FA-MA303 Geïntegreerde Patiëntenzorg, Samenvatting M. de Leeuw
FA-MA303
Geïntegreerde Patiëntenzorg
Samenvatting voor het schriftelijk tentamen + casussen mondeling
Pagina 1 van 86
,FA-MA303 Geïntegreerde Patiëntenzorg, Samenvatting M. de Leeuw
Inhoud
Medicatiebeoordelingen ........................................................................................................................ 4
Richtlijnen (beknopt) .................................................................................................................................. 5
Angina Pectoris ....................................................................................................................................... 5
Angst ....................................................................................................................................................... 5
Artritis ..................................................................................................................................................... 7
Astma ...................................................................................................................................................... 8
Atriumfibrilleren ..................................................................................................................................... 8
COPD ..................................................................................................................................................... 10
CVRM NHG-richtlijn .............................................................................................................................. 11
Dementie .............................................................................................................................................. 12
Depressie .............................................................................................................................................. 13
Diabetes Mellitus type 2 ....................................................................................................................... 14
Fractuurpreventie ................................................................................................................................. 15
Hartfalen ............................................................................................................................................... 15
Maagbescherming ................................................................................................................................ 15
Migraine ............................................................................................................................................... 17
Pijn ........................................................................................................................................................ 17
Slaapproblemen.................................................................................................................................... 18
Effect & bijwerkingen van veelvoorkomende geneesmiddelen; beknopt overzicht ................................ 19
Receptoren ........................................................................................................................................... 23
Geriatrie ...............................................................................................................................................24
Kwetsbaarheid .......................................................................................................................................... 24
Farmacokinetiek bij ouderen .................................................................................................................... 24
Farmacodynamiek bij ouderen ................................................................................................................. 25
Start stop criteria ...................................................................................................................................... 25
Nierfunctie & dehydratie bij ouderen ...................................................................................................... 26
Aandachtspunten uit de colleges ............................................................................................................. 27
Obesitas en bariatrische chirurgie .........................................................................................................29
Obesitas .................................................................................................................................................... 29
Kinetiek bij obesitas .............................................................................................................................. 29
Bariatrische chirurgie................................................................................................................................ 30
Verschillende soorten ........................................................................................................................... 31
Complicaties ......................................................................................................................................... 31
Kinetiek na bariatrische chirurgie ......................................................................................................... 32
Medicatie na bariatrische chirurgie ...................................................................................................... 33
Casus voorbereiding tentamen ................................................................................................................ 34
Leverfunctiestoornissen ........................................................................................................................39
Lever lab ................................................................................................................................................... 39
Pagina 2 van 86
,FA-MA303 Geïntegreerde Patiëntenzorg, Samenvatting M. de Leeuw
Leveranatomie en functie......................................................................................................................... 39
Leverziekten ............................................................................................................................................. 40
Hepatitis C ............................................................................................................................................ 40
Leververvetting ..................................................................................................................................... 40
Drug-Induced Liver Injury (DILI) ............................................................................................................ 41
Leverfibrose & Levercirrose .................................................................................................................. 44
Medicatie .................................................................................................................................................. 51
Farmacokinetiek bij levercirrose .......................................................................................................... 52
Farmacodynamiek bij levercirrose........................................................................................................ 54
Medicatiebewaking .............................................................................................................................. 54
Pediatrie (psychofarmaca) ....................................................................................................................56
ADHD ........................................................................................................................................................ 56
Beleid ADHD bij kinderen in Nederland................................................................................................ 56
Autisme (met agressie) ............................................................................................................................. 59
Antipsychotica ...................................................................................................................................... 62
Depressie .................................................................................................................................................. 62
Productzorg (pediatrie) .........................................................................................................................64
Casussen uit het werkcollege .............................................................. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.
