijkt al op de diepe laag, fascia cervicalis superfcialis is al verwijderd
want gl. parots zichtbaar.
