Leerdoelen les 6 – Bedrijfseconomische aspecten H9+10
Na het volledig doorlopen van deze les kunt u:
1. drie typen control beschrijven. (7)
Accounting control:
Accounting control is het toepassen van bedrijfseconomische instrumenten, zodat
het management de organisatie kan beheersen. Voorbeelden zijn
kostprijsberekeningen en budgetten.
Behavior control:
Behavior control is een formele vorm van beheersen. Maakt gebruik van
standaardprocedures, uitvoeringsschriften en dergelijke om het gedrag van
medewerkers te beheersen. Een voordeel van deze aanpak is dat afwijkend
gedrag al heel snel opgemerkt kan worden.
Personnel control:
Personnel control wijkt duidelijk af van voorgaande typen door het informele
karakter. Drie instrumenten om personell control optimaal te laten verlopen:
werving en selectie, training en opleiding en het bewaken van tradities en rituelen.
Twee vormen van Personell control: self control en peergroup control
- Bij self control beoordeelt de medewerker zelf de uitvoering van het werk.
- Peergroup control is een sociale vorm van beheersen. Leden van de groep
toetsen via bijvoorbeeld discussies en informele contracten met de rest van de
groep of het gedrag overeenstemt met de cultuur (waarden en normen) van de
groep. Als dat niet het geval is, zullen de groepsleden corrigerende acties
ondernemen.
Cybernetisch besturingsmodel:
Het controleproces is erop gericht om vast te stellen of er moet worden bijgestuurd.
Meestal gebruikt een organisatie hiervoor een cybernetisch besturingsmodel. Model
werkt als volgt;
- Het doel van bijvoorbeeld een taak, proces of organisatie wordt vergeleken met het
werkelijk behaalde resultaat.
- Als er afwijkingen worden geconstateerd, dan wordt onderzocht of er maatregelen
nodig zijn en zo ja, welke.
- vervolgens worden die maatregelen genomen en begint het hele cybernetische
proces opnieuw; het is dus een regelkring
, 2. drie soorten kosten in verband met kostenbeheersing beschrijven. (7)
Procesafhankelijke kosten (engineered costs):
Procesafhankelijke kosten hangen samen met het productieproces van een
organisatie en ze hebben vaak een variabel karakter. Om deze kosten te beheersen,
gebruikt het management budgetten. Bij deze budgetten krijgt men te maken met
een ex ante budget, een ex post budget, productiewaarde en budgetverschillen.
Capaciteitsafhankelijke kosten (cosmittes costs):
In het verleden heeft het management van een organisatie allerlei beslissingen
genomen rond de opbouw van de capaciteit. Zo beschikt de organisatie over
gebouwen, machines en inventaris. Als gevolg van de het in het verleden genomen
beslissing om in deze productiemiddelen te investeren, heeft de organisatie vaak
jaren daarna nog constante kosten, zoals afschrijvingskosten, verplichte
onderhoudscontracten en rentelasten.
Managementafhankelijke kosten (discretionary costs):
Managementafhankelijke kosten worden veroorzaakt door specifieke beslissingen
van het management. Voorbeelden zijn advertentiekosten, onderzoek en
ontwikkeling kosten voor de afdelingen administratie en Facilitaire Dienstverlening en
dergelijke. Het zijn kosten die dus niet direct samenhangen met het productie-of
verkoopproces en ze behoren daarom veelal tot de overheadkosten van de
organisatie.
3. hoeveelheids-, prijs- en bezettingsverschillen berekenen. (3)
Hoeveelheidsverschil:
Dit verschil geeft het financiële effect aan van het feit dat zuiniger of minder zuinig
met de productiefactoren is omgesprongen van verwacht. De productiechef is
waarschijnlijk verantwoordelijk voor dit geschil. Hoeveelheidsverschil ook wel
efficiencyverschil genoemd: worden dus de werkelijke en de standaard
hoeveelheden kilo’s of uren met elkaar vergeleken. De formule voor het
hoeveelheidsverschil luidt dus:
(sh – wh) x sp
Prijsverschil:
Wijkt het werkelijke bedrag dat de organisatie voor een productiefactor betaalde af
van het standaardbedrag, dan is er sprake van een prijsverschil. Om het totale
prijsverschil op materialen te berekenen, moet het verschil vermenigvuldigd worden
met de werkelijk ingekochte hoeveelheid. Immers, de hogere of lagere prijs die in
werkelijkheid is betaald, geldt voor alle ingekochte kilo’s. De formule om het
prijsverschil te berekenen. Luidt: (sp – wp) x wh.