Kinetiek ................................................................................................................................................65
Kinetiek bij Kinderen................................................................................................................................. 66
Absorptie .............................................................................................................................................. 66
Distributie ............................................................................................................................................. 67
Metabolisme......................................................................................................................................... 68
Eliminatie .............................................................................................................................................. 68
Farmacodynamiek bij kinderen ................................................................................................................ 69
Toedieningsvormen geneesmiddelen bij kinderen .................................................................................. 69
In deze samenvatting wordt de tentamenstof voor FA-MA303 Geïntegreerde patiëntenzorg per (inhoudelijk)
thema samengevat. In het eerste hoofdstuk: Medicatiebeoordelingen worden de (NHG) standaarden per
eerder behandelde aandoeningen uit de master farmacie beknopt samengevat. Nieuwe aandoeningen/
aandoeningen die onder een ander thema vallen en tijdens het MA303 onderwijs extra aanbod zijn gekomen
worden in de desbetreffende hoofdstukken samengevat. Overige aandoeningen worden samengevat en
uitgebreid beschreven in mijn andere samenvattingen.
Tentamenstof omvat elke aandoening die ooit behandeld is in voorgaande cursussen!
Pagina 3 van 86
, FA-MA303 Geïntegreerde Patiëntenzorg, Samenvatting M. de Leeuw
Medicatiebeoordelingen
In de openbare apotheek worden patiënten die in aanmerking komen voor een medicatiebeoordeling
(MBO) jaarlijks door de apotheek geselecteerd en besproken met de huisarts.
Om medicatiebeoordelingen op een structurele wijze uit te kunnen voeren, wordt er gebruik gemaakt van
de STRIP structuur op de universiteit. In de meeste apotheken wordt een verkorte vorm hiervan gebruikt
of een eigen schema.
STRIP staat voor: Systematic Tool to Reduce Inappropriate Prescribing
Een MBO bestaat uit de volgende fases:
- Farmacotherapeutische anamnese (verzamelen informatie)
- Farmacotherapeutische analyse (identificatie van (potentiele) farmacotheapie gerelateerde
problemen (FTP))
- Overleg arts en apotheker (opstellen Farmacotherapeutisch Behandel Plan (FBP))
- Overleg patiënt: Vaststellen Farmacotherapeutisch Behandel Plan (FBP)
- Follow-up en monitoring
Ter voorbereiding verzamel de gegevens van de patiënt (medicatieoverzicht, inclusief allergieën en
overgevoeligheden), medische episode lijst (huisarts), gegevens uit lichamelijk onderzoek (gewicht,
bloeddruk, pols) en meetwaarden van het laboratorium <12 maanden oud (nierfunctie, leverfunctie, HbA1c
bij DM2, cholesterol, serumconcentraties etc.)
Tijdens de anamnese ga je met de patiënt in gesprek (behandeld in communicatietrainingen), je vraagt in
ieder geval uit:
- Mening over farmacotherapie
- Ervaringen huidige medicatie
- Klachten/ effectiviteit therapie
- Bijwerkingen
- Gebruik medicatie (hoe gebruikt de patiënt de medicatie)
- Zelfzorgmedicatie (inc. Kruidengeneesmiddelen, homeopathie (denk aan interacties))
- Praktische problemen bij gebruik mediatie
- Wijkt patiënt af van gebruiksadviezen, waarom?
De analyse begint met het ordenen van de gegevens uit de voorbereiding + anamnese (zie ordentabel). Stel
per aandoening een behandeldoel op. Behandeldoelen kunnen symptomatisch, curatief of palliatief zijn.
Controleer op mogelijke FTP’s zoals:
- Onderbehandeling
o Start-stop criteria (zie geriatrie)
- Niet-effectieve behandeling
o Worden behandeldoelen gehaald
o Controleer aan de hand van meetwaarden
- Overbehandeling
o Start-stop criteria (zie geriatrie)
o Verlopen indicaties
- (Potentiële) bijwerkingen
o BAT (bekende bijwerking, alternatieve verklaringen, tijdsrelatie)
- Klinisch relevante contra-indicatie en interactie
o Denk ook aan interacties met kruidengeneesmiddelen, zelfzorgmiddelen, voeding
(grapefruit)
- Onjuiste dosering
- Probleem bij gebruik
Pagina 4 van 86
FA-MA303
Geïntegreerde Patiëntenzorg
Samenvatting voor het schriftelijk tentamen + casussen mondeling
Pagina 1 van 86
,FA-MA303 Geïntegreerde Patiëntenzorg, Samenvatting M. de Leeuw
Inhoud
Medicatiebeoordelingen ........................................................................................................................ 4
Richtlijnen (beknopt) .................................................................................................................................. 5
Angina Pectoris ....................................................................................................................................... 5
Angst ....................................................................................................................................................... 5
Artritis ..................................................................................................................................................... 7
Astma ...................................................................................................................................................... 8
Atriumfibrilleren ..................................................................................................................................... 8
COPD ..................................................................................................................................................... 10
CVRM NHG-richtlijn .............................................................................................................................. 11
Dementie .............................................................................................................................................. 12
Depressie .............................................................................................................................................. 13
Diabetes Mellitus type 2 ....................................................................................................................... 14
Fractuurpreventie ................................................................................................................................. 15
Hartfalen ............................................................................................................................................... 15
Maagbescherming ................................................................................................................................ 15
Migraine ............................................................................................................................................... 17
Pijn ........................................................................................................................................................ 17
Slaapproblemen.................................................................................................................................... 18
Effect & bijwerkingen van veelvoorkomende geneesmiddelen; beknopt overzicht ................................ 19
Receptoren ........................................................................................................................................... 23
Geriatrie ...............................................................................................................................................24
Kwetsbaarheid .......................................................................................................................................... 24
Farmacokinetiek bij ouderen .................................................................................................................... 24
Farmacodynamiek bij ouderen ................................................................................................................. 25
Start stop criteria ...................................................................................................................................... 25
Nierfunctie & dehydratie bij ouderen ...................................................................................................... 26
Aandachtspunten uit de colleges ............................................................................................................. 27
Obesitas en bariatrische chirurgie .........................................................................................................29
Obesitas .................................................................................................................................................... 29
Kinetiek bij obesitas .............................................................................................................................. 29
Bariatrische chirurgie................................................................................................................................ 30
Verschillende soorten ........................................................................................................................... 31
Complicaties ......................................................................................................................................... 31
Kinetiek na bariatrische chirurgie ......................................................................................................... 32
Medicatie na bariatrische chirurgie ...................................................................................................... 33
Casus voorbereiding tentamen ................................................................................................................ 34
Leverfunctiestoornissen ........................................................................................................................39
Lever lab ................................................................................................................................................... 39
Pagina 2 van 86
,FA-MA303 Geïntegreerde Patiëntenzorg, Samenvatting M. de Leeuw
Leveranatomie en functie......................................................................................................................... 39
Leverziekten ............................................................................................................................................. 40
Hepatitis C ............................................................................................................................................ 40
Leververvetting ..................................................................................................................................... 40
Drug-Induced Liver Injury (DILI) ............................................................................................................ 41
Leverfibrose & Levercirrose .................................................................................................................. 44
Medicatie .................................................................................................................................................. 51
Farmacokinetiek bij levercirrose .......................................................................................................... 52
Farmacodynamiek bij levercirrose........................................................................................................ 54
Medicatiebewaking .............................................................................................................................. 54
Pediatrie (psychofarmaca) ....................................................................................................................56
ADHD ........................................................................................................................................................ 56
Beleid ADHD bij kinderen in Nederland................................................................................................ 56
Autisme (met agressie) ............................................................................................................................. 59
Antipsychotica ...................................................................................................................................... 62
Depressie .................................................................................................................................................. 62
Productzorg (pediatrie) .........................................................................................................................64
Casussen uit het werkcollege .............................................................. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.