Na het volledig doorlopen van deze les kunt u:
1. drie typen control beschrijven. (7)
Accounting control:
Accounting control is het toepassen van bedrijfseconomische instrumenten, zodat
het management de organisatie kan beheersen. Voorbeelden zijn
kostprijsberekeningen en budgetten.
Behavior control:
Behavior control is een formele vorm van beheersen. Maakt gebruik van
standaardprocedures, uitvoeringsschriften en dergelijke om het gedrag van
medewerkers te beheersen. Een voordeel van deze aanpak is dat afwijkend
gedrag al heel snel opgemerkt kan worden.
Personnel control:
Personnel control wijkt duidelijk af van voorgaande typen door het informele
karakter. Drie instrumenten om personell control optimaal te laten verlopen:
werving en selectie, training en opleiding en het bewaken van tradities en rituelen.
Twee vormen van Personell control: self control en peergroup control
- Bij self control beoordeelt de medewerker zelf de uitvoering van het werk.
- Peergroup control is een sociale vorm van beheersen. Leden van de groep
toetsen via bijvoorbeeld discussies en informele contracten met de rest van de
groep of het gedrag overeenstemt met de cultuur (waarden en normen) van de
groep. Als dat niet het geval is, zullen de groepsleden corrigerende acties
ondernemen.
Cybernetisch besturingsmodel:
Het controleproces is erop gericht om vast te stellen of er moet worden bijgestuurd.
Meestal gebruikt een organisatie hiervoor een cybernetisch besturingsmodel. Model
werkt als volgt;
- Het doel van bijvoorbeeld een taak, proces of organisatie wordt vergeleken met het
werkelijk behaalde resultaat.
- Als er afwijkingen worden geconstateerd, dan wordt onderzocht of er maatregelen
nodig zijn en zo ja, welke.
- vervolgens worden die maatregelen genomen en begint het hele cybernetische
proces opnieuw; het is dus een regelkring
, 2. drie soorten kosten in verband met kostenbeheersing beschrijven. (7)
Procesafhankelijke kosten (engineered costs):
Procesafhankelijke kosten hangen samen met het productieproces van een
organisatie en ze hebben vaak een variabel karakter. Om deze kosten te beheersen,
gebruikt het management budgetten. Bij deze budgetten krijgt men te maken met
een ex ante budget, een ex post budget, productiewaarde en budgetverschillen.
Capaciteitsafhankelijke kosten (cosmittes costs):
In het verleden heeft het management van een organisatie allerlei beslissingen
genomen rond de opbouw van de capaciteit. Zo beschikt de organisatie over
gebouwen, machines en inventaris. Als gevolg van de het in het verleden genomen
beslissing om in deze productiemiddelen te investeren, heeft de organisatie vaak
jaren daarna nog constante kosten, zoals afschrijvingskosten, verplichte
onderhoudscontracten en rentelasten.
Managementafhankelijke kosten (discretionary costs):
Managementafhankelijke kosten worden veroorzaakt door specifieke beslissingen
van het management. Voorbeelden zijn advertentiekosten, onderzoek en
ontwikkeling kosten voor de afdelingen administratie en Facilitaire Dienstverlening en
dergelijke. Het zijn kosten die dus niet direct samenhangen met het productie-of
verkoopproces en ze behoren daarom veelal tot de overheadkosten van de
organisatie.
3. hoeveelheids-, prijs- en bezettingsverschillen berekenen. (3)
Hoeveelheidsverschil:
Dit verschil geeft het financiële effect aan van het feit dat zuiniger of minder zuinig
met de productiefactoren is omgesprongen van verwacht. De productiechef is
waarschijnlijk verantwoordelijk voor dit geschil. Hoeveelheidsverschil ook wel
efficiencyverschil genoemd: worden dus de werkelijke en de standaard
hoeveelheden kilo’s of uren met elkaar vergeleken. De formule voor het
hoeveelheidsverschil luidt dus:
(sh – wh) x sp
Prijsverschil:
Wijkt het werkelijke bedrag dat de organisatie voor een productiefactor betaalde af
van het standaardbedrag, dan is er sprake van een prijsverschil. Om het totale
prijsverschil op materialen te berekenen, moet het verschil vermenigvuldigd worden
met de werkelijk ingekochte hoeveelheid. Immers, de hogere of lagere prijs die in
werkelijkheid is betaald, geldt voor alle ingekochte kilo’s. De formule om het
prijsverschil te berekenen. Luidt: (sp – wp) x wh.