Kinetiek ................................................................................................................................................65
Kinetiek bij Kinderen................................................................................................................................. 66
Absorptie .............................................................................................................................................. 66
Distributie ............................................................................................................................................. 67
Metabolisme......................................................................................................................................... 68
Eliminatie .............................................................................................................................................. 68
Farmacodynamiek bij kinderen ................................................................................................................ 69
Toedieningsvormen geneesmiddelen bij kinderen .................................................................................. 69
In deze samenvatting wordt de tentamenstof voor FA-MA303 Geïntegreerde patiëntenzorg per (inhoudelijk)
thema samengevat. In het eerste hoofdstuk: Medicatiebeoordelingen worden de (NHG) standaarden per
eerder behandelde aandoeningen uit de master farmacie beknopt samengevat. Nieuwe aandoeningen/
aandoeningen die onder een ander thema vallen en tijdens het MA303 onderwijs extra aanbod zijn gekomen
worden in de desbetreffende hoofdstukken samengevat. Overige aandoeningen worden samengevat en
uitgebreid beschreven in mijn andere samenvattingen.
Tentamenstof omvat elke aandoening die ooit behandeld is in voorgaande cursussen!
Pagina 3 van 86
, FA-MA303 Geïntegreerde Patiëntenzorg, Samenvatting M. de Leeuw
Medicatiebeoordelingen
In de openbare apotheek worden patiënten die in aanmerking komen voor een medicatiebeoordeling
(MBO) jaarlijks door de apotheek geselecteerd en besproken met de huisarts.
Om medicatiebeoordelingen op een structurele wijze uit te kunnen voeren, wordt er gebruik gemaakt van
de STRIP structuur op de universiteit. In de meeste apotheken wordt een verkorte vorm hiervan gebruikt
of een eigen schema.
STRIP staat voor: Systematic Tool to Reduce Inappropriate Prescribing
Een MBO bestaat uit de volgende fases:
- Farmacotherapeutische anamnese (verzamelen informatie)
- Farmacotherapeutische analyse (identificatie van (potentiele) farmacotheapie gerelateerde
problemen (FTP))
- Overleg arts en apotheker (opstellen Farmacotherapeutisch Behandel Plan (FBP))
- Overleg patiënt: Vaststellen Farmacotherapeutisch Behandel Plan (FBP)
- Follow-up en monitoring
Ter voorbereiding verzamel de gegevens van de patiënt (medicatieoverzicht, inclusief allergieën en
overgevoeligheden), medische episode lijst (huisarts), gegevens uit lichamelijk onderzoek (gewicht,
bloeddruk, pols) en meetwaarden van het laboratorium <12 maanden oud (nierfunctie, leverfunctie, HbA1c
bij DM2, cholesterol, serumconcentraties etc.)
Tijdens de anamnese ga je met de patiënt in gesprek (behandeld in communicatietrainingen), je vraagt in
ieder geval uit:
- Mening over farmacotherapie
- Ervaringen huidige medicatie
- Klachten/ effectiviteit therapie
- Bijwerkingen
- Gebruik medicatie (hoe gebruikt de patiënt de medicatie)
- Zelfzorgmedicatie (inc. Kruidengeneesmiddelen, homeopathie (denk aan interacties))
- Praktische problemen bij gebruik mediatie
- Wijkt patiënt af van gebruiksadviezen, waarom?
De analyse begint met het ordenen van de gegevens uit de voorbereiding + anamnese (zie ordentabel). Stel
per aandoening een behandeldoel op. Behandeldoelen kunnen symptomatisch, curatief of palliatief zijn.
Controleer op mogelijke FTP’s zoals:
- Onderbehandeling
o Start-stop criteria (zie geriatrie)
- Niet-effectieve behandeling
o Worden behandeldoelen gehaald
o Controleer aan de hand van meetwaarden
- Overbehandeling
o Start-stop criteria (zie geriatrie)
o Verlopen indicaties
- (Potentiële) bijwerkingen
o BAT (bekende bijwerking, alternatieve verklaringen, tijdsrelatie)
- Klinisch relevante contra-indicatie en interactie
o Denk ook aan interacties met kruidengeneesmiddelen, zelfzorgmiddelen, voeding
(grapefruit)
- Onjuiste dosering
- Probleem bij gebruik
Pagina 4 van 86
